(Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος*, Βασίλης Μιχαηλίδης** και Γιώργος Σεφέρης***: τρεις Άγιοι της Ρωμιοσύνης που εμπιστεύθηκαν τον πατριωτισμό τους στο ελεύθερο “χρηματιστήριο” των αξιών της λαϊκής συνείδησης και όχι στα θωρακισμένα θησαυροφυλάκεια των τραπεζών)
«Ἡ Ρωμιοσύνη ἔν’ νά χαθεῖ ὅντας ὁ κόσμος λείψη» (Βασίλης Μιχαηλίδης)
* O Άγιος Νεόφυτος (1134 – 1219) ήταν μια σημαντική μορφή του Κυπριακού ασκητισμού, που έζησε έγκλειστος στη σκήτη του κοντά στην Πάφο, που ονομάστηκε Εγκλείστρα.
Μεγάλωσε ως βοσκός και ήταν αυτοδίδακτος μέσα από τα εκκλησιαστικά βιβλία, καταγράφοντας στο σύντομο ιστορικό του σύγγραμμα «Περί τῶν κατά τήν χώραν Κύπρον Σκαιῶν», ως εθνικός και θρησκευτικός θεματοφύλακας, τις περιπέτειες των Αγίων Τόπων και της Κύπρου από την κυριαρχία των Μουσουλμάνων, των Σταυροφόρων του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου και των Φράγκων της δυναστείας των Lusignan, στην οποία αναφέρεται και στο σχετικό ποίημα, που θα παραθέσω παρακάτω, ο Γιώργος Σεφέρης.
Την κατοχική αυτή αλυσίδα, που ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος χαρακτηρίζει ως μια διαδρομή από τα σκυλιά στα λιοντάρια, ο Σεφέρης τη μεταφέρει με το στίχο:
«Καλῶς μᾶς ἤρθατε στὴν Κύπρο, ἀρχόντοι. Τράγοι καὶ μαϊμοῦδες!»
·
** Ο Βασίλης Μιχαηλίδης (1849 – 1917) ήταν σημαντικός Κύπριος ποιητής, που σ’ ένα αφιερωματικό ποίημα είκοσι τεσσάρων ραψωδιών και πεντακοσίων εξήντα δεκαπεντασύλλαβων στίχων, που γράφτηκε από το 1884 ως το 1895 και εκδόθηκε το 1911, τιμά τη θυσία του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, που έγινε στις 9 Ιουλίου του 1821:
Στην Κυπριακή διάλεκτο:
«Ἡ Ρωμιοσύνη ἔν’ φυλή συνόκαιρη τοῦ κόσμου,
κανένας δέν εὑρέθηκεν γιά νά τήν ἰξηλείψη,
κανένας γιατί σκέπει την πού τ’ ἅψη ὁ Θεός μου.
Ἡ Ρωμιοσύνη ἔν’ νά χαθῆ, ὄντας ὁ κόσμος λείψη».
και ένα πιο εκτεταμένο απόσπασμα απλοποιημένο από τους κυπριακούς ιδιωματισμούς:
« Ἡ Ρωμιοσύνη εἶν’ φυλή συνόκαιρη τοῦ κόσμου,
κανένας δέν ἐβρέθηκε γιά νά τήν ἐξαλείψει,
κανένας, γιατί σκέπει την ἀπ΄ τά ὕψη ὁ Θεός μου.
Ἡ Ρωμιοσύνη θέ νά χαθεῖ, ὅταν ὁ κόσμος λείψει.
Σφάξε μας ὅλους κι ἄς γενεῖ τό αἷμα μας αὐλάκι,
Κάμε τόν κόσμο μακελλειό καί τούς Ρωμηούς σφαχτάρια,
μά γνώριζε πώς, σάν κοπεῖ ἡ λεύκα ἡ δροσερή,
τριγύρω της πετάγονται τριακόσια παρακλάδια.
Τό ἄροτρο ὀργώνοντας θαρρεῖ τή γῆ πώς τρώει,
μά τό ἴδιο πάντα τρώγεται, τό ἴδιο καταλυέται».
·
*** Το 1953 ο Γιώργος Σεφέρης επισκέφτηκε την Κύπρο και συνεπαρμένος από τη Μονή της Εγκλείστρας και τον Άγιο Νεόφυτο τον Έγκλειστο έγραψε το ποίημα «Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος μιλᾶ», στο οποίο αντιμετωπίζει με σαρκασμό την επιτήδευση της Δύσης και δέος τη μεγαλοσύνη της ταπεινότητας της καθ’ ημάς Ανατολής.
(Επεξηγήσεις:
Ισαάκιος είναι ο Βυζαντινός διοικητής της Κύπρου Ισαάκ Δούκας Κομνηνός, ο ψευτοαυτοκράτορας της Κύπρου, που αποστάτησε με αποτέλεσμα να πέσει η Κύπρος στα χέρια των Σταυροφόρων του Ριχάρδου Λεοντόκαρδου και Σαλαχαντίνος ο Αιγύπτιος Σουλτάνος Σαλάχ αλ Ντιν.
