Γράφει ο
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΖΙΑΖΙΑΣ
Επίτιμος Α/ΓΕΣ
Η Θράκη και η Ανατολική Μακεδονία, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, υπέστησαν τρεις φορές Βουλγαρική Κατοχή, υπό άκρως δραματικές συνθήκες. Την πρώτη φορά κατά την διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 . Στο διάστημα που διαρκούσε κυρίως ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος, τα βουλγαρικά στρατεύματα διέπραξαν ιδιαζόντως ειδεχθή κακουργήματα εις βάρος των Ελλήνων . Τη δεύτερη φορά κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ,1916-1918 . Κατά τη διάρκεια της δεύτερης κατοχής, οι περιοχές αυτές υπέστησαν σκληρότατο πρόγραμμα εκβουλγαρισμού, βίαιες εκτοπίσεις, μαζικές εκτελέσεις αμάχων και εκτεταμένες λεηλασίες ιστορικών κειμηλίων. Εκλάπηκαν από τον βουλγαρικό στρατό κειμήλια και θησαυροί της Μονής Παναγίας Εικοσιφοινισσης στο Παγγαίο, που υπάγεται στην Μητροπολη Δραμας ,της Μονής Τιμιου Προδρόμου Σερρών και των Μονών Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας στην Ξανθη .
Την τρίτη φορά ήταν το 1941-44, Κατά τη διάρκειά της, εκτός της σωρείας των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξαν πάλι οι Βούλγαροι, αποτελείωσαν και τη λεηλασία εκκλησιών και Μονών.
Σύμφωνα με την Συνθήκη του Νειγύ, που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 1919 και ειδικότερα το Άρθρο 126 λέει ρητά και κατηγορηματικά ότι η Βουλγαρία πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα όλα τα κειμήλια που αφαιρέθηκαν από την χώρα κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολεμου .
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο ,οι οικείες Μητροπόλεις,οι αρχές της τοπικής Αυτοδιοίκησης και βέβαια το Υπουργείο Πολιτισμού έχουν ζητήσει, επι μακρον χρονικό διάστημα , την επιστροφή αυτών των κειμήλιων …….. . Χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα………Ολα τα κειμήλια που είχαν κλαπεί θα έπρεπε να επιστραφούν άνευ όρων και ανταλλαγμάτων .
Εδώ οφείλουμε να πούμε οτι το 1923, μετά από πίεση της τότε Ελληνικής Κυβέρνησης για εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης του Νεϊγύ, οι Βούλγαροι παρέδωσαν στην προς τούτο Ελληνική αντιπροσωπεία λίγα κιβώτια ως περιέχοντα το σύνολο δήθεν των διαρπαγέντων κειμηλίων από τις παραπανω Μονές, με τον όρο τα κιβώτια να μην ανοιχτούν εντός βουλγαρικού εδάφους. Η Ελληνική αντιπροσωπεία, αν και αντιλήφθηκε τον εμπαιγμό και τη συνεχιζόμενη ληστεία των Βουλγάρων, πήρε εκούσα άκουσα τα κιβώτια εκείνα, τα οποία περιείχαν κάποιες δεκάδες μόνο χειρογράφων, από το σύνολο χιλιαδων κλαπεντων κειμηλίων. Έκτοτε, οι Βούλγαροι ισχυρίζονταν σταθερά ότι ό,τι είχαν πάρει, μας τα έδωσαν το 1923 και ό,τι άλλα τους ζητούσαμε με αδιάσειστα στοιχεία, τα είχαν πάρει Τούρκοι άτακτοι……………
Το 1990, οι Βούλγαροι παρουσίασαν στο νεοπαγές Ιδρυμα Σλαβο -Βυζαντινών Σπουδών «IVAN DUJCEV» ένα μεγάλο μέρος των παραπάνω κειμηλίων μας, ισχυριζόμενοι ότι δεν είναι τα δικά μας, παρόλον ότι απ’όλα τα έγκυρα και αξιόπιστα στοιχεία καταδεικνύεται πλέον αναμφίβολα ότι είναι τα αρπαγέντα δικά μας.
Την 29η Σεπτεμβρίου , ημερομηνία η οποία αποτελεί μέρα μνήμης και μαρτυρίου για τη Δράμα, τις Σέρρες και την Καβάλα, λόγω των βουλγαρικών εγκλημάτων κατά την κατοχή (1941-1944), ανακοινώθηκε η Συμφωνία , όπου η Χωρα μας και ειδικότερα το Υπουργείο Πολιτισμού ήλθε σε Συμφωνία με την Βουλγαρία και σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στην Θεσσαλονίκη , παρουσία του Ελληνα Πρωθυπουργού και του Βούλγαρου ομόλογο του, παραδοθηκαν από την πλευρά της Βουλγαρίας, μόνο 48 κειμηλια από τα χιλιάδες κλεμμένα που είχαν αρπαξει οι Βούλγαροι από τη Βόρεια Ελλάδα και από την Ελληνική πλευρά γίνεται η παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων ,που αποδίδονται στον Τσάρο της Βουλγαρίας Σαμουήλ , ο οποίος αποτελεί κεντρικό σύμβολο και πρωταγωνιστή του βουλγαρικού εθνικισμού . Τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ, είχαν βρεθεί στον Άγιο Αχίλλειο στις Πρέσπες το 1964.
