5 «Οὐκ ἔσται σκεύη ἀνδρὸς ἐπὶ γυναικί, οὐδὲ μὴ ἐνδύσηται ἀνὴρ στολὴν γυ-ναικείαν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι πᾶς ποιῶν ταῦτα».
5 Δεν επιτρέπεται εις γυναίκα να φορή ανδρικά ενδύματα, ούτε στον άνδρα να φορή γυναικεία ενδύματα, διότι καθένας που κάμνει αυτά, είναι αποκρουστικός και αηδιαστικός ενώπιον Κυρίου του Θεού σου.
5 Ἐνδύματα καὶ πράγματα, ποὺ ἁρμόζουν εἰς τὸν ἄνδρα, δὲν θὰ τὰ βάλῃ ἐπάνω της ἡ γυναῖκα. Καὶ δὲν θὰ φορέσῃ ὁ ἄνδρας γυναικεῖα φορέματα. Διότι ὁποιοσδήποτε τὰ κάνει αὐτά, εἶναι σιχαμερὸς ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου1.
«Οὐκ ἔσται σκεύη ἀνδρὸς ἐπὶ γυναικί, οὐδὲ μὴ ἐνδύσηται ἀνὴρ στολὴν γυναι-κείαν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι πᾶς ποιῶν ταῦτα.» (Δευτ. 22, 5), λέγει ὁ Κύριός μας. Ἄς ἀφήσουμε νά μᾶς τό ἐξηγήσει ἕνας σύγχρονος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ μακαριστός πατήρ Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος:
«Σήμερα τό κίνημα περί ἰσότητας τῶν φύλων ἔχει πάρει εὐρύτατες διαστάσεις. Θέλησαν οἱ ἄνθρωποι νά τό ἐκφράσουν αὐτό μέ τήν ὁμοιομορφία τῆς στολῆς. Αὐτό τό «unisex», ξένη λέξη, σύνθετη ἀπό πρῶτο συνθετικό τό «uni» καί δεύτερο τό «sex». «Uni» θά πεῖ ὁμοιομορφία, τοῦ αὐτοῦ σχήματος, καί «sex» θά πεῖ φῦ-λο, ἄρα, ὁμοιότητα φύλων. Αὐτό εἶναι μία ἔκφραση, γιά νά δείξουν τήν ἰσότητα τῶν φύλων μέ τήν ὁμοιότητα τῶν φύλων. Ἐδῶ ὑπάρχει ἕνα λάθος. Δέν σημαίνει ὅτι κάτι πού ἰσοῦται πρέπει καί νά ὁμοιάζει. … Ὅπως θά λέγαμε, σάν κοινωνικό φαινόμενο, τό θέμα πού κουβεντιάζομε, ὅλοι ὁμοιάζομε. Γίνεται μία παραχώ-ρηση, ὁ ἄντρας νά βάλει λίγο γυναικεῖα ροῦχα, ἡ γυναῖκα νά βάλει λίγο ἀντρικά ροῦχα, καί ἔτσι νά ἐπιτύχομε τήν ὁμοιότητα, γιά νά ἐκφράσομε τήν ἰσότητα.
Ἐδῶ ἔχομε ἕνα λάθος. Τήν ἰσότητα ἡ Ἁγία Γραφή τήν παρουσιάζει ἀπό τό πρῶτο βιβλίο τῆς «Γενέσεως», ὅπου ἡ γυναῖκα εἶναι οἰκοδομημένη ἀπό τήν πλ-ευρά τοῦ Ἀδάμ, πού θά πεῖ: Οὔτε ὑποπόδιο εἶναι οὔτε κεφαλή. Εἶναι πλάι του, πού σημαίνει: Εἶναι ἴση. Ἡ δέ σωτηρία εἶναι ἴδια, ἕνα Εὐαγγέλιο, ἕνα Βάπτισμα, μία σωτηρία. Ἄλλο πρᾶγμα ἰσότητα καί ἄλλο ὁμοιότητα. Τό «unisex» εἶναι ἡ ἔκ-φραση τῆς ἰσότητας τῶν φύλων, καί θά δείξουν αὐτή τήν ἰσότητα μέ τό νά βά-λουν κοινά ροῦχα; Εἶναι λάθος!
Ἄν, τώρα, τό κορίτσι πρέπει νά βάλει ἀντρικά ροῦχα ἤ τό ἀγόρι νά βάλει γυ-ναικεῖα ροῦχα κατά τό «unisex», δηλαδή ὁμοιομορφία τῶν φύλων, αὐτό τό λέει ὁ ἴδιος ὁ Θεός. Ἀκοῦστε τί λέει ὁ Θεός στό «Δευτερονόμιο», (22, 5): «Οὐκ ἔσται σκεύη ἀνδρός ἐπί γυναικί, οὐδέ μή ἐνδύσηται ἀνήρ στολήν γυναικείαν, ὅτι βδέ-λυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐστί πᾶς ποιῶν ταῦτα». Κατ’ ἀρχάς, κάνει μία διάκρι-ση: Ἐκεῖνα πού θά φορέσει ἡ γυναῖκα καί ἀνήκουν στόν ἄντρα, αὐτά τά λέει σκεύη. Ἐκεῖνα πού θά φορέσει ὁ ἄντρας καί ἀνήκουν στή γυναῖκα, τά λέει στο-λίδι. Ὑπάρχει διαφορά καί θά τό ἐξηγήσω παρακάτω.
