Το 2010, μια έκθεση του Ιδρύματος Rockefeller με τίτλο Σενάρια για το Μέλλον της Τεχνολογίας και της Διεθνούς Ανάπτυξης περιέγραφε μια φανταστική πανδημία που ακολουθήθηκε από ολοένα και πιο αυταρχικούς κρατικούς ελέγχους. Το σενάριο «Lock Step» που παρουσιαζόταν εκεί προέβλεπε περιορισμούς κίνησης, ενισχυμένη επιτήρηση και βιομετρικά συστήματα ταυτοποίησης που θα παρέμεναν για πολύ καιρό μετά το τέλος της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Μια δεκαετία αργότερα, κυβερνήσεις παγκοσμίως επέβαλαν έκτακτους περιορισμούς ως απάντηση στην Covid-19. Οι πολίτες κρατήθηκαν στα σπίτια τους, επιχειρήσεις έκλεισαν, θρησκευτικές συναθροίσεις απαγορεύτηκαν και η πρόσβαση σε συνηθισμένες κοινωνικές δραστηριότητες εξαρτήθηκε από τη συμμόρφωση με κανονισμούς για τη δημόσια υγεία.
Ήταν αυτή απλώς μια έκτακτη αντίδραση σε μια έκτακτη ανάγκη; Ή μήπως η κρίση δημιούργησε προηγούμενο για κάτι πολύ πιο βαρύ: τη μετατροπή της κοινωνίας σε ένα ολοένα και πιο επιτηρούμενο, ψηφιακά ρυθμιζόμενο σύστημα;
Έξι χρόνια μετά τα γεγονότα του 2020, αυτό το ερώτημα αξίζει σοβαρή αντιμετώπιση.
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης που άλλαξε τα πάντα
Η περίοδος του κορωνοϊού έδειξε πόσο γρήγορα κυβερνήσεις που θεωρούνταν δημοκρατικές μπορούσαν να αναστείλουν ελευθερίες που γενιές θεωρούσαν δεδομένες.
Η ελευθερία κίνησης, συνάθροισης, θρησκείας και εμπορίου εξαρτήθηκε από κρατικές άδειες. Μικρές επιχειρήσεις υπέστησαν τεράστιες ζημιές, ενώ μεγάλοι τεχνολογικοί και φαρμακευτικοί όμιλοι επωφελήθηκαν από πρωτοφανή ζήτηση για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους.
Ως δικαιολόγηση προβλήθηκε η δημόσια ασφάλεια. Όμως οι πολιτικές συνέπειες εκτείνονταν πολύ πέρα από τη δημόσια υγεία.
Η ίσως πιο ανησυχητική εξέλιξη ήταν η ευρεία αποδοχή ότι οι κυβερνήσεις μπορούσαν να αποφασίζουν με βάση την ιατρική κατάσταση των πολιτών αν αυτοί επιτρέπεται να συμμετέχουν στην κανονική κοινωνική ζωή.
Για ένα διάστημα, η δυνατότητα να μπει κάποιος σε εστιατόρια, να ταξιδέψει στο εξωτερικό, να παραστεί σε εκδηλώσεις ή να διατηρήσει ορισμένες θέσεις εργασίας εξαρτιόταν από πιστοποιητικά εμβολιασμού, τεστ ή ανάρρωσης.
Μια επικίνδυνη αρχή είχε εισέλθει στη δημόσια ζωή: η πρόσβαση σε καθημερινές ελευθερίες μπορούσε να εξαρτηθεί από μια ψηφιακά επαληθεύσιμη απόδειξη.
Τα σχέδια υπήρχαν πριν από την Covid
Ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό παράδειγμα είναι η πρωτοβουλία εμβολιασμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2018. Ο επακόλουθος οδικός χάρτης προέβλεπε την εξέταση ενός κοινού εμβολιαστικού δελτίου ή διαβατηρίου, συμβατού με ηλεκτρονικά συστήματα εμβολιασμού και αναγνωρισμένου διασυνοριακά. Αυτές οι προτάσεις υπήρχαν ήδη πριν από το ξέσπασμα της Covid-19.
