Η ανακοίνωση του Πρωθυπουργού για μια «τολμηρή» Συνταγματική Αναθεώρηση με ορίζοντα το 2030 ανοίγει τον ασκό του Αιόλου. Ενώ η κυβέρνηση προτάσσει την ανάγκη για ένα κράτος πιο λειτουργικό και λιγότερο πελατειακό, η αντιπολίτευση και μέρος της κοινωνίας των πολιτών βλέπουν πίσω από τις λέξεις μια προσπάθεια συγκέντρωσης υπερεξουσιών και ελέγχου της ελεύθερης έκφρασης.
Οι Τρεις Πυλώνες της Αμφισβήτησης
-
Πρόεδρος της Δημοκρατίας (6ετής θητεία): Η πρόταση για μία και μοναδική εξαετή θητεία παρουσιάζεται ως μέσο σταθερότητας. Ωστόσο, οι επικριτές φοβούνται ότι μια μεγαλύτερη θητεία, αποσυνδεδεμένη από τις βουλευτικές εκλογές, μπορεί να οδηγήσει σε έναν Πρόεδρο «διακοσμητικό» ή, αντίθετα, σε έναν Πρόεδρο που θα λειτουργεί ως θεσμικό ανάχωμα χωρίς λαϊκή νομιμοποίηση για μεγάλο διάστημα.
-
Άρση Μονιμότητας & Αξιολόγηση (Άρθρο 103): Το «ιερό δισκοπότηρο» της Μεταπολίτευσης τίθεται υπό αναθεώρηση. Η σύνδεση της παραμονής στο Δημόσιο με την αποδοτικότητα ακούγεται λογική σε μια σύγχρονη οικονομία, αλλά εγείρει τον τρόμο της επιστροφής στο «κοτσαμπάσικο κράτος», όπου οι απολύσεις θα χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πολιτικής πειθάρχησης.
-
Άρθρο 86 (Ευθύνη Υπουργών): Η υπόσχεση για αλλαγή του άρθρου 86 είναι διαχρονική. Το ερώτημα είναι αν η νέα διατύπωση θα οδηγήσει όντως στη δικαιοσύνη ή αν θα δημιουργήσει νέα, πιο δυσνόητα «φίλτρα» που θα συνεχίσουν να προστατεύουν το πολιτικό προσωπικό.
Το Φάντασμα της Λογοκρισίας και οι Fact-Checkers
Η ανησυχία για την «επιστροφή της λογοκρισίας» με συνταγματική κάλυψη εστιάζεται στις αναφορές για ρύθμιση του ψηφιακού χώρου. Μετά την εμπειρία των «fact-checkers» στα social media, πολλοί φοβούνται ότι μια συνταγματική πρόβλεψη για την «προστασία από την παραπληροφόρηση» θα μπορούσε να μετατραπεί σε εργαλείο φίμωσης της αντίθετης άποψης, δίνοντας στο κράτος τον ρόλο του τελικού κριτή της αλήθειας.
Doomsday Clock: Η Εμπιστοσύνη στους Θεσμούς σε Ελεύθερη Πτώση
Στη δική μας κλίμακα, η αναθεώρηση αυτή λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι.
-
Αν πετύχει: Μπορεί να οδηγήσει σε ένα κράτος δικαίου δυτικού τύπου.
-
Αν αποτύχει: Θα επιβεβαιώσει το αίσθημα ότι οι κανόνες αλλάζουν μόνο και μόνο για να διατηρηθεί η κυριαρχία μιας συγκεκριμένης πολιτικής ελίτ.
Συμπέρασμα: Η «Επιχείρηση Κράτος 2030» είναι το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα της δεκαετίας. Το αν θα οδηγήσει σε μια «φωτισμένη» δημοκρατία ή σε έναν «θεσμικό αυταρχισμό» εξαρτάται από τις λεπτομέρειες των άρθρων που θα ψηφιστούν και, κυρίως, από το αν θα υπάρξει πραγματική συναίνεση.