Πρίν ἐξηγήσω θά πεῖτε: «Μά, αὐτά ἀνήκουν στήν Παλαιά Διαθήκη. Στήν Πα-λαιά Διαθήκη ὑπάρχουν καί οἱ δέκα ἐντολές, ἀλλά ποιός σᾶς εἶπε ὅτι καταργή-θηκαν; Μόνο ὁ τελετουργικός Νόμος καταργήθηκε, γιατί ἦρθε τό πρωτότυπο. Ὄχι. Ἐκεῖ εἴχαμε τά ἀντίτυπα τῶν θυσιῶν. Αὐτά δέν χρειάζονται πιά. Ὁ ἠθικός νό-μος ὄχι μόνο ὑπάρχει, ἀλλά καί ἔχει βελτιωθεῖ καί ἔχει γίνει ἀνώτερος τῆς Παλαι-ᾶς Διαθήκης. Συνεπῶς, ἀκόμη περισσότερο πρέπει νά τονίσομε ἐκεῖνο πού λέει ὁ Θεός στό «Δευτερονόμιο». Τί λέει; «Δέν πρέπει νά ὑπάρχουν στή γυναῖκα σκεύη ἀνδρός οὔτε νά ντυθεῖ ἄντρας γυναικεία στολή, γιατί αὐτό εἶναι βδέλυγμα στό Θεό σου, ὅταν κάνεις τέτοια πράγματα». Γιατί εἶναι βδέλυγμα; Θά λέγαμε: Τό θέλει ὁ Θεός, τελείωσε, ἀλλά θά σᾶς ἐξηγήσω μερικά πράγματα.
Ξέρετε, ὑπάρχει ἡ παροιμία ὅτι δέν κάνουν τά ράσα τόν παπᾶ. Ναί, ἀλλά μέχρι ἕνα βαθμό κάνουν τά ράσα τόν παπᾶ, ὅπως καί ἡ στολή κάνει τόν ἀξιωματικό καί τά στρατιωτικά ροῦχα κάνουν τόν στρατιώτη. Σήμερα οἱ στρατιῶτες βγάζοντας τή στολή τους, μή σᾶς φανεῖ ὑπερβολή ὁ χαρακτηρισμός, αὐτό εἶναι συμφορά, γιατί δέν ἔχει συνείδηση στρατιώτου ὁ στρατιώτης. Καί ἐγώ, ἅμα θά βγάλω τά ράσα μου, δέν θά ἔχω συνείδηση ἱερέως. Θά πηγαίνω στό παρτάκι μου, θά πηγαίνω στόν κινηματογράφο μου, θά ἔχω καί τή φιλενάδα μου, νά μέ συμπαθᾶτε πού τά λέω ἔτσι, τί θά μέ ἐμποδίσει; Ἔβγαλα τά ροῦχα μου, δέν μέ βλέπει κανείς. Τώρα κάτι μέ κρατάει, καί ἄν ὑποτεθεῖ ὅτι δέν πιστεύω, κάτι ὅμως μέ κρατάει. Συνε-πῶς, κάνουν καί τά ράσα τόν παπᾶ.
Φορώντας ἐγώ τά ροῦχα τά ἱερατικά μου, αὐτή τή στιγμή δέχομαι τήν ἐπί-δραση τῶν ράσων μου στήν ψυχή μου καί ἔτσι μοῦ δημιουργεῖ ἕνα αἴσθημα πού ἔχει ἤδη μπεῖ στό ὑποσυνείδητό μου, ὅτι εἶμαι ἱερέας. Ἐπιδρᾶ λοιπόν ἡ στολή στήν ψυχή. Καί ἀντίθετα, ἄν ἔχω μία ἔφεση, μία τάση μέσα στήν ψυχή μου, θά τήν ἐκφράσω μέ μία ἀνάλογη στολή. Εἶμαι σεμνός ἄνθρωπος, θά ἐκφράσω τή σε-μνότητα τῆς ψυχῆς μέ μία στολή σεμνή. Ἄν εἶμαι ἄσεμνος ἄνθρωπος, θά ἐκφρά-σω αὐτή τήν ἀσεμνότητά μου μέ μία ἀνήθικη στολή. Ὥστε βλέπομε νά ὑπάρχει μία ἐπίδραση τῆς ψυχῆς πρός τήν στολή καί τῆς στολῆς πρός τήν ψυχή. Ἡ τάση πού ὑπάρχει σήμερα οἱ ἱερεῖς νά βγάλουν τά ράσα τους δέν εἶναι σωστή2. Ἡ στο-λή εἶναι ἕνα προσωπεῖο, πού ἐκφράζει ταυτοχρόνως καί τήν προσωπικότητα. Ὁ Πώλ Τουνιέ, ὁ διάσημος Ἐλβετός ψυχίατρος, στό βιβλίο «Προσωπεῖο καί προσω-πικότητα», λέει: Καί ἡ στολή κάνει τόν ἀξιωματικό καί τά ράσα κάνουν τόν παπᾶ καί ἡ στολή ἡ σεμνή καί ἡ ποδιά κάνουν τόν μαθητή καί ἡ γυνακεία στολή κάνει τή γυναῖκα καί ἡ ἀνδρική στολή τόν ἄνδρα. Διότι, ὅταν ὁ ἄνδρας βάλει γυναικεῖα ροῦχα, ἀρχίζει νά ἀποκτᾶ μία ψυχολογία γυναικεία, καί ὅταν ἡ γυναῖκα βάλει ἀν-τρικά ροῦχα, ἀρχίζει νά ἀποκτᾶ μία ψυχολογία ἀνδρική, καί αὐτό λέγεται στήν ψυχολογία «ψυχολογικός ἑρμαφροδιτισμός», νά τό πῶ ἔτσι, «ψυχολογικός ἀρσε-νικοθηλυκισμός», καί αὐτό τό πρᾶγμα εἶναι μεγάλη ζημιά. Γι’ αὐτό στήν ἐποχή μας ἔχομε πολλές διάστροφες ἁμαρτίες, ἐπειδή ἐξισώσαμε τά φῦλα, ἀπό πλευ-ρᾶς πλέον στολῆς. Εἶναι ὑπέρβαση τοῦ φύλου.
