Του Παναγιώτη Αποστόλου
Πολιτικού αναλυτή – αρθρογράφου
Πέντε χρόνια μετά την πανδημία και τέσσερα χρόνια μετά τις αναστολές εργασίας χιλιάδων υγειονομικών, η ελληνική Δικαιοσύνη καταγράφει μία εξέλιξη με ιδιαίτερο πολιτικό, κοινωνικό και θεσμικό βάρος.
Το Διοικητικό Εφετείο Πατρών δικαίωσε ανεμβολίαστους υγειονομικούς που είχαν τεθεί εκτός υπηρεσίας, κρίνοντας ότι η διατήρηση του μέτρου των αναστολών για μεγάλο χρονικό διάστημα έγινε χωρίς την απαιτούμενη επιστημονική επαναξιολόγηση και χωρίς επαρκή τεκμηρίωση της αναγκαιότητάς του.
Η απόφαση δεν αμφισβητεί ότι κατά την πρώτη φάση της πανδημίας η Πολιτεία μπορούσε να λάβει έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας.
Αμφισβητεί όμως τη διατήρηση αυτών των μέτρων επί μακρόν χωρίς νέα αξιολόγηση των επιστημονικών δεδομένων και χωρίς συνεχή έλεγχο της αναλογικότητάς τους.
Τι έκρινε το Διοικητικό Εφετείο…
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης 724/2025, ο υποχρεωτικός εμβολιασμός των υγειονομικών κρίθηκε αρχικά συνταγματικά ανεκτός, καθώς θεσπίστηκε σε συνθήκες πρωτοφανούς υγειονομικής κρίσης.
Το ίδιο όμως το νομοθετικό πλαίσιο προέβλεπε ότι η εφαρμογή του μέτρου όφειλε να επαναξιολογείται σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι παρατάσεις της υποχρεωτικότητας συνεχίστηκαν χωρίς ουσιαστική επαναξιολόγηση από τα αρμόδια επιστημονικά όργανα.
Οι δικαστές έκριναν ότι:
- είχαν ήδη παρέλθει πέντε έως οκτώ μήνες από την αρχική επιβολή του μέτρου,
- δεν είχαν αξιολογηθεί επαρκώς τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα,
- δεν είχαν εξεταστεί οι συνέπειες της απουσίας προσωπικού από τις δομές υγείας,
- δεν τεκμηριωνόταν πλέον επαρκώς η αναγκαιότητα διατήρησης των αναστολών.
Έτσι, κρίθηκε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2022 και μετά η συνέχιση των αναστολών παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας και ακυρώθηκαν οι σχετικές πράξεις για συγκεκριμένους εργαζόμενους.
Έναν χρόνο μετά, η απόφαση παραμένει ανεκτέλεστη…
Υπάρχει όμως μία ακόμη πτυχή της υπόθεσης που προκαλεί εύλογα ερωτήματα.
Η διάσκεψη του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στις 31 Μαρτίου 2025.
Παρά την παρέλευση άνω του ενός έτους, οι ενδιαφερόμενοι υγειονομικοί υποστηρίζουν ότι η Διοίκηση του Νοσοκομείου “Γ. Γεννηματάς” δεν έχει ακόμη συμμορφωθεί πλήρως με το περιεχόμενο της απόφασης.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, σε επανειλημμένες οχλήσεις λαμβάνουν γενικές απαντήσεις ότι “θα γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες”, χωρίς όμως σαφές χρονοδιάγραμμα.
Ισχύει η παραπάνω καταγγελία;
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο καθώς, όπως αναφέρουν, το Νοσοκομείο “Σωτηρία”, που υπάγεται στην ίδια Υγειονομική Περιφέρεια, φέρεται να έχει ήδη εφαρμόσει αντίστοιχη δικαστική απόφαση για δικούς του εργαζομένους.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το θέμα της οικονομικής αποκατάστασης των εργαζομένων και της αναγνώρισης του χρόνου αναστολής, γεγονός που επηρεάζει ακόμη και περιπτώσεις εργαζομένων που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.
Έτσι, η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τη δικαστική δικαίωση.
Αφορά και το κατά πόσο οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης εφαρμόζονται στην πράξη.
Ποια η θέση του Υπουργείου Υγείας;
Η παγκόσμια αμφισβήτηση του ΠΟΥ…
Την ίδια στιγμή, διεθνώς καταγράφεται μία ολοένα αυξανόμενη αμφισβήτηση των χειρισμών που ακολουθήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
Συμβολικότερη εξέλιξη αποτελεί η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κατόπιν απόφασης της κυβέρνησης Τραμπ.
Για τους υποστηρικτές της απόφασης, πρόκειται για πολιτική αποδοκιμασία ενός οργανισμού που βρέθηκε στο επίκεντρο όλων των κρίσιμων αποφάσεων της περιόδου COVID.
Ο ΠΟΥ και το διεφθαρμένο δίκτυο χρηματοδότησης…
Ένα από τα βασικά σημεία της κριτικής που ασκείται στον ΠΟΥ αφορά τις σχέσεις του με ιδιωτικά ιδρύματα, μεγάλους χρηματοδότες και φαρμακευτικές εταιρείες.
Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι η εξάρτηση σημαντικού μέρους της χρηματοδότησής του, από συγκεκριμένα ιδιωτικά συμφέροντα δημιούργησε σοβαρά ερωτήματα για την ανεξαρτησία των αποφάσεών του.
Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκεται εδώ και χρόνια η επιρροή μεγάλων ιδρυμάτων, με κυριότερο το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates, το οποίο εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους χρηματοδότες του Οργανισμού.
Για τους επικριτές του ΠΟΥ, η πανδημία αποκάλυψε μια πρωτοφανή σύμπλευση μεταξύ πολιτικής εξουσίας, διεθνών οργανισμών, φαρμακευτικών συμφερόντων και οικονομικών κέντρων ισχύος.
Η αλήθεια για τα εμβόλια που προσπάθησαν να κρύψουν…
Κατά την περίοδο 2021-2022 η δημόσια συζήτηση για τις πιθανές παρενέργειες των εμβολίων ήταν εξαιρετικά περιορισμένη.
Στα επόμενα χρόνια, όμως, δημοσιεύθηκαν νέες μελέτες, αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών και δικαστικές αποφάσεις που επανάφεραν στο προσκήνιο ερωτήματα γύρω από τη διαφάνεια και την ενημέρωση των πολιτών.
Η συζήτηση για περιστατικά μυοκαρδίτιδας, για την αναλογία κινδύνου-οφέλους σε νεαρές ηλικίες, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Για πολλούς πολίτες, το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν τα εμβόλια βοήθησαν στην αντιμετώπιση της πανδημίας, αλλά και αν υπήρξε πλήρης και ειλικρινής ενημέρωση για τους πιθανούς κινδύνους και τις αβεβαιότητες που συνόδευαν τις αποφάσεις εκείνης της περιόδου.
Η συνενοχή του ΠΟΥ στο “έγκλημα”…
Οι πιο σκληροί επικριτές του ΠΟΥ υποστηρίζουν ότι ο οργανισμός δεν περιορίστηκε σε λανθασμένες εκτιμήσεις.
Θεωρούν ότι συνέβαλε στη δημιουργία ενός παγκόσμιου πλαισίου φόβου, στην επιβολή περιορισμών πρωτοφανούς έκτασης και στην περιθωριοποίηση κάθε διαφορετικής επιστημονικής προσέγγισης.
Κατά την άποψή τους, ο ΠΟΥ απέτυχε να δώσει επαρκείς απαντήσεις για κρίσιμα ζητήματα, από την προέλευση του ιού έως τις μακροπρόθεσμες συνέπειες ορισμένων πολιτικών που υιοθετήθηκαν παγκοσμίως.
Για ένα ολοένα αυξανόμενο τμήμα της κοινής γνώμης, ο οργανισμός που παρουσιάστηκε ως θεματοφύλακας της παγκόσμιας υγείας έχει πλέον μετατραπεί σε σύμβολο αδιαφάνειας και έλλειψης λογοδοσίας.
Η δικαίωση του Τραμπ και η ελπίδα για δικαιοσύνη…
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ συγκρούστηκε με τον ΠΟΥ κατά την πρώτη θητεία του, πολλοί χαρακτήρισαν τη στάση του ακραία.
Σήμερα, όμως, αρκετά από τα ερωτήματα που τότε απορρίπτονταν ως υπερβολικά επιστρέφουν στο δημόσιο διάλογο.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον Οργανισμό εκλαμβάνεται από τους υποστηρικτές της ως απαίτηση λογοδοσίας για τις αποφάσεις που ελήφθησαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
Με τον Υπουργό Υγείας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Κένεντι τζούνιορ, να δηλώνει, σε μια πρόσφατη ιστορική όπως χαρακτηρίστηκε ομιλία του:
“Δεν θα μας διαχειρίζονται ποτέ ξανά. Η αμερικανική πολιτική υγείας δεν θα λογοδοτεί ποια σε μη εκλεγμένους ξένους αξιωματούχους. Η απόφαση αυτή αποκαθιστά την εθνική κυριαρχία”!
Η μάχη συνεχίζεται…
Η δικαστική δικαίωση των ανεμβολίαστων υγειονομικών δεν αποτελεί απλώς μία υπηρεσιακή ή οικονομική δικαίωση.
Αποτελεί έναν ακόμη κρίκο σε μια αλυσίδα εξελίξεων που δείχνουν ότι ο απολογισμός της πανδημίας δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Οι δικαστικές αποφάσεις στην Ελλάδα, οι πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επιστημονικές αντιπαραθέσεις και οι διεκδικήσεις χιλιάδων πολιτών σε ολόκληρο τον κόσμο συνθέτουν ένα νέο τοπίο.
Ένα τοπίο στο οποίο ολοένα και περισσότεροι ζητούν απαντήσεις.
Απαντήσεις για τις αναστολές.
Απαντήσεις για τις υποχρεωτικότητες.
Απαντήσεις για τις πολιτικές αποκλεισμού.
Απαντήσεις για τις παρενέργειες.
Απαντήσεις για τις αποφάσεις που ελήφθησαν στο όνομα της δημόσιας υγείας.
Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο αυτής της συζήτησης.
Όχι το τελευταίο.
Ίσως το πρώτο από πολλά που ακόμη δεν έχουν γραφτεί!!
