Οι Ευρωπαίοι είναι χορτοφάγοι σε έναν κόσμο σαρκοφάγων και, χωρίς τους (καλύτερα ένοπλους) Βρετανούς, σύντομα θα είναι βέγκαν
Υπό την ηγεσία της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει “γεωπολιτικό ρόλο”, ανέφερε πρόσφατα η Ursula von der Leyen, η επερχόμενη πρόεδρός της.
Αυτός ο ρόλος όμως είναι σήμερα το νέο άγχος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρει νέα ανάλυση του Bloomberg.
Σε έναν ολοένα και πιο διπολικό κόσμο, η ΕΕ θα μπορούσε να βρεθεί μεταξύ δύο μεγάλων αντιπάλων: των ΗΠΑ και της Κίνας.
Οι ΗΠΑ, φυσικά, υποτίθεται ότι είναι σύμμαχος και όχι αντίπαλος.
Αλλά στο εμπόριο ο Πρόεδρος Donald Trump αντιμετωπίζει την Ευρώπη περισσότερο ως εχθρό παρά ως φίλο.
Ως εθνικιστής, αποθαρρύνει τις πολυμερείς μεθόδους της ΕΕ.
Έχει αμφιβάλλει αν οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν άνευ όρων τους ευρωπαίους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική πολιτική υπονομεύει έτσι μια θεμελιώδη ευρωπαϊκή προϋπόθεση.
Από τη δεκαετία του 1950, η στρατιωτική και πυρηνική αιγίδα της Αμερικής στη Δυτική Ευρώπη και η ηγεμονία της πάνω σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες αποτελούν προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Χωρίς αυτήν την αιγίδα, οι Ευρωπαίοι αισθάνονται εκτεθειμένοι και ευάλωτοι.
Η Κίνα, αντιθέτως, είναι δυσάρεστη επειδή αντιπροσωπεύει μια αυταρχική εναλλακτική λύση έναντι της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Οι Ευρωπαίοι προτιμούσαν να βλέπουν την Κίνα κυρίως ως εξαγωγική αγορά, αλλά αυτό έχει αλλάξει.
Οι επιχειρήσεις της έχουν κατακλύσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες που λειτουργούν στην αιχμή της τεχνολογίας.
Μέσα από την πρωτοβουλία Belt and Road, η Κίνα χρησιμοποιεί επίσης έργα υποδομής και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες για να μετατρέψει κάποιες ευρωπαϊκές χώρες σε διπλωματικούς κόμβους.
Η Κίνα διοργανώνει μια ένωση “17 + 1” με κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με στόχο να ελέγξει λιμάνια, αυτοκινητόδρομους και σιδηρόδρομους.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Ουγγαρία τα τελευταία χρόνια έχουν παρεμποδίσει τις δηλώσεις της ΕΕ σχετικά με τις νομικές αξιώσεις της Κίνας στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της.
Η ΕΕ απαιτεί ομοφωνία για κοινές εξωτερικές πολιτικές, οπότε κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα βέτο, το οποίο χρησιμοποιεί η Κίνα για να διαιρέσει την ΕΕ.
Ο εμπορικός πόλεμος μετατρέπεται λοιπόν σε έναν ευρωπαϊκό εφιάλτη, καθώς αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί να επιλέξει πλευρά.
Άλλοι γεωπολιτικοί εφιάλτες θα μεταφερθούν επίσης στη Ρωσία και την Τουρκία, οι οποίες είναι οικονομικά μικρότερες αλλά γεωγραφικά πλησιέστερες.
Όλοι είναι σίγουρα εθνικιστές και πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν τη σκληρή τους δύναμη.
Η ΕΕ, αντιθέτως, εξελίχθηκε από ένα σχέδιο ειρήνης που χτίστηκε πάνω στα ερείπια παλαιότερων εθνικισμών.
Η ουσία της είναι η soft power και η συνεργασία.
Με αυτή την έννοια, η ΕΕ μοιάζει με αναχρονιστική.