Ἄν ἔτσι ἔχουν τά πράγματα, τότε μία γυναῖκα ὅταν ἔχει τήν ἐπιθυμία νά ντυθεῖ ἀντρικά ἤ ἕνας ἄντρας νά φορέσει γυναικεῖα ροῦχα, τότε ἀρχίζει νά ἐπιδρᾶ ἡ στολή ἐπί τῆς ψυχῆς καί δημιουργώντας αὐτές τίς ἐπιδράσεις ἡ στολή δημιουρ-γεῖ «ψυχολογικό ἑρμαφροδιτισμό». Ἡ ψυχολογία παρατηρεῖ ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς μεταμφίεσης οἱ ἄνθρωποι τελειοποιοῦνται, γίνεται πιό δυνατή ἡ γυναῖκα, ἔχει κανείς τό αἴσθημα βάζοντας αὐτά τά ροῦχα ὅτι εἶναι πιό τελειοποιημένος ἄνθ-ρωπος.
Ὁ Θεός ἐποίησε τά ζῶα κατά γένος, πού σημαίνει: Δέν μπορεῖς νά μπερδεύεις τά γένη μέσα στή φύση. Ἄν τά μπερδέψεις, θά προκαλέσεις ἐκφυλισμό. Δέν εἶναι ὅμως μόνο ὁ ἐκφυλισμός στή φύση, ἀλλά προχωροῦμε στούς ἀνθρώπους, ἔχομε ἐκφυλισμό κοινωνικό. Θυμηθεῖτε τά Σόδομα καί τά Γόμορρα. Ἦταν μία κοινωνία ἐκφυλισμένη. Ἔχουμε καί ψυχολογικό ἐκφυλισμό. Ὅταν ἕνας ἄνδρας ντύνεται γυναῖκα, τότε πῶς εἶναι δυνατόν ποτέ νά αἰσθάνεται ἀντρικά; Καί ὅταν μία γυ-ναῖκα ντύνεται ἀντρικά, πῶς εἶναι δυνατόν νά αἰσθάνεται γυναικεῖα; Γι’ αὐτό ὑπάρχει καί ἡ ὁμοφυλοφιλία καί στούς ἄνδρες καί στίς γυναῖκες.
Καί κάτι ἀκόμα. Λέει: «Σκεύη ἀνδρός». «Σκεύη» δέν εἶναι ἡ στολή μόνο, εἶναι καί ὁ ὁπλισμός. Πρέπει νά σᾶς πῶ ὅτι αὐτή ἡ ἐντολή τοῦ Θεοῦ ὑπαινίσσεται ὅτι ἡ γυναῖκα δέν πρέπει νά χρησιμοποιεῖ ἐπαγγέλματα πού ἔχει ὁ ἄντρας, ὅπως εἶναι τό στρατιωτικό ἐπάγγελμα ἤ νά ἔχει ὅπλα καί νά πηγαίνει στόν πόλεμο. Λέει ὁ Κανών 62 τῆς στ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου γιά ἐκείνους πού λέγουν ὅτι αὐτά ἀνή-κουν στήν Παλαιά Διαθήκη: «Μηδένα ἄνδρα γυναικείαν στολήν ἐνδιδύσκεσθαι ἤ γυναῖκα τήν ἀνδράσιν ἁρμόδιον». Δέν θά βάλει ὁ ἕνας τά ροῦχα τοῦ ἄλ-λου».»[6].
Ἐλπίζω νά εἶναι ὑπεραρκετά αὐτά τά ὀλίγα, γι’ αὐτούς πού κόπτονται γιά τόν Χριστό, γιά τήν ἀγάπη χωρίς τήν ἀλήθεια καί τή δικαιοσύνη καί γιά τούς Ἱερούς Κανόνες. Θά συμπληρώσουμε μόνο λίγα περιστατικά, πού αφοροῦν στή διδα-σκαλία ἑνός μεγάλου ἁγίου τῆς ἐποχῆς μας, τοῦ ἁγίου Παΐσίου τοῦ Ἁγιορείτου, σχετικά μέ τό θέμα μας.
