Ένα εξαιρετικά επικίνδυνο παιχνίδι ισχύος βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στον Περσικό Κόλπο, μετατρέποντας για άλλη μια φορά την περιοχή στην πιο “θερμή” ζώνη του πλανήτη. Η ταυτόχρονη κλιμάκωση από την πλευρά της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα, όπου η διπλωματία και η στρατιωτική δράση ακροβατούν σε τεντωμένο σκοινί.
Τα Στενά του Ορμούζ ως «Όπλο»
Η απόφαση της ιρανικής ηγεσίας να προχωρήσει σε ευρείας κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις στα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί μια τυπική διαδικασία εκπαίδευσης. Γεωπολιτικά, τα Στενά αποτελούν την «καρωτίδα» της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς από το σημείο αυτό διέρχεται περίπου το 20-30% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.
Με την κίνηση αυτή, η Τεχεράνη στέλνει ένα διπλό μήνυμα:
- Προς τη Δύση: Υπενθυμίζει ότι διαθέτει τη δυνατότητα «ασύμμετρου πολέμου» (ναρκοθέτηση, επιθέσεις με ταχύπλοα, drones) και μπορεί να προκαλέσει ενεργειακό έμφραγμα στη Δύση, εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου.
- Προς το Εσωτερικό: Συσπειρώνει την εθνική βάση απέναντι στην «εξωτερική απειλή» σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας.
Η Αμερικανική Απάντηση και η Στρατιωτική Συσώρευση
Οι ΗΠΑ δεν αρκούνται πλέον σε λεκτικές καταδίκες. Η ενίσχυση της στρατιωτικής τους παρουσίας —με πιθανή αποστολή αεροπλανοφόρων, βομβαρδιστικών και συστημάτων αεράμυνας— στοχεύει στην αποκατάσταση της αποτρεπτικής ισχύος (deterrence). Η Ουάσιγκτον θέλει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θα θεωρηθεί Casus Belli (αιτία πολέμου).
Η Στρατηγική του Τραμπ: «Διπλωματία του Καταναγκασμού»
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της εξίσωσης είναι ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ. Η προσέγγισή του φαίνεται να επαναφέρει το δόγμα της «Μέγιστης Πίεσης» (Maximum Pressure), αλλά με μια σημαντική παραλλαγή.
Ο Τραμπ δεν επιδιώκει απαραίτητα έναν μακροχρόνιο πόλεμο, ο οποίος θα ήταν αντιδημοφιλής και δαπανηρός. Αντιθέτως, χρησιμοποιεί την άμεση απειλή συντριπτικής στρατιωτικής δράσης ως διαπραγματευτικό χαρτί. Η λογική του είναι η εξής:
- Δημιουργία κλίματος επικείμενης καταστροφής.
- Πρόσκληση για διαπραγματεύσεις υπό το καθεστώς φόβου.
- Επίτευξη μιας συμφωνίας με όρους που θα ευνοούν απόλυτα τις ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια στρατηγική υψηλού ρίσκου (brinkmanship), όπου ο Τραμπ ποντάρει στο ότι το Ιράν, φοβούμενο για την επιβίωση του καθεστώτος, θα επιλέξει τον συμβιβασμό αντί της σύγκρουσης.
Ο Κίνδυνος του «Ατυχήματος»
Παρά τις προθέσεις για διαπραγματεύσεις, η συγκέντρωση τεράστιας πυραυλικής και ναυτικής ισχύος σε έναν τόσο περιορισμένο γεωγραφικά χώρο αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ενός «ατυχήματος». Μια λάθος εκτίμηση από έναν διοικητή πλοίου, μια αναχαίτιση drone που θα πάει στραβά ή μια προβοκατόρικη ενέργεια από τρίτα μέρη, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια αλυσιδωτή αντίδραση την οποία ούτε η Τεχεράνη ούτε η Ουάσιγκτον θα μπορέσουν να σταματήσουν.
Οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν αν βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα διπλωματική συμφωνία ή στην αρχή μιας νέας καταστροφικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