Ο Sigmar Gabriel, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, δεν αστιευόταν όταν ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι είναι χορτοφάγοι σε έναν κόσμο σαρκοφάγων και, χωρίς τους (καλύτερα ένοπλους) Βρετανούς, σύντομα θα είναι βέγκαν.
Τι μπορεί να κάνει η ΕΕ;
Όπου είναι δυνατόν, φυσικά, θα πρέπει να επιδιώξει τη δύναμη της ενότητας.
Επειδή διαπραγματεύεται ως ενιαίο μπλοκ, η ΕΕ είναι μια εμπορική υπερδύναμη που δεν μπορεί να εκφοβισθεί.
Ωστόσο, αυτή η επιτυχία είναι δύσκολο να επεκταθεί. Για παράδειγμα, η ΕΕ θα ήθελε επίσης να είναι μια κανονιστική υπερδύναμη – καθορίζοντας παγκόσμια πρότυπα.
Ωστόσο, με τους ψηφιακούς νόμους της, η ΕΕ μπορεί να χάσει κατά λάθος κάθε πιθανότητα να ξεπεράσει τις ΗΠΑ και την Κίνα σε τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες βασίζονται σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων.
Αυτό θα μπορούσε να κάνει την ΕΕ ακόμη πιο ευάλωτη.
Ούτε η στρατηγική βιομηχανική πολιτική αποτελεί μια καλή επιλογή.
Η ΕΕ θα μπορούσε να χαλαρώσει τους αντιμονοπωλιακούς της νόμους, αλλά αυτό προϋποθέτει ότι η κυβέρνηση είναι καλύτερη από την αγορά στην επιλογή νικητών, όταν το αντίστροφο είναι πιο πιθανό.
Οι ηττημένοι θα είναι ευρωπαίοι καταναλωτές.
Εξ ου και το αίνιγμα της Ευρώπης.
Πρέπει να αμυνθεί, αλλά με τον τρόπο αυτό δεν πρέπει να παραδώσει τα όπλα της.
Αυτά περιλαμβάνουν το άνοιγμα της ΕΕ τόσο στις αγορές όσο και στις ιδέες.
Είναι πιο λογικό για την ΕΕ να επιδιώκει ενότητα όπου είναι πιο κατακερματισμένη.
Για παράδειγμα, η ΕΕ είναι συλλογικά ο μεγαλύτερος χορηγός ανάπτυξης στον κόσμο και θα μπορούσε εύκολα να αντιμετωπίσει την πρωτοβουλία της Κίνας με τη δική της επενδυτική αγορά.
Ένα άλλο εμπόδιο είναι η ειδική πλειοψηφία στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ.
Αντί να απαιτείται ομοφωνία, ολόκληρη η ΕΕ θα μπορούσε να επιβάλει κυρώσεις, για παράδειγμα, με την υποστήριξη τουλάχιστον του 55% των κρατών μελών που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Αυτό θα έσωζε την ΕΕ από πολλές διπλωματικές μη-εκθέσεις, σε κρίσεις όπως η Βενεζουέλα και η Λιβύη.
Η ΕΕ διαθέτει δύο πυρηνικές δυνάμεις και μετά την Brexit θα έχει μόνο μία.
Η μεγαλύτερη χώρα της, η Γερμανία, τραυματίζεται από το παρελθόν της και έρχεται αντιμέτωπη με τη στρατιωτική δύναμη αυτή καθαυτή.
Ένας «ευρωπαϊκός στρατός», εν τω μεταξύ, παραμένει μια μακρινή ουτοπία, διότι θα απαιτούσε από τα κράτη μέλη να παραδώσουν την τελευταία και πιο ιερή τους κυριαρχία.
Έτσι η von der Leyen και η υπόλοιπη ελίτ έχουν δίκιο να ανησυχούν για τη γεωπολιτική.
Γνωρίζουν ότι η Ευρώπη δεν θα μετατραπεί σε σαρκοφάγο.
Ρεαλιστές όπως ο Sigmar Gabriel θέλουν τουλάχιστον να γίνει η ΕΕ “ευέλικτη”, περιστασιακά να δαγκώσει με ό, τι κοπτήρες έχει (συνήθως ευρώ).