«– Γέροντα, πῶς ν’ ἀντιμετωπίσουμε τίς γυναῖκες πού ἔρχονται στό Μοναστήρι μέ παντελόνι; Συχνά λένε ὅτι εἶναι πιό πρακτικό ἀλλά καί πιό σεμνό ἀπό τά κον-τά.
– Σήμερα θά φοροῦν ἤ κοντά ἤ παντελόνια! Ἄντε τώρα! Ἀφοῦ ξεκάθαρα τό λέει στήν Παλαιά Διαθήκη, καί βλέπεις καί μέ τί λεπτομέρειες! «Δέν ἐπιτρέπεται ὁ ἄνδρας νά φοράη γυναικεία στολή καί ἡ γυναίκα ἀνδρική». Εἶναι νόμος καί εἶναι καί ἄπρεπο. Ἄνδρες πού φοροῦν φουστάνια εἶναι ἐλάχιστοι, πολύ ἐλάχιστοι.
– Αὐτές ὅμως πού δουλεύουν στά χωράφια, λένε ὅτι δέν μποροῦν νά κινηθοῦν ἄνετα στήν δουλειά, ἄν δέν φοροῦν παντελόνι.
– Αὐτά εἶναι δικαιολογίες.
– Γέροντα, καί γιά τά κοριτσάκια λένε οἱ μητέρες ὅτι τά φοροῦν παντελόνι, γιά νά μήν κρυώνουν.
– Ἄλλη λύση δέν ὑπάρχει; Δέν ὑπάρχουν κάλτσες μέχρι πάνω; Ἔ, ἄς φορέσουν κάλτσες μέχρι πάνω, γιά νά μήν κρυώνουν. Ἅμα θέλη κανείς, γιά ὅλα βρίσκει λύσεις.
– Καί ὅταν, Γέροντα, ἔρχωνται ἐπίσημοι καί ἔχουν μαζί τους καί μιά πού φοράει παντελόνι;
– Νά τούς κάνετε μιά ἐξήγηση: «Θέλετε νά κάνουμε μιά οἰκονομία καί νά χαλά-σουμε μιά τάξη καί νά γίνη μιά ἀταξία στό Μοναστήρι;».
– Μιά φορά, Γέροντα, ἦρθαν τριάντα καθηγήτριες μέ παντελόνι καί τίς ἀφήσαμε νά περάσουν.
– Κακῶς, δέν ταιριάζει! Νά τίς λέγατε: «Μᾶς συγχωρῆτε, εἶναι ἀρχή τοῦ Μονα-στηριοῦ νά μήν ἐπιτρέπουμε νά μπαίνη γυναίκα πού φοράει παντελόνι». Αὐτές θά πᾶνε καί σέ ἄλλα Μοναστήρια καί θά ποῦν: «Στό τάδε Μοναστήρι μᾶς ἄφη-σαν νά περάσουμε μέ παντελόνι».
Τίς οἰκονομήσατε ἐσεῖς, γιά νά μήν τίς προσβάλετε, καί ἐκεῖνες θά προσβάλουν μετά ἐσὰς. Βάλτε στήν πύλη πινακίδα μέ τό σχετικό χωρίο ἀπό τήν Παλαιά Δια-θήκη. Φτιάξτε καί πενῆντα φοῦστες καί νά τίς δίνετε μέ καλό τρόπο σ’ αὐτές πού ἔρχονται μέ παντελόνι πρώτη φορά καί δέν ξέρουν ἤ σ’ αὐτές πού φοροῦν κοντά.
– Γέροντα, ὅταν ἔρθη ἕνα Λύκειο καί ὅλα τά κορίτσια φοροῦν παντελόνια;
– Νά τούς κεράσετε ἔξω ἀπό τήν πύλη. Αὐτό τούς προβληματίζει. Ἤ, ἄν εἰδοποι-ήσουν ὅτι θά ἔρθουν γιά προσκύνημα, πέστε ἀπό τό τηλέφωνο: «Σᾶς παρακα-λοῦμε νά μή φοροῦν οἱ καθηγήτριες καί οἱ μαθήτριες παντελόνι». Ἔτσι θά κα-ταλάβουν ὅτι χρειάζεται νά σεβασθοῦν τόν χῶρο. Ἐδῶ δέν εἶναι ἐνορία. Στήν ἐνορία ὀφείλει ὁ ἱερέας νά διαφωτίση τίς γυναῖκες, γιά νά καταλάβουν γιατί δέν πρέπει νά φοροῦν παντελόνια, καί νά συμμορφωθοῦν. Ἄν καμμιά φορά πᾶνε στήν Ἐκκλησία του γυναῖκες ἀπό ἄλλη ενορία καί φοροῦν παντελόνι, νά φροντί-ση νά βολέψη τά πράγματα. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι μητέρα·δέν εἶναι μητρυιά.
– Πολλοί ὅμως, Γέροντα, λένε: «Ἔτσι πού κάνετε, διώχνετε τόν κόσμο ἀπό τήν Ἐκκλησία».
