Από τον Ιταλό Αναλυτή Ρομπέρτο Πεκιόλι
Στον πιο πολυσύχναστο κεντρικό δρόμο της γειτονιάς μου, ένα σούπερ-μάρκετ έκλεισε και αντικαταστάθηκε από ένα κατάστημα pet shop. Η γειτονική δεντροφυτεμένη πλατεία, ένας χώρος για να συναντιούνται και να παίζουν μικροί και μεγάλοι, πλέον συχνάζουν περισσότερο τα σκυλιά παρά τα παιδιά. Παντού, όπου και να κοιτάξει κανείς, έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται στο τέλος του κύκλου ζωής ενός πολιτισμού: ηλικιωμένοι και γέροι, ξένοι, άνθρωποι που συνοδεύουν κατοικίδια δεμένα με ένα λουρί για να αντέξουν τη μοναξιά τους, που τα συμπεριφέρονται σαν να είναι ανθρώπινα παιδιά, και ατελείωτες ουρές από άτομα με άσπρα μαλλιά στα κέντρα υγείας. Είναι σαν να ζούμε τον προγραμματισμένο θάνατο ενός πολιτισμού, ενός έθνους, την κατάρρευση ενός ιστορικού λαού. Μέσα στην γενική αδιαφορία των πρωταγωνιστών – δηλαδή ημών των ιδίων – και των θεσμών. Το ποσοστό γεννήσεων καταρρέει, ο γηγενής πληθυσμός μειώνεται και ο αριθμός των μεταναστών αυξάνεται. Ωστόσο, αυτοί οι μετανάστες, με τη σειρά τους, κάνουν λιγότερα παιδιά μετά την άφιξή τους. Το παγκοσμιοποιημένο, καταναλωτικό, ατομικιστικό και φιλελεύθερο-καπιταλιστικό σύστημα είναι το πιο ισχυρό αντισυλληπτικό. Η χαρά των ναυαγών, όπως στον Τιτανικό που κατευθύνεται ολοταχώς προς το μοιραίο παγόβουνο. Τραγουδάμε, χορεύουμε ή είμαστε ξέγνοιαστοι & αδιάφοροι, αλλά το τέλος αυτού του έθνους και άλλων πολλών, μαζί με τους αντίστοιχους πολιτισμούς, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους, πλησιάζει λόγω βιολογικής εξάντλησης & φθοράς. Σχολεία και παιδικοί σταθμοί κλείνουν το ένα πίσω από το άλλο, ενώ ανοίγουν τα γηροκομεία – που ευφημιστικά ονομαζόμενοι οίκοι ευγηρίας. Στην Ιταλία, το ποσοστό γονιμότητας ανά γυναίκα έχει μειωθεί στο 1,1, το μισό από το 2,1 που απαιτείται για τη βιολογική αναπαραγωγή για τη διατήρηση στο ίδιο το επίπεδο του πληθυσμού. Μια καταστροφή για την οποία ο πληθυσμός ενδιαφέρεται ελάχιστα ή σχεδόν καθόλου, και της οποίας οι αρχιτέκτονες αυτού του φριχτού σχεδίου είναι οι ίδιες άρχουσες τάξεις.