Μακροπρόθεσμα, κανένα από αυτά δεν είναι καθησυχαστικό, καταλήγει το Bloomberg.
Αυτός ο ρόλος όμως είναι σήμερα το νέο άγχος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρει νέα ανάλυση του Bloomberg.
Σε έναν ολοένα και πιο διπολικό κόσμο, η ΕΕ θα μπορούσε να βρεθεί μεταξύ δύο μεγάλων αντιπάλων: των ΗΠΑ και της Κίνας.
Οι ΗΠΑ, φυσικά, υποτίθεται ότι είναι σύμμαχος και όχι αντίπαλος.
Αλλά στο εμπόριο ο Πρόεδρος Donald Trump αντιμετωπίζει την Ευρώπη περισσότερο ως εχθρό παρά ως φίλο.
Ως εθνικιστής, αποθαρρύνει τις πολυμερείς μεθόδους της ΕΕ.
Έχει αμφιβάλλει αν οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν άνευ όρων τους ευρωπαίους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική πολιτική υπονομεύει έτσι μια θεμελιώδη ευρωπαϊκή προϋπόθεση.
Από τη δεκαετία του 1950, η στρατιωτική και πυρηνική αιγίδα της Αμερικής στη Δυτική Ευρώπη και η ηγεμονία της πάνω σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες αποτελούν προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Χωρίς αυτήν την αιγίδα, οι Ευρωπαίοι αισθάνονται εκτεθειμένοι και ευάλωτοι.
Η Κίνα, αντιθέτως, είναι δυσάρεστη επειδή αντιπροσωπεύει μια αυταρχική εναλλακτική λύση έναντι της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Οι Ευρωπαίοι προτιμούσαν να βλέπουν την Κίνα κυρίως ως εξαγωγική αγορά, αλλά αυτό έχει αλλάξει.
Οι επιχειρήσεις της έχουν κατακλύσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες που λειτουργούν στην αιχμή της τεχνολογίας.
Μέσα από την πρωτοβουλία Belt and Road, η Κίνα χρησιμοποιεί επίσης έργα υποδομής και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες για να μετατρέψει κάποιες ευρωπαϊκές χώρες σε διπλωματικούς κόμβους.
Η Κίνα διοργανώνει μια ένωση “17 + 1” με κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με στόχο να ελέγξει λιμάνια, αυτοκινητόδρομους και σιδηρόδρομους.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Ουγγαρία τα τελευταία χρόνια έχουν παρεμποδίσει τις δηλώσεις της ΕΕ σχετικά με τις νομικές αξιώσεις της Κίνας στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της.
Η ΕΕ απαιτεί ομοφωνία για κοινές εξωτερικές πολιτικές, οπότε κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα βέτο, το οποίο χρησιμοποιεί η Κίνα για να διαιρέσει την ΕΕ.
Ο εμπορικός πόλεμος μετατρέπεται λοιπόν σε έναν ευρωπαϊκό εφιάλτη, καθώς αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί να επιλέξει πλευρά.
Άλλοι γεωπολιτικοί εφιάλτες θα μεταφερθούν επίσης στη Ρωσία και την Τουρκία, οι οποίες είναι οικονομικά μικρότερες αλλά γεωγραφικά πλησιέστερες.
Όλοι είναι σίγουρα εθνικιστές και πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν τη σκληρή τους δύναμη.
Η ΕΕ, αντιθέτως, εξελίχθηκε από ένα σχέδιο ειρήνης που χτίστηκε πάνω στα ερείπια παλαιότερων εθνικισμών.
Η ουσία της είναι η soft power και η συνεργασία.
Με αυτή την έννοια, η ΕΕ μοιάζει με αναχρονιστική.
Ο Sigmar Gabriel, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, δεν αστιευόταν όταν ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι είναι χορτοφάγοι σε έναν κόσμο σαρκοφάγων και, χωρίς τους (καλύτερα ένοπλους) Βρετανούς, σύντομα θα είναι βέγκαν.