– Μά ἀφοῦ στὴν Παλαιά Διαθήκη ὑπάρχει ἐντολή ἀπὸ τὸν Θεό ποὺ ἀπαγο-ρεύει οἱ γυναῖκες νὰ φοροῦν ἀνδρικά ροῦχα κ.λπ., τί ἄλλο θέλουν; Ἀλλά σοῦ λένε: «Γιατί νὰ μήν φοροῦν καὶ οἱ γυναῖκες παντελόνια; Γιατί νὰ μήν μποῦν στὶς Ἐπιτροπές τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἄθεοι, ἀφοῦ Ἐκκλησία εἶναι ὁ λαός;». Ἔτσι ἡ τύχη τῆς Ἐκκλησίας θὰ ἐξαρτηθῆ ἀπὸ τὴν ἀπόφαση τῶν ἀθέων. Θὰ κάνουν τὶς Ἐκκλη-σίες βιβλιοθῆκες, ἀποθῆκες κ.λπ., ἀφοῦ ὅλα τὰ παίρνουν: «Γιατί ἐκεῖνο, γιατί τὸ ἄλλο;». Τί νὰ πῆς;
Στὴν Μονή δὲν θὰ πρέπη νὰ ἀνέχεται κανεὶς οὔτε τούς γυμνούς τουρίστες,γιά
νὰ μαζεύη χρήματα νὰ ντύση φτωχούς ἀνθρώπους, γιατί αὐτὸ εἶναι καὶ τέχνασμα τοῦ πονηροῦ, γιὰ νὰ ἀποξενώση τὸν μοναχό ἀπὸ τὶς εὐλογίες τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὸν κοσμικοποιήση, ἐνῶ ἡ πραγματική ξενιτειά τοῦ μοναχοῦ, γιὰ τὸν Χριστό, τὸν κάνει πλούσιο ἀπὸ ἀρετές.»[7]
Ἁπλά καί ξεκάθαρα, σταράτα λόγια! Μήπως καί ὁ Ἅγιος ἦταν τῶν τύπων; Γιά ὅσους τελικά, δέν κατάλαβαν ποιά εἶναι ἡ ἀπάντηση στό ἐρώτημα μέ τό παντε-λόνι, τονίζουμε, ὅτι ὄχι μόνο στήν ἐκκλησία, ἀλλά πουθενά δέν ἐπιτρέπεται τό παντελόνι στήν γυναίκα, οὔτε ἡ φοῦστα στόν ἄνδρα. Τελειώνοντας, θά ἤθελα μό-νο νά παρακαλέσω τούς καλούς μας πολυταλαντούχους θεολόγους, ἐάν ἀποφα-σίσουν νά ἀσχοληθοῦν μέ τό ταπεινό αὐτό κείμενο, νά ἐστιάσουν στήν οὐσία καί ὄχι στούς τύπους, δηλαδή στά σχετικά μέ τίς ἐπωνυμίες καί τά τοιαῦτα, καί ἀποφύγουν γιά ἄλλη μιά φορά νά ἀπαντήσουν οὐσιαστικά!
Πορφυρίτης
Υ.Γ.: Δέν εἴμαστε σέ θέση νά κρίνουμε κανέναν, σέ θέματα πού δέν ἄπτονται τῆς πίστεως. Ὁπότε ἡ ἀπάντηση γιά τά τατουάζ, νά ἀναζητηθεῖ στόν Λόγο τοῦ Θεοῦ, Αὐτός ἔχει ἤδη ἀπαντήσει καί Αὐτός θά κρίνει ἐσᾶς καί ὅλους μας!3
==============================================================================
Η ενδυμασία της γυναικός
Αρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου Ιεροκήρυκος Ι. Μ. Πατρών Δρος Θεολογίας:
Η άποψη ότι το θέμα της αμφίεσης της γυναικός, μέσα στα πλαίσια του εκ-κλησιαστικού αγώνος και της σωτηρίας της ψυχής, δεν είναι και τόσο σημαντικό, είναι λανθασμένη.
Από την Αρχαιότητα ακόμη υπήρχε η γνώμη ότι όταν η γυναίκα δεν προσέξη την σεμνή ενδυμασία αποβάλλει και την αιδώ: «Άμα δε κιθώνι (χιτώνι) εκδυο-μένω συνεκδύεται και την αιδώ γυνή» (Ηροδότου, Ιστορία, 1, 8, 14).
Στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε ότι ο Ίδιος ο Δημιουργός μας Θεός φρόντισε να ενδύση τα γυμνά σώματα των πρωτοπλάστων μετά την πτώση τους: «Και εποίησεν κύριος ο θεός τω Αδάμ και τη γυναικί αυτού χιτώνας δερματίνους και ενέδυσεν αυτούς» (Γεν. 3, 21). Η ενδυμασία εδόθη στον άνθρωπο μετά την πα-ρακοή του, για να καλύπτη το σώμα του και να ενθυμήται την πτώση του και την απογύμνωσή του από την Χάρη του Θεού. Κι αυτό το έκαμε ο Θεός «προς το μη γυμνούς είναι και ενασχημονείν», κατά τον Ιερό Χρυσόστομο (βλ. PG 53,149).
