Το πρωτοσέλιδο δεν είναι απλώς μια δημοσιογραφική υπερβολή. Είναι η συμπύκνωση μιας πραγματικότητας που χρονίζει: η διαφθορά στην Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, αποτελεί σύστημα. Και όταν το σύστημα αυτό φτάνει να εκδηλώνεται με τέτοια ένταση, με διαδοχικές δικογραφίες, με εμπλοκή πολιτικών προσώπων αλλά και ευρύτερων δικτύων, τότε δεν μιλάμε πλέον για «σκάνδαλα». Μιλάμε για καθεστώς.
Η περίοδος των κυβερνήσεων Μητσοτάκη δεν δημιούργησε τη διαφθορά. Την ανέδειξε όμως σε μια πιο εξελιγμένη, πιο εκτεταμένη και πιο θρασεία μορφή. Με θεσμική κάλυψη, με επικοινωνιακή διαχείριση, με έναν μηχανισμό που απορροφά τους κραδασμούς χωρίς να αλλάζει τίποτα στην ουσία. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι χαρακτηριστικό: δεν αφορά μεμονωμένες «παρατυπίες», αλλά ένα πλέγμα σχέσεων όπου πολιτική εξουσία, διοίκηση και κοινωνικά στρώματα συναντιούνται σε μια γκρίζα ζώνη αμοιβαίου οφέλους.
Και εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο: το εύρος της συνενοχής. Όταν σε ένα τέτοιο σύστημα συμμετέχουν όχι μόνο πολιτικοί, αλλά και υπάλληλοι, μεσάζοντες, ακόμα και παραγωγοί, τότε η διαφθορά παύει να είναι «επάνω». Διαχέεται προς τα κάτω. Γίνεται κοινωνικό φαινόμενο. Και τότε η σιωπή δεν είναι φόβος. Eίναι συνενοχή. Όσοι γνωρίζουν και δεν μιλούν, όσοι ωφελήθηκαν και τώρα σιωπούν, γίνονται μέρος του ίδιου προβλήματος που δήθεν καταγγέλλουν.
Κι όμως, απέναντι σε αυτή την εικόνα, η κοινωνία μοιάζει κουρασμένη. Όχι εξοργισμένη, κουρασμένη. Τα χρόνια των μνημονίων, η οικονομική ασφυξία, η συνεχής αίσθηση αδιεξόδου, τα αλλεπάλληλα σοκ (οικονομικά, θεσμικά, εθνικά) έχουν δημιουργήσει μια βαθιά πολιτική κόπωση. Ο πολίτης δεν πιστεύει πια ότι η αντίδρασή του θα αλλάξει κάτι. Έχει εθιστεί στην ιδέα ότι «όλοι ίδιοι είναι». Και έτσι, αντί να αντιδρά, αποσύρεται.
Η αποχή γίνεται το πιο επικίνδυνο πολιτικό φαινόμενο της εποχής. Όχι γιατί είναι επιλογή, αλλά γιατί είναι παραίτηση.
Και εκεί ακριβώς εδραιώνεται το καθεστώς της διαφθοράς: στην αδιαφορία των πολλών.
Όμως τα πράγματα είναι απλά. Καμία εξουσία δεν πέφτει από μόνη της. Καμία διαφθορά δεν εξαλείφεται χωρίς κοινωνική πίεση. Και καμία αλλαγή δεν έρχεται με τον καναπέ.
Ή θα μείνουμε θεατές σε ένα «κοπάδι σκανδάλων» που μεγαλώνει, ή θα σηκωθούμε όρθιοι.
Ας τελειώνουμε με την ψευδαίσθηση της ουδετερότητας. Όποιος δεν συμμετέχει, ενισχύει αυτό που υποτίθεται ότι καταγγέλλει.
Αν θέλεις να αλλάξει κάτι, βγες από την αποχή. Στάσου. Μίλα. Ψήφισε. Δράσε.
Στήριξε όποια πολιτική δύναμη θεωρείς ικανή, αλλά στήριξε.
Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η διαφθορά της εξουσίας.
Είναι η σιωπή της κοινωνίας που την αφήνει να υπάρχει.