Τι μπορεί να κάνει η ΕΕ;
Όπου είναι δυνατόν, φυσικά, θα πρέπει να επιδιώξει τη δύναμη της ενότητας.
Επειδή διαπραγματεύεται ως ενιαίο μπλοκ, η ΕΕ είναι μια εμπορική υπερδύναμη που δεν μπορεί να εκφοβισθεί.
Ωστόσο, αυτή η επιτυχία είναι δύσκολο να επεκταθεί. Για παράδειγμα, η ΕΕ θα ήθελε επίσης να είναι μια κανονιστική υπερδύναμη – καθορίζοντας παγκόσμια πρότυπα.
Ωστόσο, με τους ψηφιακούς νόμους της, η ΕΕ μπορεί να χάσει κατά λάθος κάθε πιθανότητα να ξεπεράσει τις ΗΠΑ και την Κίνα σε τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες βασίζονται σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων.
Αυτό θα μπορούσε να κάνει την ΕΕ ακόμη πιο ευάλωτη.
Ούτε η στρατηγική βιομηχανική πολιτική αποτελεί μια καλή επιλογή.
Η ΕΕ θα μπορούσε να χαλαρώσει τους αντιμονοπωλιακούς της νόμους, αλλά αυτό προϋποθέτει ότι η κυβέρνηση είναι καλύτερη από την αγορά στην επιλογή νικητών, όταν το αντίστροφο είναι πιο πιθανό.
Οι ηττημένοι θα είναι ευρωπαίοι καταναλωτές.
Εξ ου και το αίνιγμα της Ευρώπης.
Πρέπει να αμυνθεί, αλλά με τον τρόπο αυτό δεν πρέπει να παραδώσει τα όπλα της.
Αυτά περιλαμβάνουν το άνοιγμα της ΕΕ τόσο στις αγορές όσο και στις ιδέες.
Είναι πιο λογικό για την ΕΕ να επιδιώκει ενότητα όπου είναι πιο κατακερματισμένη.
Για παράδειγμα, η ΕΕ είναι συλλογικά ο μεγαλύτερος χορηγός ανάπτυξης στον κόσμο και θα μπορούσε εύκολα να αντιμετωπίσει την πρωτοβουλία της Κίνας με τη δική της επενδυτική αγορά.
Ένα άλλο εμπόδιο είναι η ειδική πλειοψηφία στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ.
Αντί να απαιτείται ομοφωνία, ολόκληρη η ΕΕ θα μπορούσε να επιβάλει κυρώσεις, για παράδειγμα, με την υποστήριξη τουλάχιστον του 55% των κρατών μελών που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Αυτό θα έσωζε την ΕΕ από πολλές διπλωματικές μη-εκθέσεις, σε κρίσεις όπως η Βενεζουέλα και η Λιβύη.
Η ΕΕ διαθέτει δύο πυρηνικές δυνάμεις και μετά την Brexit θα έχει μόνο μία.
Η μεγαλύτερη χώρα της, η Γερμανία, τραυματίζεται από το παρελθόν της και έρχεται αντιμέτωπη με τη στρατιωτική δύναμη αυτή καθαυτή.
Ένας «ευρωπαϊκός στρατός», εν τω μεταξύ, παραμένει μια μακρινή ουτοπία, διότι θα απαιτούσε από τα κράτη μέλη να παραδώσουν την τελευταία και πιο ιερή τους κυριαρχία.
Έτσι η von der Leyen και η υπόλοιπη ελίτ έχουν δίκιο να ανησυχούν για τη γεωπολιτική.
Γνωρίζουν ότι η Ευρώπη δεν θα μετατραπεί σε σαρκοφάγο.
Ρεαλιστές όπως ο Sigmar Gabriel θέλουν τουλάχιστον να γίνει η ΕΕ “ευέλικτη”, περιστασιακά να δαγκώσει με ό, τι κοπτήρες έχει (συνήθως ευρώ).
Μακροπρόθεσμα, κανένα από αυτά δεν είναι καθησυχαστικό, καταλήγει το Bloomberg.
www.bankingnews.gr