Στην Καινή Διαθήκη η ενδυμασία υφίσταται ως κάλυψη του ναού του Θεού, δηλαδή του σώματός μας (πρβλ. Α´ Κορ. 3, 16. 6, 19. Β´ Κορ. 6, 16), αλλά και ως σφραγίδα αγνότητος, συνεχούς νήψεως και υγείας πνευματικής ( Πρβλ. Μαρκ. 5, 15. Λουκ. 8, 35).
Ο Απόστολος Παύλος τονίζει την σημασία, την οποία έχει η εξωτερική εμφάνι-ση, ιδιαιτέρως για την χριστιανή γυναίκα που θέλει να είναι θεοσεβής: «Ωσαύ-τως [και] γυναίκας εν καταστολή (δηλ. ενδυμασία) κοσμίω μετά αιδούς και σω-φροσύνης κοσμείν εαυτάς, μη εν πλέγμασιν και χρυσίω η μαργαρίταις η ιματι-σμώ πολυτελεί, αλλ᾽ ο πρέπει γυναιξίν επαγγελλομέναις θεοσέβειαν» (Α´ Τιμ. 2, 9-10). Στο χωρίο αυτό δηλώνεται εμφανέστατα ότι η ενδυμασία δεν είναι δευτε-ρευούσης σημασίας, αλλά φανερώνει την σεμνότητα η μη της ψυχής: «Τη περι-βολή μηνυούση των ψυχών την σεμνότητα» (PG 82, 801).
Έτσι, λοιπόν, όποιοι και όποιες «αναισχύντως απογυμνούν, α συγκαλύπτειν ευσχημονέστερον» (Μ. Βασιλείου), δεν καλύπτουν, δηλαδή, το σώμα τους και το αποκαλύπτουν στα μάτια των άλλων, αυτοί είναι άσεμνοι – ασεβείς. Και τούτο γιατί ασεβούν σε κάτι που δεν τους ανήκει, αφού το σώμα μας ανήκει στον Δη-μιουργό μας Θεό: «ηγοράσθητε γαρ τιμής» (Α´ Κορ. 6, 20). Ο Ιερός Χρυσόστομος είναι κατηγορηματικός: «Ει γαρ αλλότριόν εστι το σώμα, ουκ έχετε εξουσίαν αλ-λότριον σώμα υβρίζειν, φησί, και μάλιστα όταν η Δεσποτικόν, ουδέ ναόν μολύ-νειν του Πνεύματος» (PG 61,147). Αλλά και ο Μ. Αθανάσιος είναι απόλυτος στο ζήτημα της σεμνότητος: «Ουκ εκδύση γυμνός· νυκτός δε και ημέρας το ιμάτιόν σου έστω καλύπτον την σάρκα σου» (Πρβλ. PG 28, 264C).
Καταφαίνεται, λοιπόν, εκ των ανωτέρω ότι η σεμνή ενδυμασία φανερώνει την ταπεινή και αγνή ψυχή, διότι η εξωτερική εμφάνιση οπωσδήποτε επιδρά ουσια-στικώς στην ψυχή. Είτε την ξιπάζει, την φέρνει σε κενοδοξία και έπαρση με την ανταρσία της ασέμνου περιβολής είτε την φέρνει σε κατανυκτική υποταγή και ταπείνωση με την σεμνή και μεμετρημένη περιβολή. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δα-μασκηνός επισημαίνει ότι το «πανταχόθεν περιστέλλεσθαι καλώς, όπερ εστί πολλού φόβου σημαντικόν», δηλαδή ότι η σεμνή ενδυμασία δηλώνει τον φόβο του Θεού. (Βλ. PG 95, 1005).
Η άσεμνος ενδυμασία, «το πάθος του καλλωπισμού της περιβολής των ιμα-τίων», κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, οδηγεί στην πορνεία, η οποία είναι το άμεσο η απώτερο κίνητρο για την χρήση της. Η σεμνότητα, αντιθέτως, την αποτρέπει και ελκύει την Χάρη του Θεού.
Άσεμνη, όμως, είναι και η χρήση της ανδρικής ενδυμασίας (πανταλόνι) από τις γυναίκες. Η Εκκλησία τιμά και σέβεται την προσωπική ταυτότητα του κάθε ανθ-ρώπου. Είναι αντίθετη στην ισοπέδωση των δύο φύλων, η οποία μετά μανίας επιχειρείται κυρίως στην εποχή μας με την ανδρική αμφίεση των γυναικών. Ο Θεός και Δημιουργός μας από την Παλαιά Διαθήκη ακόμη εφιστά την προσοχή στο θέμα αυτό. Διαβάζουμε στο Δευτερονόμιο: «Ουκ έσται σκεύη ανδρός επί γυ-ναικί, ουδέ μη ενδύσηται ανήρ στολήν γυναικείαν, ότι βδέλυγμα κυρίω τω θεώ σού εστιν πας ποιων ταύτα» (22, 5). Ο όρος «βδέλυγμα» δηλαδή «αηδία, σιχα-σιά, αποστροφή, βδελυγμία», δηλώνει πόσο σοβαρώς λαμβάνει υπ᾽ όψιν ο Δημι-ουργός μας Θεός την εναλλαγή της ενδυμασίας μεταξύ ανδρός και γυναικός. Δεν θέλει να διαταράσσεται η φυσική τάξη διαχωρισμού αρσενικού και θηλυκού. Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ερμηνεύοντας το προηγούμενο χωρίο, επισημαίνει ότι αποτελεί ακαλλέστατο, άσχημο θέαμα και βδέλυγμα ενώπιον του Θεού η ένδυση της γυναικός με ανδρικό ένδυμα, ενώ η χρήση γυναικείων συνηθειών στην ένδυση εκ μέρους των ανδρών αποτελεί έσχατο σημείο εκθηλυσμού (Βλ. PG 68, 368A).
Επειδή, όπως κατανοούμε, το ζήτημα της εναλλαγής της ενδυμασίας μεταξύ των δύο φύλων δεν είναι παρωνυχίδα, για τον λόγο αυτό ασχολήθηκαν και οι Πατέρες στηλιτεύοντάς το. Οι Πατέρες οι συγκροτήσαντες την εν Γάγγρα Σύνοδο (340) είναι τόσο κατηγορηματικοί στο θέμα αυτό, ώστε με τον ΙΓ´ κανόνα τους αναθεματίζουν την γυναίκα, η οποία θα ενδυθή με ανδρικά ρούχα, έστω και με την αγαθή πρόθεση της μοναστικής ασκήσεως: «Ει τις γυνή διά νομιζομένην άσκησιν μεταβάλλοιτο αμφίασμα, και αντί του ειωθότος γυναικείου αμφιάσμα-τος ανδρώον αναλάβοι, ανάθεμα έστω» (Ράλλη-Ποτλή, Σύνταγμα 3, 109). Στον κανόνα αυτό γίνεται για πρώτη φορά διαχωρισμός μεταξύ γυναικείου και ανδρι-κού αμφιάσματος και «κατάλληλος τη γυναικεία φύσει στολή» (Βαλσαμών, οπ. π.). Η Εκκλησία εντοπίζει γρήγορα τον κίνδυνο που ελλοχεύει με αυτή την καινο-τομία και την καταδικάζει πριν εξαπλωθή στο σύνολο του γυναικείου κόσμου.
Επιπροσθέτως, η ΣΤ´ Οικουμενική Σύνοδος (691) με τον ΞΒ´κανόνα επανέρ-χεται στο θέμα αυτό και επιβάλλει επιτίμιο αφορισμού σε εκείνους, οι οποίοι έστω και χάριν αστειότητος θα ενδυθούν το ένδυμα του αντιθέτου φύλου: «Μη-δένα άνδρα γυναικείαν στολήν ενδιδύσκεσθαι, η γυναίκα την αδράσιν αρμό-διον… τους ούν από του νυν τι των προειρημένων επιτελείν εγχειρούντας… αφο-ρίζεσθαι» (Ράλλη-Ποτλή, Σύνταγμα 2, σ. 448). Ο Όσιος Νικόδημος, σχολιάζοντας τον κανόνα αυτόν, λέγει μεταξύ άλλων: «Και όντος (sic) βδελύγματα είναι ταύτα εις τον Θεόν, και των χριστιανών αλλότρια, τα οποία πρέπει οι Άγιοι Αρχιερείς να επιμεληθούν με όλα τα δυνατά των, να τα εμποδίσουν, ως κατηγορίαν όντα του Χριστιανισμού, με επιτίμιον αφορισμού» (Πηδάλιον [1976], σ. 276). Στον κανόνα αυτό διαφαίνεται για μία ακόμη φορά η αυστηρή προσήλωση των Πατέρων στην τήρηση της εντολής του Θεού περί απαγορεύσεως ενδύσεως των γυναικών με ανδρικά ρούχα και το αντίθετο.
Η απαγόρευση του ως άνω κανόνος δεν αναφέρεται στην ενδυμασία της γυ-ναικός μόνον όταν αυτή ευρίσκεται στον Ιερό Ναό, αλλά «οτεδήποτε», σε όλη την καθ᾽ ημέραν ζωή της, όπως υπογραμμίζει ο Βαλσαμών.
Τα φεμινιστικά κινήματα προσπάθησαν και προσπαθούν να εξισώσουν την γυναίκα με τον άνδρα. Πως όμως; Κατά την γνώμη μας αλλοπρόσαλλα και συμπ-λεγματικά, αρνούμενα τις πνευματικές αξίες και παραθεωρούντα την Ορθόδοξη διδασκαλία περί γυναικός. Όμως, η τρομερή εξάπλωση των γυναικείων νευρώσε-ων και η απώλεια της ατομικής και κοινωνικής τους ισορροπίας απέδειξαν πε-ρίτρανα ότι στην πραγματικότητα οδήγησαν την γυναίκα σε απαράδεκτο σχιζο-φρενικό αδιέξοδο.