Η δραματική κατάσταση της Ιταλίας πλησιάζει ραγδαία στο σημείο χωρίς επιστροφή, τη στιγμή που η αντιστροφή της τάσης δεν θα είναι πλέον δυνατή, ακόμη και αν κάποιος προσπαθήσει. Αυτή είναι η περίπτωση της Νότιας Κορέας, του ασιατικού έθνους που κατέχει το θλιβερό ρεκόρ της δημογραφικής κατάρρευσης στον αυτό-αποκαλούμενο ανεπτυγμένο κόσμο. Ένα αρχαίο έθνος που έχει τρέξει με ιλιγγιώδη ταχύτητα στην πορεία της βιομηχανικής και τεχνολογικής προόδου, της αύξησης του εισοδήματος και της εκπαίδευσης, της οποίας τα καμάρια είναι γίγαντες της τεχνολογίας και της παραγωγής ημιαγωγών όπως είναι η Samsung, της αυτοκινητοβιομηχανίας και της ναυπηγικής βιομηχανίας όπως είναι η Hyundai, και των ηλεκτρονικών συσκευών ευρείας κατανάλωσης (LG). Η υλική ευημερία (ή μάλλον, ο πλούτος…) δεν φέρνει πλέον την ευτυχία. Αυτό είναι γνωστό από πολύ παλιά. Η περίπτωση της Κορέας δείχνει ένα έθνος όπου, παράλληλα με την πτώση των γεννήσεων, καταρρέουν και οι γάμοι και η σταθερότητα των οικογενειών. Αντίθετα, ο αριθμός των κατοικίδιων ζώων αυξάνεται εκθετικά, χρησιμεύοντας ως συναισθηματικά υποκατάστατα μέσα στην έρημο της μαζικής μοναξιάς. Μια αλλαγή που αποδεικνύεται από την ανάπτυξη κινημάτων όπως το λεγόμενο 4B, που εμφανίστηκε μεταξύ των νεαρών γυναικών της Νότιας Κορέας, το οποίο προτείνει μια πλήρη ρήξη με το οικογενειακό μοντέλο ύπαρξης. Ο όρος αναφέρεται σε τέσσερις ρητές αποκηρύξεις:
- Να μην παντρευτείς,
- Να μην έχεις συναισθηματικές σχέσεις,
- Να μην έχεις σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες και
- Να μην κάνεις παιδιά.
Πρόκειται για μια δραματική, οπισθοδρομική αντίδραση στις κοινωνικές, εργασιακές και πολιτισμικές συνθήκες που θεωρούνται ασυμβίβαστες με τη δημιουργία οικογένειας, με άμεσο αντίκτυπο στην κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων. Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό στην καθημερινή ζωή. Οι πωλήσεις καροτσιών για σκύλους έχουν ξεπεράσει αυτές των παιδικών καροτσιών και ο αριθμός των κατοικίδιων ζώων έχει αυξηθεί κατακόρυφα την τελευταία δεκαετία. Εκατοντάδες δημοτικά σχολεία δεν κατέγραψαν νέες εγγραφές κατά το τελευταίο σχολικό έτος. Στην πρωτεύουσα, Σεούλ, οι εγγραφές στα νηπιαγωγεία μειώνονται κατακόρυφα.
Οι προβλέψεις είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Η Νότια Κορέα γερνάει και πολύ σύντομα θα γίνει μια χώρα που κυριαρχείται από συνταξιούχους, με συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό και ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης που οδηγείται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η κυβέρνηση προσπαθεί εδώ και χρόνια να ανακόψει αυτή την τάση με οικονομικές ενισχύσεις, γονικές άδειες και πολιτικές συμφιλίωσης της επαγγελματικής και της προσωπικής ζωής. Οι επενδύσεις τα τελευταία χρόνια έχουν ξεπεράσει τα 200 δισεκατομμύρια γουόν (120 δισεκατομμύρια ευρώ). Αλλά αυτά τα μέτρα δεν έχουν καταφέρει να αντιστρέψουν μια δυναμική τάση που ξεπερνά τον οικονομικό ορίζοντα. Πολλοί καταγγέλλουν το υψηλό κόστος στέγασης, την πίεση της εργασίας – με τις ώρες εργασίας από τις μεγαλύτερες στον ανεπτυγμένο κόσμο – και την άνιση κατανομή της οικιακής εργασίας. Σε όλα αυτά προστίθεται ένα κλίμα αυξανόμενης κοινωνικής έντασης, με περιστατικά βίας, σεξουαλικά σκάνδαλα και τη διάδοση παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο, που έχουν τροφοδοτήσει τη δυσπιστία στις σχέσεις στις σχέσεις μεταξύ των φύλων. Παράλληλα, έχει αναδυθεί μια αντίδραση απόρριψης από την πλευρά των ανδρών, η οποία κατηγορεί τα φεμινιστικά κινήματα ότι έχουν επιδεινώσει τη δημογραφική κρίση.