Είναι φανερό όμως ότι, παραδίδοντας τα λείψανα , τα οποία αποτελούσαν, πάνω απο 100 χρόνια,τον εθνικό πόθο των Βούλγαρων ,στο μέλλον θα έχουμε ισχνή διαπραγματευτική δυνατότητα έναντι των χιλιάδων κειμηλίων που εκλάπησαν και «αναμένουμε» να μας παραδόσουν οι Βούλγαροι σε δευτερη φάση , αν και αμφιβάλω, λόγω την από πολλών ετών αδιαλλαξία της βουλγαρικής πλευράς και την απροθυμία της για την επιστροφή των υπόψη κειμήλιων και χειρόγραφων .
Η Συμφωνία , που υπό ορισμένες προϋποθέσεις , οπως πρόβλεψη παράδοσης των υπολοίπων χιλιάδων ιερών κειμήλιων σε δεύτερη φάση , εάν βέβαια έχουν προβλεφθεί στην Συμφωνία, κινείται προς την ορθή κατεύθυνση . Με τα σημερινά όμως δεδομένα νομίζω ότι είναι εθνικά επιζήμια και αυτο δείχνουν οι δικαιολογημένες αντιδράσεις των τοπικών Ιεραρχών της Εκκλησίας μας …………….
Στα πλαίσια της Συμφωνίας όμως , όπου η Χωρα μας παρέδωσε στην Βουλγαρία τα λείψανα του Τσάρου Σαμουηλ , υπήρξε μία σοβαρή εθνική παράλειψη , ένα σοβαρό εθνικό ατόπημα . Η Ελλάδα δεν έθεσε το θέμα της εκταφής και της μεταφοράς των οστών των Ηρώων της μάχης της Τζουμαγιας στην Πατρίδα μας .
Ενα Εθνικό θέμα , που η Βουλγαρία κωλυσιεργεί συστηματικά επι χρονια, για τους δικούς της λόγους………………………..
Στις 13 Ιουλίου 1913 , κατά τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον των Βούλγαρων ,στο ύψωμα 1378, κοντά στον οικισμό Ογνιάρ Μαχαλά, στην Κρέσνα της Βουλγαρίας, τη γνωστή περιοχή της Τζουμαγιάς, έχασε στη διάρκεια της μάχης τη ζωή του ο Ταγματάρχης Ιωάννης Βελισσαρίου, στη συνέχεια ο εγγονός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη Γεώργιος και λίγο αργότερα και ο αντικαταστάτης τού Βελισσαρίου, Λοχαγός Μανωλίδης.
Για τον Ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου, ο Βασιλευς Κωνσταντίνος αντί συλλυπητηρίων, τηλεγράφησε στη σύζυγο του την ιστορική φράση «Χαιρετίζω τον ήρωα των ηρώων».
Να υπενθυμίσω επιπλέον ότι ο Ταγματάρχης Ιωάννης Βελισσαρίου ήταν ο εμπνευστής και εκτελεστής της ενέργειας εκείνης που επίσπευσε την κατάληψη των Ιωαννίνων.
Ο Βελισσαρίου τάφηκε μαζί με τον Κολοκοτρώνη και τους άλλους ήρωες στη σημερινή Μπλαγκόεβγκραντ (Άνω Τζουμαγιά). Τάφηκαν στην αυλή του τότε Ελληνικού Κινητού Στρατιωτικού Νοσοκομείου .
Το ΓΕΕΘΑ είχε εντοπίσει από το 2011 τον χώρο και είχε ζητήσει από τις βουλγαρικές αρχές άδεια για την εκταφή και τη μεταφορά των λειψάνων στην Ελλάδα, ενώ το Υπουργείο Εξωτερικών, σε επίσημες απαντήσεις του το 2021 και το 2023, επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα ήταν γνωστό και εξακολουθούσε να τίθεται στο πλαίσιο των ελληνοβουλγαρικών σχέσεων.
