Η βιταμίνη Β5, γνωστή και ως παντοθενικό οξύ, είναι μία από τις σημαντικότερες βιταμίνες για την ανθρώπινη ζωή. Ανακαλύφθηκε το 1933 και η ονομασία της προέρχεται από την ελληνική λέξη «πάντοθεν», λόγω του ότι υπάρχει σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων, την εξισορρόπηση των επιπέδων του σακχάρου, τη μείωση της κακής χοληστερόλης, τη μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης του αίματος, την πρόληψη βλαβών στο νευρικό σύστημα και τηνπρόληψη της καρδιακής ανεπάρκειας.
Όπως όλες οι ενώσεις του συμπλέγματος Β, έτσι και η βιταμίνη Β5, παίζει σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό μεταβολισμό, αφού ενεργεί ως συνένζυμο (μέρος του συνενζύμου Α), στις χημικές αντιδράσεις που παράγουν ενέργεια. Στη μετατροπή δηλαδή του λίπους, των ορμονών και των υδατανθράκων, που λαμβάνονται από τα τρόφιμα, σε ενέργεια.
Εκτός από το σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό, το παντοθενικό οξύ συντελεί και στην παραγωγή των νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου. Οι νευροδιαβιβαστές είναι υπεύθυνοι για τη μεταφορά των χημικών σημάτων σε άλλα κύτταρα. Εξαιτίας αυτού, η βιταμίνη Β5 είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας του νευρικού συστήματος.
Η βιταμίνη Β5 είναι επίσης απαραίτητη για διεργασίες όπως:
Δημιουργία νέων ερυθρών αιμοσφαιρίων
Παραγωγή ορμονών που καθορίζουν το φύλο
Σωστή λειτουργία των επινεφριδίων
Διατήρηση υγιούς πεπτικού συστήματος
Πηγές βιταμίνης Β5, είναι τόσο τα τρόφιμα φυτικής, όσο και ζωικής προέλευσης, όπως κρέας, όσπρια, καρύδια, γάλα και αυγά. Επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι καταναλώνουν συχνά τροφές πλούσιες σε παντοθενικό οξύ, πολύ σπάνια θα παρουσιαστεί ο κίνδυνος ανεπάρκειας.
Συμπτώματα ανεπάρκειας
Δεδομένου του ότι η βιταμίνη Β5 απαντάται σχεδόν σε όλες τις τροφές, η εμφάνιση ανεπάρκειας είναι εξαιρετικά σπάνια. Ωστόσο η έλλειψη παντοθενικού οξέος μπορεί να υπάρξει έπειτα από έλλειψη άλλων βιταμινών της ομάδας Β. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Κούραση
Κατάθλιψη
Αϋπνία
Πόνο στο στομάχι
Εμετό
Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος
Μυικές κράμπες
Τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, είναι οι αλκοολικοί και οι γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά, καθώς οι μεγάλες ποσότητες αλκοόλ και τα χάπια, μειώνουν την απορρόφηση της βιταμίνης Β5, από τον οργανισμό.
Κορυφαίες πηγές σε βιταμίνη Β5
Εκτός από την υψηλή περιεκτικότητά τους σε παντοθενικό οξύ, οι παρακάτω τροφές είναι πλούσιες και σε άλλα σημαντικά θρεπτικά συστατικά και βιταμίνες του συμπλέγματος Β.
Ήπαρ από μοσχάρι: 4.8 m
Αβοκάντο: 2.0 mg
Ηλιόσποροι: 2.0 mg
Πάπια: 1.5 mg
Μανιτάρια Porto Bello: 1.5 mg
Αυγό: 1.5 mg
Σολωμός: 1.41 mg
Λιαστές ντομάτες: 1.1 mg
Γιαούρτι (από πλήρες γάλα): 1.0 mg
Μπρόκολο: 1.0 mg
Οφέλη
Βελτιώνει την καρδιαγγειακή υγεία
Ο οργανισμός χρειάζεται βιταμίνη Β5 για τη σύνθεση χοληστερόλης. Η παντεθίνη (παράγωγο του παντοθενικού οξέος), ρυθμίζει τις τιμές της χοληστερόλης και επηρεάζει θετικά την υγεία της καρδιάς. Άλλο ένα σημαντικό πλεονέκτημα της, είναι ότι συμβάλλει στη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία είναι αρμόδια για τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς.
Οι υψηλές τιμές της «κακής» χοληστερόλης LDL, είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Σύμφωνα με έρευνες, το παντοθενικό οξύ, βοηθά στη μείωση των τιμών της «κακής» χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων του αίματος και στην αύξηση της «καλής» χοληστερόλης HDL.
Μια ημερήσια δόση των 900 mg έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την «κακή» χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, μειώνοντας έτσι και τον κίνδυνο των καρδιαγγειακών παθήσεων. Τα 900 mg είναι πολύ μεγαλύτερη ποσότητα από την ημερήσια συνιστώμενη, επομένως η συγκεκριμένη ποσότητα λαμβάνεται μόνο υπό την επίβλεψη γιατρού.
Μεταβολίζει τα τρόφιμα σε ενέργεια
Όλες οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, βοηθούν το σώμα να μετατρέψει τους υδατάνθρακες σε γλυκόζη, η οποία χρησιμοποιείται ως καύσιμο από τον οργανισμό, για την παραγωγή ενέργειας. Η διαδικασία αυτή επιτυγχάνεται με τη σύνθεση του συνενζύμου Α, το οποίο διασπά τα σάκχαρα. Παράλληλα, βοηθά στην αναδόμηση των ιστών, των μυών και των οργάνων.
Υγιές νευρικό σύστημα
Η βιταμίνη Β5 βοηθά στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος και στη δημιουργία του μορίου ακετυλοχολίνη, που δρα ως νευροδιαβιβαστής. Πιο αναλυτικά, η ακετυλοχολίνη επιτρέπει στον εγκέφαλο να στείλει νευρικά σήματα στο ανοσοποιητικό σύστημα, την καρδιά, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, τη σπλήνα, το ήπαρ και πολλά άλλα. Χρησιμοποιείται επίσης για την αποστολή νευρικών σημάτων στους μύες. Χωρίς αρκετή βιταμίνη Β5, μπορεί να αναπτυχθεί νευρική βλάβη ή εξασθένηση της κίνησης.
Ψυχική υγεία
Γενικά το σύμπλεγμα των βιταμινών Β, συσχετίζεται συχνά με τη βελτίωση της διανοητικής λειτουργίας, επειδή μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών της εγκεφαλικής λειτουργίας, όπως η απώλεια μνήμης.
Η λήψη κατάλληλης ποσότητας παντοθενικού οξέος, βοηθά στη πρόληψη απώλειας μνήμης, πονοκεφάλων ημικρανίας, σύνδρομο χρόνιου πόνου, κατάθλιψη και αϋπνία.
Είναι γνωστό ότι η βιταμίνη Β5 ρυθμίζει τις ορμόνες, επομένως έχει τη δυνατότητα να μειώνει το άγχος και την κατάθλιψη.
Άμεση επούλωση των πληγών
Μελέτες έχουν δείξει ότι η βιταμίνη Β5, μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία δερματικών αντιδράσεων από ακτινοθεραπεία, καθώς και στην γρήγορη επούλωση των τραυμάτων. Είναι επίσης γνωστό ότι καθυστερεί την εμφάνιση πρόωρων σημαδιών γήρανσης, όπως ρυτίδες και σκουρόχρωμες κηλίδες στο δέρμα.
Κατά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας
Μερικές πρώτες μελέτες υποδεικνύουν ότι το παντοθενικό οξύ μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Τα χαμηλά επίπεδα συσχετίστηκαν με συμπτώματα, όπως δυσκαμψία και φλεγμονή. Έχει καταγραφεί ότι υψηλές δόσεις βιταμίνης Β, σε άτομα που πάσχουν από αρθρίτιδα, βοηθούν στην αύξηση της μυικής δύναμης και ελαχιστοποιούν τα συμπτώματα που σχετίζονται με κόπωση των μυών ή των αρθρώσεων.
Υγιές δέρμα
Ένα άλλο πλεονέκτημα της Β5, είναι η συμβολή της στην υγεία του δέρματος και των μαλλιών. Η λήψη βιταμίνης Β5, μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της φλεγμονώδους ακμής, χωρίς να προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες. Αυτό πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι το παντοθενικό οξύ παίζει ρόλο στην μείωση των φλεγμονών του σώματος, γενικά.
Ημερήσια συνιστώμενη πρόσληψη
Βρέφη
0 έως 6 μηνών: 1.7 mg
7 έως 12 μηνών: 1.8 mg
Παιδιά
1 έως 3 ετών: 2 mg
4 έως 8 ετών: 3 mg
9 έως 13 ετών: 4 mg
Ενήλικες
Άνδρες 18 ετών και άνω: 5 mg
Γυναίκες 18 ετών και άνω: 5 mg
Έγκυες: 6 mg
Θηλάζουσες: 7 mg
Παρενέργειες
Η λήψη βιταμίνης Β5 θεωρείται ασφαλής, ωστόσο οι υπερβολικές ποσότητες ενδέχεται να οδηγήσουν σε παρενέργειες, όπως διάρροια και αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας. Οι έγκυες και οι θηλάζουσες δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 7 mg ημερησίως.
Λόγω της πιθανότητας εκδήλωσης παρενεργειών,τα συμπληρώματα πρέπει να λαμβάνονται μόνο υπό την επίβλεψη ενός ειδικού. Η λήψη οποιασδήποτε ένωσης της ομάδας Β, μεμονωμένα, για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να οδηγήσει σε ανισορροπία άλλων σημαντικών βιταμινών Β. Για το λόγο αυτό, είναι προτιμότερο να λαμβάνεται το σύμπλεγμα Β, που τις περιέχει όλες.