Ο Ιερός Χρυσόστομος προτρέπει τις γυναίκες να αποφεύγουν την εξεζητημένη και άσεμνη ενδυμασία, χαρακτηρίζοντάς την ως μανία. Συνιστά δε να μεταθέ-σουν την φροντίδα από την εξωτερική εμφάνιση του σώματος στην εσώτερη ομορφιά της ψυχής, αφού ο εξωτερικός στολισμός δεν την αφήνει να φανή ωραία εσωτερικώς. Λέγει συγκεκριμένα: «Παύσαι της μανίας, γύναι, επί την ψυ-χήν μετάγαγε την τοιαύτην σπουδήν, επί την έσω εμπρέπειαν· ούτος γαρ ο κόσμ-ος ο έξωθεν περικείμενος ουκ αφίησι τον ένδον γενέσθαι καλόν» (PG 62, 542).
Ίσως, όμως, αντείπει κάποιος ότι ημπορεί να κινήται ελεύθερα, ως ελεύθερο ον. Στην Αγία Γραφή, ωστόσο, βλέπουμε ότι η ελευθερία του ανθρώπου, για να είναι οντολογική, πρέπει να έχη κέντρο της την αγάπη. Ο Απόστολος Παύλος επισημαίνει: «Υμείς γαρ επ’ ελευθερία εκλήθητε, αδελφοί·μόνον μη την ελευθε-ρίαν εις αφορμήν τη σαρκί, αλλά διά της αγάπης δουλεύετε αλλήλοις» (Γαλ. 5, 13). Συνεπώς η ελευθερία δεν χαρίσθηκε από τον Θεάνθρωπο Κύριο στον άνθ-ρωπο, «ίνα αδεώς αμαρτάνει» (PG 82, 496B). Κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, ο Χρι-στός μας απελευθέρωσε από τον ζυγό της δουλείας και μας κατέστησε κυρίαρ-χους των πράξεών μας, όχι για να χρησιμοποιήσουμε αυτήν την εξουσία για την διάπραξη της κακίας, αλλά για να την θεωρήσουμε ως αφορμή πνευματικού κέρ-δους και να ζήσουμε με πραγματική φιλόσοφο διάθεση (PG 61, 669).
Kαταλήγοντας, υπογραμμίζουμε ότι η διάκριση των φύλων έχει την καταβολή της στην δημιουργία και πρέπει να γίνη σεβαστή από τον άνθρωπο. Η γυναίκα που ενδύεται το ανδρικό ένδυμα – πανταλόνι αντιστρατεύεται στην διάκριση αυ-τή και άρα στρέφεται κατά του Δημιουργού της.
Πρέπει να κατανοήση η γυναίκα ότι η εντολή αυτή της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παραδόσεως περί ενδυμασίας δεν είναι ανθρώπινη γνώμη και άποψη, αλ-λά το θέλημα του Δημιουργού της Θεού. Και το Θείο θέλημα πρέπει να είναι η βάση της πίστεώς της και της όλης ζωής της4.
Ἐπιμέλεια: Κων/νου Δεσπότη
1 https://www.saint.gr/7/22/biblebooks.aspx
2 Ὁ ἅγιος Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ, ὅταν ἕνα παυματικοπαίδι του μόλις εἶχε φορέσει τό σχῆμα καί πιάνοντάς τον ἀπό τό ράσο τοῦ εἶπε: «αὐτό κρύβει Θεό»
3 [1] «Ζήτησε συγνώμη ο Ιερέας π. Κωνσταντίνος που αρνήθηκε να κοινωνήσει τις γυναίκες που φορούσαν παντελόνι»,https://www.ekklisiaonline.gr/ellada/zitise-sygnomi-o-iereas-p-konstantinos-pou-arnithike-na-kinonisi-tis-gynekes-pou-forousan-panteloni/ [2] Ἠρακλῆ Ἀθ. Φίλιου, Βαλκανιολόγου, Θεολόγου: «ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΡΩΤΑΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ…», https://amethystosbooks.blogspot.gr/2018/04/blog-post_247.html [3] Μοναχοῦ Ἀρσενίου Βλιαγκόφτη, «Ἡ ἀλήθεια γιά τήν λεγόμενη “Νέα Ἐποχή”», https://www.impantokratoros.gr/nea_epoxh.el.aspx [4] Ἠρακλῆ Ἀθ. Φίλιου, Βαλκανιολόγου, Θεολόγου: «ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΡΩΤΑΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ…»… [5] Νικολάου Ἰω. Σωτηροπούλου, «Τό Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννου», Τόμος Γ΄, Ἀθήναι 2012, σελ. 365-367. [6] Γέροντος Ἀθανασίου Μυτιληναίου: «Ἡ ἐνδυμασία ἀνδρῶν – γυναικῶν», Ὁμιλία στίς 26-1-1986, ἐπί ἀποριῶν νέων, Ἐπιμέλεια: Παντελῆς Γκίνης, http://athanasiosmytilinaios.blogspot.gr/2012/11/blog-post_28.html [7] Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορείτου, Λόγοι Α΄, «Μέ πόνο καί ἀγάπη γιά τόν σύγχρονο ἄνθρωπο», Ἱ. Ἡ. «Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος», Σουρωτή Θεσσαλονίκης, 1999, σελ. 286-288 http://aktines.blogspot.com/2018/04/blog-post_895.html