Ο αείμνηστος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Κωσταρακος σε ανακοίνωση για το υπόψη εθνικό θέμα το 2015 ενημερώνει :«Γνωρίζεται ότι το ΓΕΕΘΑ ασχολείται από τριετίας με τον χώρο ταφής του ήρωα των Βαλκανικών πολέμων Ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου. Στο πλαίσιο αυτό είχαν ήδη γίνει όλες οι νόμιμες και απαραίτητες ενέργειες προς το Βουλγαρικό ΓΕΕΘΑ και είχε αποσταλθεί κλιμάκιο αξιωματικών μαζί με τον τελευταίο απόγονο της οικογενείας Σμχο (Ι) ε.α. κ.Καράπα Ξενοφώντα, για την αναγνώριση και εντοπισμό του υπόψη σημείου στη σημερινή Μπλαγκόεβαρντ (Άνω Τζουμαγιά) της Βουλγαρίας, καθώς έχουν εκδηλωθεί και όλες οι απαιτούμενες ενέργειες προς τις πολιτικές Βουλγαρικές αρχές προκειμένου να εκδοθεί η άδεια εκσκαφής.
Το όλο θέμα, έχει διαβιβασθεί στο Υπουργείο Εξωτερικών και στην Πρεσβεία μας στη Σόφια λόγω αρμοδιότητας, για την εκδήλωση από μέρους των, των αναγκαίων ενεργειών προς τις Βουλγαρικές αρχές σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, για την έκδοση άδειας εκσκαφής και μεταφοράς των οστών στην Ελλάδα.»
Κι όμως, ύστερα από 113 χρόνια, οι νεκροί μας Ήρωες παραμένουν εκεί.
Θα όφειλαν να γνωρίζουν οι ιθύνοντες της Χώρας και ειδικότερα οι υπεύθυνοι του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Εθνικής Αμυνης ότι «Το χώμα της πατρίδας είναι το μόνο ελαφρύ για τα οστά εκείνων που πέθαναν μακριά της » .
Ένας Βούλγαρος ηγεμόνας, νεκρός εδώ και περισσότερο από χίλια χρόνια, επιστρέφει στην πατρίδα του, το ζήτησαν , το απαίτησαν οι Βούλγαροι για να υπογράψουν την Συμφωνία, ενώ Ελληνες Ήρωες Αξιωματικοί και οι στρατιώτες τους, νεκροι από το 1913, παραμένουν ακόμη στο σημείο όπου έπεσαν για τα ιερά και τα όσια της Πατριδος , μαζί με τους άνδρες τους , χωρίς η Χωρα μας να απαιτησει κάτι ανάλογο . Η σύγκριση δεν γίνεται για να μειώσει τη σημασία της επιστροφής των οστών του Σαμουήλ, αλλά για να αναδείξει μια δική μας Εθνική εκκρεμότητα που δεν δικαιολογείται να παραμένει χωρίς λύση. Ο Ταγματάρχης Ιωάννης Βελισσαρίου, και μαζί του οι Έλληνες που έπεσαν το 1913, εξακολουθούν να περιμένουν στη γη όπου πολέμησαν και πέθαναν τον επαναπατρισμό τους .
Δεν γνωρίζω εάν, κατά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, το Υπουργείο Πολιτισμού ήταν ενήμερο για το θέμα, τώρα όμως δίδεται στο πλαίσιο της Συμφωνίας μια καινούργια ευκαιρία.
Μήπως ήλθε η ώρα να αποτίσουμε κι εμείς τις δέουσες τιμές στα οστά των ηρώων μας, που βρίσκονται ακόμη στη Βουλγαρία;
Μήπως πρέπει να ενεργήσουμε όπως τα Κράτη που σέβονται την Ιστορία τους;
Μήπως ήλθε η ώρα να ασχοληθούμε σοβαρά με το θέμα της επιστροφής των οστών του Βελισσαρίου και των υπόλοιπων ηρώων στη Χώρα μας;
Υστερα από 113 χρόνια, η δύσκολη ερώτηση δεν είναι μόνο γιατί δεν έχουν ακόμη επιστρέψει. Είναι γιατί, ενώ η Ελλάδα γνωρίζει πού βρίσκονται και έχει ζητήσει επίσημα τον επαναπατρισμό τους, δεν έχει καταφέρει ακόμη να τους πάρει πίσω ………………….,..
Δεν ζητούν τιμές, τελετές , βαθμούς και παράσημα οι ξεχασμένοι από την Πατρίδα Ήρωες . Ζητούν το αυτονόητο που οφείλει μια πατρίδα στους νεκρούς της , να επιστρέψουν στη γη τους. «Δεν ζητούν εκδίκηση, ζητούν το όνομά τους και έναν τάφο σε ελληνικό χώμα»………….
Εδώ θα ήθελα να επισημάνω πόσο περήφανοι θα ένιωθαν όλοι οι Έλληνες , αν άκουγαν τον Ελληνα Πρωθυπουργό , κατά την τελετή της υπογραφής της Συμφωνίας και παράδοσης των οστών του Σαμουηλ , να έλεγε στον ομόλογο του της Βουλγαρίας και δύο λόγια για τον Ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου και να του ζητούσε τον άμεσο επαναπατρισμό των οστών του………ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΕΝΗΜΕΡΟΣ .
