Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συνθήκη για τα πυρηνικά θα μπορούσε να «ανοίξει» την όρεξη του Ερντογάν και της Τουρκίας; Πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί στο μέσο της διελκυστίνδας μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον.
Ραγδαίες αναμένονται οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη γειτονιά της Ευρώπης — ακόμη και της Ελλάδας — μετά την απόφαση των ΗΠΑ να ξεκινήσουν τη διαδικασία αποχώρησης από τη συνθήκη για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων μεσαίου βεληνεκούς, γνωστή και ως «INF».
Η απόφαση της Ουάσιγκτον, η οποία θα τεθεί σε ισχύ το Σάββατο, 2 Φεβρουαρίου, δημιουργεί ένα νέος «status quo» στην παγκόσμια κοινότητα, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο ενός «ατυχήματος» ακόμη και εντός της ίδιας της Γηραιάς Ηπείρου.
Ο αναλυτής διεθνών σχέσεων, Κωνσταντίνος Φίλης, μιλώντας στο Sputnik, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο μίας νέας «κούρσας» εξοπλισμών, αλλά και την πρόκληση μίας νέας αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας — Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών, με συμπεριφορές που θα παραπέμπουν στον «ψυχρό πόλεμο».
«Θεωρώ ότι αν δεν υπάρχει πλάνο ή διάθεση επαναδιαπραγμάτευσης, και εφόσον αυτή η εξέλιξη δεν αποτελεί μία εντυπωσιακή ενέργεια της κυβέρνησης Τραμπ για να ωθήσει τη Ρωσία σε επαναδιαπραγμάτευση, τότε όντως ενδεχομένως να μπούμε σε μία νέα “κούρσα”» δηλώνει ο έγκριτος αναλυτής.
Ο ρόλος της Κίνας
Κατά τον ίδιο, μάλιστα, η απόφαση των ΗΠΑ για την έναρξη της διαδικασίας αποχώρησης από την «INF» ενδεχομένως συνδέεται και με τον παράγοντα Κίνα.
Με βάση τη συμφωνία για τα πυρηνικά μεσαίου βεληνεκούς, η Ουάσιγκτον δεν διαθέτει τη δυνατότητα ανάπτυξης και αξιοποίησης καινούριων όπλων, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αναχαίτιση της Κίνας και των προσπαθειών του Πεκίνου για εδραίωση στον Ειρηνικό Ωκεανό και τη Νότια Σινική Θάλασσα.
«Η προσέγγιση που έχουμε, δεν θα πρέπει να είναι μονομερής, δηλαδή μόνο σε σχέση με την Ευρώπη και τη Ρωσία» εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Φίλης.
Στο πλαίσιο αυτό, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αποχωρούν από τη συνθήκη INF, επιδιώκοντας «μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών ως προς τη χρήση όπλων απέναντι στην Κίνα, την οποία θεωρούν ως τον επόμενο μεγάλο αντίπαλο».
Νέα αντιπαράθεση;
Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, ο αναλυτής δεν αποκλείει τον κίνδυνο ανάπτυξης μιας νέας αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας — Κίνας και ΗΠΑ, με συμπεριφορές που παραπέμπουν στον «ψυχρό πόλεμο».
«Αν δεν υπάρξει μία διόρθωση της υφιστάμενης συνθήκης, και η αποχώρηση είναι οριστική, τότε θα καλλιεργήσει τις συνθήκες για την επικράτηση μίας αντιπαράθεσης Ρωσίας — Κίνας και ΗΠΑ» σπεύδει να υπογραμμίσει.
Και συμπληρώνει: «Αυτή η αντιπαράθεση δεν θα έχει τα χαρακτηριστικά του “ψυχρού πολέμου”, αλλά θα παραπέμπει σε συμπεριφορές που έχουν να κάνουν με τον “ψυχρό πόλεμο”, δηλαδή θα αφορά περισσότερο σε συμπεριφορές που παραπέμπουν στον “ψυχρό πόλεμο”, και λιγότερο σε χαρακτηριστικά του “ψυχρού πολέμου”».