Λαρίων είναι το φρούριο του Αγίου Ιλαρίωνα και Μπουφαβέντο το φρούριο Βουφαβέντο (Κουτσοβέντης) στο Πενταδάκτυλο με τις φράγκικες ονομασίες τους, ενώ Φαμαγκούστα, με τη φράγκικη πάλι ονομασία, η Αμμόχωστος
κάτεργο ποὺ δένει μοῦδες, η γαλέρα που στην τρικυμία μαζεύει τα πανιά)
«Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος μιλᾶ
… τῷ δὲ βασιλεῖ Ἰσαακίῳ κατακλείει ἐν καστελλίῳ καλουμένῳ Μαρκάππῳ. Κατὰ δὲ τοῦ ὁμοίου αὐτῷ Σαλαχαντίνου ἀνύσας μηδὲν ὁ ἀλιτήριος, ἤνυσε τοῦτο καὶ μόνον, διαπράσας τὴν χῶραν Λατίνοις, χρυσίου χιλιάδων λιτρῶν διακοσίων. Διὸ καὶ πολὺς ὁ ὀλολυγμός, καὶ ἀφόρητος ὁ καπνός, ὡς προείρηται, ὁ ἐλθῶν ἐκ τοῦ βορρᾶ…
NEOΦYTOY EΓKΛEIΣTOY
ΠEPI TΩN KATA THN XΩPAN KYΠPON ΣKAIΩN
Ὑπέρογκες ἀρχιτεκτονικές· Λαρίων Φαμαγκούστα Μπουφαβέντο· σχεδὸν σκηνικά.
Ἤμασταν συνηθισμένοι νὰ τὸ στοχαζόμαστε ἀλλιῶς τὸ «Ἰησοῦς Χριστὸς Νικᾶ»
ποὺ εἴδαμε κάποτε στὰ τείχη τῆς Βασιλεύουσας, τὰ φαγωμένα ἀπὸ γυφτοτσάντιρα καὶ στεγνὰ χορτάρια,
μὲ τοὺς μεγάλους πύργους κατάχαμα σὰν ἑνὸς δυνατοῦ ποὺ ἔχασε, τὰ ριγμένα ζάρια.
Γιὰ μᾶς ἦταν ἄλλο πράγμα ὁ πόλεμος γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ
καὶ γιὰ τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου καθισμένη στὰ γόνατα τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ,
ποὺ εἶχε στὰ μάτια ψηφιδωτὸν τὸν καημὸ τῆς Ρωμιοσύνης, ἐκείνου τοῦ πελάγου τὸν καημὸ σὰν ἧβρε τὸ ζύγιασμα τῆς καλοσύνης.
Ἂς παίζουν τώρα μελοδράματα στὰ σκηνικὰ τῶν σταυροφόρων Λουζινιᾶ
κι ἂς φλομώνουμε μὲ τὸν καπνὸ ποὺ μᾶς κουβάλησαν ἀπὸ τὸ βοριά.
Ἄσ᾿ τους νὰ τρώγουνται καὶ ν᾿ ἀνεμοδέρνουνται ὡσὰν τὸ κάτεργο ποὺ δένει μοῦδες·
Καλῶς μᾶς ἤρθατε στὴν Κύπρο, ἀρχόντοι. Τράγοι καὶ μαϊμοῦδες!
Ἐγκλείστρα, 21 Νοεμ. ῾53».
·
Η Ελληνική ψυχή Ακάθιστη και Θεοτοκοκουρνιασμένη στα γόνατα της Υπερμάχου Στρατηγού, που έχει στα μάτια ψηφιδωτό τον καημό της Ρωμιοσύνης, δεν θα γίνει ποτέ προσκυνημένη και Ευρωποκουρελιασμένη στα πόδια της Ευρώπης, που έχει στα μάτια το θυμό της Αρειανοσύνης.
Όρθιοι, λοιπόν, οι Έλληνες έγκλειστοι ας ψάλλουμε, ακόμα μια φορά, το αρρήτου κάλλους υμνομελούργημα του Ακαθίστου Ύμνου του Ρωμανού του Μελωδού, μαζί με τους Συναγίους του της Ρωμιοσύνης, Νεόφυτο τον Έγκλειστο, Βασίλη Μιχαηλίδη και Γιώργο Σεφέρη, μπροστά στους Νεοαγαρηνούς Σταυροφόρους της Ευρώπης και τους ονομάζω έτσι, γιατί συνδυάζουν τη βαρβαρότητα των Αγαρηνών και την υποκρισία των Σταυροφόρων:
«Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια, ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια, ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε· ἀλλ’ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον, ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοί· Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε».
Και ας τους καλωσορίσουμε με τον πρέποντα δωρικό μας σεβασμό και σαρκασμό:
Καλώς μας ήρθατε στην Ελλάδα άρχοντες Ευρωπαίοι. Αλιτήριοι**** και τσογλαναραίοι.
**** Χρησιδάνειο από τον Άγιο Νεόφυτο τον Έγκλειστο, που χαρακτηρίζει αλιτήριο τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο.
Ξημερώνοντας 29 Μαΐου 2017
Αφιέρωμα για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του Βασίλη Μιχαηλίδη, γραμμένο στην Ελληνική Εγκλείστρα του Στρατοπέδου Συγκέντρωσης του Ευρώ.
ΔΑ, ένας έγκλειστος αυτού του στρατοπέδου, Ακάθιστος και Ακοίμητος, αλλά όχι Άγιος,