Το αποτέλεσμα είναι η αυξανόμενη ένταση μεταξύ των νέων ανδρών και γυναικών, με σοβαρές πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές επιπτώσεις. Ο πόλεμος μεταξύ των φύλων, σε συνδυασμό με μια ατομικιστική νοοτροπία που κάνει τους ανθρώπους να διστάζουν να δημιουργήσουν οικογένεια, έχει ως συνέπεια την κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων. Τίποτα διαφορετικό από την πραγματικότητα που μας περιβάλλει, με την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα να ηγούνται αυτής της κούρσας προς τη δημογραφική κατάρρευση. Η διαφορά είναι ότι η Νότια Κορέα έχει ήδη ξεπεράσει το κρίσιμο όριο. Η πορεία της καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο μια κοινωνία μπορεί να υποστεί μια μη αναστρέψιμη παρακμή όταν συγκλίνουν οικονομικές δυσκολίες, ανατρεπτικές κοινωνικοπολιτισμικές αλλαγές που καθοδηγούνται & επιβάλλονται από τα πάνω και μία ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ των φύλων. Το σενάριο αυτό εξελίσσεται και στη χώρα μας.
Η αλήθεια είναι ότι τα οικονομικά μέτρα δεν αποτελούν λύση. Είναι απαραίτητα, βεβαίως, αλλά παραμένουν απλώς ένα παυσίπονο ενόψει ενός δημογραφικού χειμώνα, που αποδίδει αποτελέσματα μόνο σε πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό αποδεικνύεται από τις περιπτώσεις της Κίνας και της Ρωσίας, οι οποίες επίσης αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα. Όχι όμως στη Δύση, όπου ο ελευθεριακός ατομικισμός και η πλήρης αντιστροφή των αξιών και των υποκειμενικών προτεραιοτήτων κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μόνο μια βαθιά αλλαγή στις γενικές αρχές θα μπορούσε να αποτρέψει την παρακμή και την εξαφάνιση πολλών ιστορικών εθνών. Η πραγματικότητα είναι ο θρίαμβος της κουλτούρας του θανάτου. Η γέννηση νέων μελών της κοινότητας εμποδίζεται μέσω της αντισύλληψης και, πάνω απ’ όλα, μέσω της άμβλωσης, η οποία έχει μετατραπεί από έγκλημα σε δυνατότητα και τελικά σε απόλυτο «ανθρώπινο δικαίωμα» που διεκδικείται εις βάρος του κράτους, το οποίο χρηματοδοτεί τη δική του βιολογική εξαφάνιση.
Χωρίς να το λένε, καταβάλλονται προσπάθειες για τη μείωση του προσδόκιμου ζωής μέσω της επιδείνωσης των κοινωνικών δικαιωμάτων, των συνθηκών εργασίας και της υγειονομικής περίθαλψης. Δεν ενθαρρύνεται η δημιουργία νέων οικογενειών από καμία άποψη (οικονομική, φορολογική, ή από άποψη αξιών) και δεν δίνεται προτεραιότητα στην ένωση μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας. Τέλος, καλούνται ανοιχτά όσοι είναι άρρωστοι, ηλικιωμένοι, καταθλιπτικοί, φτωχοί, μόνοι τους να βάλουν τέλος στη ζωή τους μέσω της ευθανασίας, δηλαδή μέσω της υποβοηθούμενης κρατικής δολοφονίας ή αυτοκτονίας. Όλα αυτά παρουσιάζονται ως επέκταση των «ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Η δύναμη του μηχανισμού επικοινωνίας, προπαγάνδας και κατήχησης από την παιδική ηλικία και μετά δημιουργεί την απαραίτητη συναίνεση. Εκτός από το να παραπονιούνται για την αντικατάσταση της μετανάστευσης, η οποία έχει γίνει απαραίτητη – έχουν ενεργήσει προς αυτή την κατεύθυνση για δεκαετίες – για να αποτρέψουν την κατάρρευση ολόκληρης της οικονομικής δομής.