Σε κάθε περίπτωση, και ανεξάρτητα της οριστικής απόφασης, η οποία θα ληφθεί εντός του επόμενου εξαμήνου — κατά τον κ. Φίλη — η αποχώρηση των ΗΠΑ θα αποτελεί μία ακόμη μονομερή ενέργεια του Τραμπ.
«Θέλω να πιστεύω ότι η συγκεκριμένη κίνηση εντάσσεται σε μία λογική να πιεστεί η Ρωσία για να υπάρξει μία επαναδιαπραγμάτευση των κανόνων και των όρων» διαμηνύει στη συνέχεια, χαρακτηρίζοντας ωστόσο ως «επιθετική» αυτή την πολιτική.
Πάντως, και κατά το παρελθόν, όπως υπενθυμίζει ο κ. Φίλης, οι ΗΠΑ «φθάνουν την κατάσταση στην κόψη του ξυραφιού, για να διαμορφώσουν ένα ευνοϊκό πλαίσιο σε μία επόμενη διαπραγμάτευση».
«Αν όμως δεν ισχύει αυτό, και ισχύει το σενάριο της οριστική αποχώρησης, αυτό δημιουργεί έναν προβληματισμό για τη μονομερή δράση των ΗΠΑ, δηλαδή να αιφνιδιάζουν εταίρους και αντιπάλους, και αυτό είναι μία κακή εξέλιξη, ένα κακό προηγούμενο που γίνεται συστηματικά» αντιτείνει.
Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη
Ο έγκριτος διεθνολόγος βέβαια, κάνει ειδική αναφορά και στις πιθανές επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης στο εσωτερικό της Ευρώπης, θέτοντας μάλιστα, και ζήτημα… Τουρκίας.
«Η κατάργηση της συνθήκης θα μπορούσε να μετατρέψει την Ευρώπη σε βάση αλλά και στόχο νέων, πιο εξελιγμένων πυραύλων, γεγονός το οποίο θα ήταν οδυνηρό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια» προειδοποιεί, μιλώντας στο Sputnik.
Στο πλαίσιο αυτό, εκτιμάει ότι η Γηραιά Ήπειρος θα μπορούσε να αποτελέσει το «θύμα» της όλης κατάστασης, και να βρεθεί στο μέσο αυτής της διελκυστίνδας. «Αν οι ΗΠΑ τοποθετήσουν στην Ευρώπη πυραύλους, τότε ο Πούτιν θα λάβει αντίμετρα. Σ’ αυτή την περίπτωση, η Ευρώπη θα είναι το θύμα, χωρίς να αποφασίζει».
Θα ανοίξει την όρεξη του Ερντογάν;
Ο κ. Φίλης, μάλιστα, ξεκαθαρίζει ότι οριστική αποχώρηση των ΗΠΑ από την «INF» θα δημιουργήσει ένα δυσμενές προηγούμενο, ανοίγοντας την όρεξη για την απόκτηση πυρηνικών όπλων και σε άλλες χώρες, όπως η Τουρκία.
«Αν δεν υπάρχει έλεγχος της διασποράς των πυρηνικών όπλων, προκύπτει ο κίνδυνος της διασποράς και της διάδοσης σε χώρες που “φλερτάρουν” με την ιδέα ανάπτυξης πυρηνικών οπλοστασίων» εξηγεί.
Και συνεχίζει: «Από τη στιγμή που απελευθερώνει ένα δεσμευτικό πλαίσιο, δίνει το έναυσμα, το άτυπο πράσινο φως ή κλείνει το μάτι σε δυνάμεις που ήταν δεσμευμένες όσο υπήρχε αυτή η συνθήκη».
«Γιατί όχι και η Τουρκία» σπεύδει να απαντήσει, ερωτηθείς αν αυτή η «απελευθέρωση» θα μπορούσε να αφορά και τη γειτονική χώρα. «Αφορά όποια δύναμη έχει την πρόθεση να αναπτύξει πυρηνικό οπλοστάσιο».
«Η Άγκυρα έχει το πυρηνικό ενεργειακό πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς, αλλά όταν έχεις πυρηνική ενέργεια και έχεις στενές σχέσεις με το Πακιστάν, δεν είσαι μακριά από την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων» καταλήγει ο κ. Φίλης.