Τον Οκτώβριο του 2019, το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ και το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates διοργάνωσαν το «Event 201», μια άσκηση προσομοίωσης παγκόσμιας πανδημίας κορωνοϊού. Η άσκηση εξέτασε τον συντονισμό μεταξύ κυβερνήσεων, οικονομικές διαταραχές, τη συμμετοχή επιχειρήσεων και τη διαχείριση πληροφοριών κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης υγειονομικής κρίσης.
Τέτοιες προετοιμασίες από μόνες τους δεν αποδεικνύουν ότι η πανδημία σκηνοθετήθηκε σκόπιμα. Ωστόσο δείχνουν ότι ισχυροί θεσμοί είχαν ήδη σκεφτεί τις τεχνολογίες, τις στρατηγικές και τους μηχανισμούς συντονισμού που αργότερα χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της έκτακτης ανάγκης.
Το προγενέστερο σενάριο «Lock Step» του Ιδρύματος Rockefeller είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό, καθώς φανταζόταν έναν κόσμο όπου οι περιορισμοί έκτακτης ανάγκης εξελίσσονταν σε μόνιμα συστήματα αυταρχικής επιτήρησης.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τα προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης μπορούν να γίνουν μόνιμα εργαλεία διακυβέρνησης.
Από τα πιστοποιητικά εμβολιασμού στην ψηφιακή ταυτότητα
Κατά τη λεγόμενη πανδημία Covid-19 εισήχθησαν σε όλη την Ευρώπη και αλλού ψηφιακά πιστοποιητικά υγείας.
Το ψηφιακό πιστοποιητικό COVID της ΕΕ λειτουργούσε ως ηλεκτρονική απόδειξη εμβολιασμού, αρνητικού τεστ ή ανάρρωσης. Παρουσιάστηκε ως μέσο διευκόλυνσης των ταξιδιών ενώ παράλληλα προστάτευε τη δημόσια υγεία. Όμως έδειξε και κάτι πολιτικά σημαντικό: οι κυβερνήσεις μπορούσαν να οικοδομήσουν μια τεχνολογική υποδομή μέσω της οποίας η καταλληλότητα ενός ατόμου να συμμετέχει σε ορισμένες δραστηριότητες μπορούσε να επαληθεύεται ηλεκτρονικά.
Ο αρχικός κανονισμός του πιστοποιητικού της ΕΕ έληξε τον Ιούνιο του 2023. Όμως η υποκείμενη τεχνολογία δεν εξαφανίστηκε απλώς.
Τον ίδιο μήνα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσαν μια συνεργασία για την ανάπτυξη ενός παγκόσμιου δικτύου ψηφιακής πιστοποίησης υγείας, βασισμένου στην τεχνολογία του ευρωπαϊκού συστήματος. Ο ΠΟΥ το περιέγραψε ως μέσο βελτίωσης της διεθνούς υγειονομικής τεκμηρίωσης και της μελλοντικής ετοιμότητας για πανδημίες, με δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Αυτό δεν ήταν πλέον υποθετικό σενάριο. Κατά τη διάρκεια της κρίσης Covid, οι κυβερνήσεις είχαν ήδη δείξει ότι τα ψηφιακά πιστοποιητικά υγείας μπορούσαν να καθορίζουν αν οι πολίτες ταξιδεύουν, εισέρχονται σε δημόσιους χώρους ή συμμετέχουν σε καθημερινές κοινωνικές δραστηριότητες. Η υποδομή συνεχίστηκε πέρα από την έκτακτη ανάγκη που supposedly δικαιολογούσε την εισαγωγή της. Το προηγούμενο ήταν ξεκάθαρο: οι θεμελιώδεις ελευθερίες μπορούσαν να εξαρτηθούν από τη ψηφιακά επαληθευμένη συμμόρφωση με κρατικούς κανονισμούς. Αυτό που κάποτε φαινόταν ως έκτακτη επέμβαση στην ιδιωτική ζωή είχε γίνει επιχειρησιακή πραγματικότητα. Το ερώτημα δεν ήταν πλέον αν τέτοια συστήματα μπορούσαν να εφαρμοστούν, αλλά ποιες δικλείδες θα εμπόδιζαν την επέκτασή τους σε άλλους τομείς της κοινωνίας.
Οι επιστημονικές βάσεις που χρειάζονται ακριβή εξέταση
Στο βιβλίο μου No Worries No Virus αμφισβητώ τα επιστημονικά στοιχεία για την ύπαρξη του ίδιου του SARS-CoV-2, εξετάζοντας συνήθεις ιολογικές μεθόδους, μεταξύ των οποίων απομόνωση ιού, πειράματα κυτταροκαλλιέργειας και υπολογιστική γονιδιωματική αλληλούχιση. Επιπλέον αμφισβητώ τους επιστημονικούς ισχυρισμούς με τους οποίους δικαιολογήθηκαν οι έκτακτοι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στον πληθυσμό κατά την περίοδο της Covid-19.
Η ερευνήτρια Christine Massey συγκέντρωσε, στο πλαίσιο αιτημάτων ελευθερίας πληροφοριών, απαντήσεις από ιδρύματα σχετικά με αρχεία καθαρισμού του SARS-CoV-2 απευθείας από δείγματα ασθενών. Υποστηρίζει ότι οι συμβατικές εργαστηριακές διαδικασίες δεν πληρούν το πρότυπο απομόνωσης που εκείνη θεωρεί απαραίτητο.
Επιπλέον εξετάζω αντιρρήσεις του Dr. Thomas Cowan και άλλων σχετικά με την ερμηνεία ιικών γονιδιωμάτων που ανακατασκευάστηκαν με υπολογιστικές μεθόδους.
Κριτικοί της συμβατικής ιολογίας έχουν θέσει σοβαρά ερωτήματα για την απομόνωση ιών, την ερμηνεία εργαστηριακών ευρημάτων και τη χρήση υπολογιστικά παραγόμενων αλληλουχιών ιικών γονιδιωμάτων. Αιτήματα ελευθερίας πληροφοριών έχουν επίσης εγείρει ερωτήματα για το ποια έγγραφα τηρούν οι υγειονομικές αρχές σχετικά με την απομόνωση ιών. Αυτά τα θέματα αξίζουν ανοιχτή επιστημονική διερεύνηση και σαφείς απαντήσεις, ιδίως ενόψει των έκτακτων περιορισμών που επιβλήθηκαν στον πληθυσμό στο όνομα της Covid-19.
Η έρευνά μου ασχολείται επίσης με τα επιχειρήματα των Dr. Stefan Lanka και Dr. Claus Köhnlein, οι οποίοι αμφισβήτησαν καθιερωμένες εξηγήσεις για ιογενείς ασθένειες. Ο Lanka αμφισβητεί την ερμηνεία πειραμάτων κυτταροκαλλιέργειας και υποστηρίζει ότι ανεπαρκείς ομάδες ελέγχου οδήγησαν σε λανθασμένα συμπεράσματα για τους ιούς. Ο Köhnlein, συν-συγγραφέας του Virus Mania, αμφισβητεί τον ρόλο των διαγνωστικών τεστ στον ορισμό των ξεσπασμάτων ασθενειών και υποστηρίζει ότι θετικά αποτελέσματα τεστ δεν αποδεικνύουν απαραίτητα την αιτία μιας ασθένειας. Τα επιχειρήματά τους θέτουν θεμελιώδη ερωτήματα για την επιστημονική μεθοδολογία της συμβατικής ιολογίας και για την ερμηνεία των στοιχείων που προσκομίζονται προς στήριξη καθιερωμένων θεωριών για ιογενείς ασθένειες.
Η επιστημονική αυθεντία δεν πρέπει ποτέ να είναι απρόσβλητη από κριτική. Για όλους πρέπει να ισχύουν τα ίδια πρότυπα αποδείξεων, ακόμη και για εκείνους που αμφισβητούν καθιερωμένες επιστημονικές απόψεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν επιστημονικές συστάσεις χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν έκτακτους περιορισμούς των ελευθεριών των ανθρώπων.
Η ευρεία εμπιστοσύνη στα τεστ PCR εγείρει ένα ακόμη θεμελιώδες ερώτημα: τι απέδειξε στην πραγματικότητα ένα θετικό τεστ; Η PCR ανιχνεύει συγκεκριμένες γενετικές αλληλουχίες, αλλά ένα θετικό αποτέλεσμα από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι κάποιος πάσχει από ασθένεια. Ο Kary Mullis, ο βραβευμένος με Νόμπελ εφευρέτης της PCR, παρατήρησε τη δεκαετία του 1990 σε μια συζήτηση για τα τεστ PCR και τον HIV: «Δεν σου λέει ότι είσαι άρρωστος.» Κριτικοί έχουν επίσης αμφισβητήσει τη χρήση υψηλών ορίων κύκλων ενίσχυσης, που μπορούν να οδηγήσουν σε θετικά αποτελέσματα ακόμη και με ελάχιστες ποσότητες γενετικού υλικού. Παρ’ όλα αυτά, αυτά τα αποτελέσματα έγιναν η βάση για τα αναφερόμενα κρούσματα Covid-19 και για κυβερνητικές αποφάσεις που επηρέασαν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Η διάκριση μεταξύ της ανίχνευσης γενετικού υλικού και της διαπίστωσης της αιτίας ασθένειας ή θανάτου ήταν επομένως κρίσιμης σημασίας.
Τι γίνεται με τα εκατομμύρια θανάτους από Covid-19;
Από αυτό προκύπτει ένα προφανές ερώτημα: αν αμφισβητούνται τα επιστημονικά στοιχεία για τον SARS-CoV-2, πώς εξηγούνται τα εκατομμύρια θανάτων που αποδίδονται στην Covid-19; Το βιβλίο μου εξετάζει αυτό το ερώτημα λεπτομερώς, περιλαμβάνοντας τις μεθόδους ταξινόμησης θανάτων Covid, τη μεγάλη πτώση των αναφερόμενων κρουσμάτων γρίπης, τις επιπτώσεις των θεραπευτικών πρωτοκόλλων στα νοσοκομεία και την ερμηνεία των στατιστικών συνολικής θνησιμότητας. Επισημαίνει επίσης τη σημαντική διάκριση μεταξύ του θανάτου με θετικό τεστ Covid και του θανάτου από την ασθένεια.
Ένα παράδειγμα προέρχεται από τη Βόρεια Ιρλανδία. Σε μια στατιστική έκθεση της κυβέρνησης που δημοσιεύθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2020, εξηγήθηκε ότι οι αριθμοί θανάτων Covid-19 του υπουργείου Υγείας περιλάμβαναν άτομα που είχαν βγει θετικά σε τεστ εντός 28 ημερών πριν από τον θάνατό τους, ανεξάρτητα από το αν η Covid-19 ήταν η αιτία θανάτου. Το πρωτότυπο έγγραφο είναι διαθέσιμο σε αρχειοθετημένο αντίγραφο στον ιστότοπό μου.
Αυτό εγείρει ένα σημαντικό ερώτημα: πόσοι θάνατοι που αναφέρθηκαν στο κοινό ως θάνατοι Covid-19 προκλήθηκαν στην πραγματικότητα από την υποτιθέμενη ασθένεια, και πόσοι ήταν θάνατοι από άλλες αιτίες με θετικό τεστ;
Η αρχιτεκτονική του ψηφιακού ελέγχου
Η ευρύτερη ανησυχία υπερβαίνει τα πιστοποιητικά υγείας. Συστήματα ψηφιακής ταυτότητας, βιομετρική αυθεντικοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη, τεχνολογίες επιτήρησης και ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών αναπτύσσονται στο πλαίσιο διαφόρων θεσμικών προγραμμάτων.
Αυτές οι τεχνολογίες δεν είναι από τη φύση τους εργαλεία καταπίεσης. Μπορούν να προσφέρουν άνεση, ασφάλεια και νόμιμα οφέλη στο κοινό. Όμως ο δυνητικός συνδυασμός τους εγείρει βαθιά ερωτήματα για την ατομική αυτονομία.
Φανταστείτε μια κοινωνία όπου η ταυτοποίηση, οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές, η πρόσβαση σε υπηρεσίες και η ελευθερία κίνησης εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από διασυνδεδεμένα ψηφιακά συστήματα.
Ποιος ελέγχει αυτά τα συστήματα; Ποιος καθορίζει την καταλληλότητα; Τι συμβαίνει όταν ένα άτομο χαρακτηριστεί λανθασμένα, του αρνηθεί την πρόσβαση ή αποκλειστεί;
Θα μπορούσαν οι κυβερνήσεις τελικά να εξαρτήσουν τη χρηματοοικονομική ή κοινωνική συμμετοχή από τη συμμόρφωση με κατευθύνσεις που δεν έχουν καμία σχέση με τον αρχικό σκοπό της τεχνολογίας;
Αυτές δεν είναι προβλέψεις μιας αναπόφευκτης τεχνολογικής δικτατορίας. Είναι προβλέψιμοι κίνδυνοι που απαιτούν δικλείδες ασφαλείας πριν τα συστήματα εδραιωθούν βαθιά στην καθημερινή ζωή.
Η κρίση Covid έδειξε πόσο γρήγορα οι πολιτικές αρχές μπορούσαν να θέσουν υπό όρους δραστηριότητες που προηγουμένως θεωρούνταν θεμελιώδεις ελευθερίες. Η ανησυχία τώρα είναι αν μια ολοένα και πιο εξελιγμένη ψηφιακή υποδομή θα μπορούσε να διευκολύνει την επιβολή παρόμοιων περιορισμών σε μελλοντικές έκτακτες ανάγκες.
Η επόμενη έκτακτη ανάγκη
Το σημαντικότερο δίδαγμα από την εποχή της Covid είναι πόσο εύκολα οι έκτακτες κυβερνητικές εξουσίες μπορούν να γίνουν μέρος της καθημερινότητας. Οι επιστημονικοί ισχυρισμοί πρέπει πάντα να παραμένουν ανοιχτοί σε ερωτήματα και ανεξάρτητη επαλήθευση. Ωστόσο πολλοί άνθρωποι φαίνεται να έχουν συνηθίσει τόσο πολύ στην κρατική αυθεντία, ώστε μόλις που αμφισβητούν τον έλεγχό της πάνω στη ζωή τους.
Οι τεχνολογίες που εισήχθησαν κατά τη διάρκεια μιας έκτακτης ανάγκης μπορούν να παραμείνουν πολύ μετά το τέλος της. Από τη δήλωση γέννησης, οι άνθρωποι είναι δεμένοι με κρατικά συστήματα μέσω επίσημης ταυτοποίησης και αναρίθμητων διοικητικών απαιτήσεων. Τα συστήματα ψηφιακής ταυτότητας και επιτήρησης μπορούν να επεκτείνουν περαιτέρω αυτόν τον έλεγχο και να κάνουν τους ανθρώπους ολοένα και πιο εξαρτημένους από κρατική έγκριση για την άσκηση καθημερινών δραστηριοτήτων.
Τελικά, κάθε άτομο πρέπει να αποφασίσει πόση αυθεντία είναι διατεθειμένο να αποδεχτεί και αν είναι έτοιμο να αμφισβητήσει τα συστήματα που ρυθμίζουν τη ζωή του. Το κράτος δεν είναι η ύψιστη αυθεντία, και η υπακοή στο κράτος δεν πρέπει να αντικαθιστά την ευθύνη μας απέναντι στον Θεό, την αλήθεια και τη συνείδησή μας. Η απόλυτη προστασία παραμένει η πίστη στον Θεό, η ανεξάρτητη σκέψη, η προσωπική ευθύνη και το θάρρος να αμφισβητείς την αυθεντία.
Σημείωση: Το βιβλίο No Worries No Virus, μέρος της σειράς «Science, Power & Society», εξετάζει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης Covid, τον σχεδιασμό για πανδημίες, τα φαρμακευτικά συμφέροντα, τις επιστημονικές αντιπαραθέσεις και την επέκταση της τεχνοκρατικής εξουσίας.