Η μείωση του ποσοστού γεννήσεων επιφέρει μια αξιοσημείωτη αλλαγή στις δαπάνες – τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών – που πλέον επικεντρώνονται στους ηλικιωμένους και τους ασθενείς. Αυτό καθιστά την κοινότητα λιγότερο δυναμική, αναγκάζοντάς την να αμυνθεί, περιορίζοντάς την στη διαχείριση της απλής επιβίωσης. Ναι είναι αλήθεια ότι χορεύουμε έναν μακάβριο χορό στον οποίο ο θρίαμβος του θανάτου του έθνους μας, του τρόπου ζωής που κληρονομήσαμε, του πολιτισμού και της κοσμοθεωρίας που χτίστηκε ανά τους αιώνες προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς, με ιλιγγιώδη ταχύτητα, αλλά αυτό το ζωτικό θέμα καταστέλλεται, εκδιώκεται από τη δημόσια συζήτηση. Πεθαίνουμε, αλλά είμαστε ανίκανοι να το συνειδητοποιούμε. Κανείς δεν φαίνεται να νοιάζεται σε ποιον θα κληροδοτήσουμε μια τεράστια κληρονομιά, που σπαταλιέται βιαστικά όπως σε ορισμένες οικογένειες όπου τα εκφυλισμένα ή τα ακόλαστα παιδιά καταστρέφουν τον κόπο πολλών γενεών. Ένας περαιτέρω αποθαρρυντικός παράγοντας είναι η αποφυγή των ευθυνών. Όσοι ζουν στο παρόν σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους, δεν νοιάζονται για τους άλλους – ξεκινώντας από τις δικές τους οικογένειες – και πιστεύουν αποκλειστικά στην προσωπική επιτυχία και στη χυδαία διασκέδαση τους. Τα παιδιά είναι ένα αβάσταχτο βάρος. Αυτός είναι ο εγωισμός των τελευταίων γενεών, αλλά και των ηλικιωμένων, των οποίων το ένστικτο αυτοσυντήρησης μετατρέπεται σε καθαρή επιβίωση.
Η κοινωνία των πολιτών γίνεται λιγότερο δυναμική, πιο εγωκεντρική, πιο κλειστή στον εαυτό της. Μικρά σκυλάκια, γατάκια, πουλάκια και άλλα ζωάκια οι μοναδικοί σύντροφοι της ζωής των σημερινών ανθρώπων. Σε αυτά αφιερώνεται η προσοχή (και τα έξοδα) τους που σε μια υγιή κοινωνία θα πήγαιναν στα παιδιά, στα εγγόνια, στους ευάλωτους ανθρώπους. Ο θάνατος γίνεται η μοναδική διέξοδος για να ξεφύγει κανείς από αυτά τα βάσανα ή την υπαρξιακή δυστυχία. Μια Αγγλίδα γυναίκα βρήκε τον «γλυκό» (!!!) θάνατο σε μια Ελβετική κλινική (το τελευταίο υγιεινό καταφύγιο της δυστυχίας), παρόλο που ήταν απόλυτα σωματικά υγιής, αλλά συντετριμμένη ψυχολογικά από τον θάνατο του γιου της. Η τραγική τελική εικόνα ενός κόσμου που βρίσκεται σε αποσύνθεση, όπου η ζωή έχει όλο και λιγότερο νόημα, ελλείψει σχέσεων, μέλλοντος, αγαπημένων προσώπων, και αρχών για να μοιραστεί και να μεταδώσει.
Το πραγματικό ερώτημα, το πιο επώδυνο, είναι αν η κοινωνία μας αξίζει να συνεχίσει να ζει. Επομένως, εγείρεται το ερώτημα: Αξίζει να δώσουμε την τελευταία μάχη για να τη σώσουμε; Ο γράφων πιστεύει ότι πρέπει να προσπαθήσουμε, από σεβασμό προς τον εαυτό μας, προς την ιστορία, το ένδοξο παρελθόν μας και προς την ελπίδα μας για το αύριο που δεν έχει ποτέ εγκαταλείψει την ανθρωπότητα. Στη συνέχεια όμως, βγαίνει από το σπίτι, κοιτάζει κατάματα την πραγματικότητα και το πλήθος των τυχαίων συγχρόνων που τον περιβάλλουν, βλέπει ό,τι βλέπει, ακούει τις συζητήσεις τους, παρατηρεί τη συμπεριφορές, τις προτιμήσεις και τις ιδιορρυθμίες τους και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ποτέ η εξαφάνιση μιας μεγάλης πολιτιστικής παράδοσης δεν ήταν τόσο δίκαιη και αξιόλογη. Χωρίς πατέρες, χωρίς παιδιά, χωρίς ιδανικά, αδιάφοροι για τα πάντα εκτός από την κατανάλωση και τα «ανθρώπινα δικαιώματα», το μοναχικό πλήθος τρέχει άσκοπα, τρέχει αποπροσανατολισμένο χωρίς κατεύθυνση.
Επομένως, αφού έτσι έχουν τα πράγματα ο τελευταίος ας κλείσει την πόρτα.
