Κώστας Βενιζέλος
Η ΕΕ θα απαντήσει στις προκλήσεις της Τουρκίας σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα των κρατών-μελών της Ένωσης προς το καθεστώς Ερντογάν για τις πειρατικές του ενέργειες στην κυπριακή ΑΟΖ. Η υπόδειξη της ΕΕ περιλαμβάνεται στο κείμενο της Κοινής Θέσης των «28» ενόψει του Συμβουλίου Σύνδεσης με την Τουρκία, στις 15 Μαρτίου και δημοσιεύθηκε στο ρεπορτάζ του ανταποκριτή του «Φιλελεύθερου» στις Βρυξέλλες, Παύλου Ξανθούλη. Στο κείμενο σημειώνονται τα εξής:
«Η ΕΕ καλεί την Τουρκία να απόσχει από τέτοιες έκνομες ενέργειες, στις οποίες η ΕΕ θα απαντήσει κατάλληλα και σε πλήρη αλληλεγγύη με την Κύπρο». Η σωστή ανάγνωση της αναφοράς αυτής παραπέμπει σε συλλογική απάντηση της Ένωσης στην Τουρκία σε περίπτωση που υλοποιήσει τις απειλές της σε βάρος της Κύπρου, ενός κράτους-μέλους. Έχει δε σημασία να αναδειχθούν λέξεις-κλειδιά στις αναφορές του κειμένου, όπως ότι θα απαντήσει «κατάλληλα» και σε «πλήρη σύμπνοια» προς τη Λευκωσία.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αυτός ήταν και ο στόχος του Κύπριου υπουργού Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη που επεδίωξε μια ισχυρή αναφορά, η οποία εκλαμβάνεται ως προπομπός για έναρξη συζητήσεων αναφορικά με την επιβολή κυρώσεων. Το γεγονός ότι διασφαλίστηκε αυτή η υπόδειξη προς την Άγκυρα ήταν αποτέλεσμα σκληρής μάχης που έδωσε το κυπριακό υπουργείο Εξωτερικών. Αυτό επιβεβαιώνεται αφού «απαιτήθηκαν τέσσερα προσχέδια μέχρι να συμφωνηθεί το κείμενο και αρκετές εναλλακτικές φόρμουλες, με επίκεντρο το ζήτημα της απάντησης της ΕΕ στις εξαγγελθείσες προθέσεις της Τουρκίας να προβεί σε γεωτρήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ».
Να σεβαστεί την κυπριακή κυριαρχία
Σύμφωνα πάντα με το ίδιο ρεπορτάζ στην κοινή θέση της ΕΕ αναφέρονται και τα εξής: «Η ΕΕ επαναλαμβάνει τη σοβαρή της ανησυχία και καλεί την Τουρκία να απόσχει από κάθε απειλή ή ενέργεια που κατευθύνεται εναντίον ενός κράτους-μέλους ή πηγή τριβών και ενεργειών που προκαλούν ζημιά στις καλές γειτονικές σχέσεις και στην ειρηνική επίλυση διαφορών. Η ΕΕ υπενθυμίζει ότι τον Μάρτιο 2018 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε έντονα τις συνεχιζόμενες έκνομες δραστηριότητες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο Πέλαγος και υπενθύμισε την υποχρέωση της Τουρκίας να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο και τις καλές γειτονικές σχέσεις και να εξομαλύνει τις σχέσεις της με όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
»Η ΕΕ τονίζει και πάλι όλα τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών, τα οποία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα συνομολόγησης διμερών συμφωνιών, την εξερεύνηση και την εκμετάλλευση των φυσικών τους πόρων σύμφωνα με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ΕΕ τονίζει επίσης την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας όλων των κρατών-μελών επί των αντίστοιχων χωρικών τους υδάτων και του εναερίου τους χώρου.
»Η ΕΕ προτρέπει την Τουρκία να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να σεβαστεί την κυριαρχία της Κύπρου επί των χωρικών της υδάτων και εκφράζει μεγάλη ανησυχία για τις πρόσφατες δηλώσεις της Τουρκίας σε σχέση με τις προγραμματισμένες δραστηριότητες γεωτρήσεων εκεί. Η ΕΕ καλεί την Τουρκία να απόσχει από τέτοιες έκνομες ενέργειες, στις οποίες η ΕΕ θα απαντήσει κατάλληλα και σε πλήρη αλληλεγγύη με την Κύπρο. Η ΕΕ θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις».
Να αντιδράσει στην πράξη
Είναι σαφές πως η Ένωση μετά την κοινή θέση των «28», που είναι σημαντικά θετική, πρέπει, εάν και εφόσον η Τουρκία υλοποιήσει τις απειλές της να αντιδράσει και στην πράξη. Είναι σαφές πως σε αυτή την περίπτωση επηρεάζονται ευρωπαϊκά συμφέροντα, πέραν από το γεγονός ότι οι ενέργειες αυτές θα είναι σε βάρος ενός κράτους-μέλους. Επηρεάζονται δυο εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε θαλασσοτεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ και οι οποίες είναι συμφερόντων ευρωπαϊκών κρατών: Η γαλλική Total και η ιταλική ΕΝΙ.
Περαιτέρω είναι πρόδηλο πως στην ΕΕ καλοβλέπουν την προοπτική το κυπριακό αέριο, αλλά και της περιοχής ευρύτερα να μεταφέρεται στην Ευρώπη, συμβάλλοντας στην απεξάρτηση από άλλες αγορές. Αυτό εκ των πραγμάτων δημιουργεί συμφέροντα, τα οποία ενεργοποιούν τα ευρωπαϊκά αντανακλαστικά. Βέβαια, μέχρι σήμερα η ΕΕ δεν έχει εκφράσει στην πράξη την αλληλεγγύη της στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Αυτή τη φορά τα συμφέροντα είναι μεγάλα και σημαντικά για όλους. Γι’ αυτό και δεν θα πρέπει να αφήσουν την Τουρκία να προκαλέσει τετελεσμένα και αναταράξεις.
