Στρατηγικό Ιδρυμα Πολιτισμού
Dmitri Minin
Προκειμένου να επιτευχθεί η συμφωνία πρέπει να γίνει αποδεκτή από όλα τα μέρη της σύγκρουσης
Η συμφωνία μεταξύ των Προέδρων της Ρωσίας και της Τουρκίας για την ουδέτερη ζώνη στο Ιντλίμπ φάνηκε να συγχέει όλες τις κάρτες του μεγάλου Συριακού παιχνιδιού και απομάκρυνε το ζήτημα της αναμενόμενης κυβερνητικής επίθεσης από την ημερήσια διάταξη. Αλλά δεν είναι τόσο απλό. Η πραγματική επίτευξη της συμφωνίας, πρέπει να γίνει δεκτή από όλες τις πλευρές της σύγκρουσης. Η απουσία σοβαρών αποκλίσεων στην ερμηνεία της είναι επίσης σημαντική. Και οι ασυμφωνίες είναι διαθέσιμες.
Ήδη σε μια συνέντευξη τύπου στο Σότσι ήταν αξιοσημείωτο ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν μίλησε πρώτα απ ‘ όλα για τη ζώνη της αποστρατιωτικοποίησης βαθιά στις θέσεις των μαχητών στο Ιντλίμπ. και ο Ρετζέπ Ερντογάν τόνισε ότι σε αυτή η ζώνη θα πρέπει, υπό τις ίδιες συνθήκες, η απομάκρυνση των βαρέων μηχανημάτων να εξαπλωθεί ομοιόμορφα από την κυβερνητική πλευρά.
Σαφώς μπροστά από τα γεγονότα, τα Τουρκικά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να διαδίδουν τη συμφέρουσα επιλογή της μελλοντικής οριοθέτησης. Κατά την ερμηνεία των Τούρκων από 15-20 χιλιόμετρα της “ρύθμισης “, ο Συριακός Αραβικός Στρατός (SAA) θα πρέπει να πάρει τα βαρέα όπλα του σε μεγαλύτερη απόσταση από τους μαχητές.
Η Τουρκική έκδοση των ζωνών αποστρατιωτικοποίησης με τη συμπερίληψη των θέσεων του SAA
Η ασυμβίβαστη Αλ-Κάιντα που έγινε “Hayat Tahrir Ash Sham” ( οργάνωση απαγορευμένη στη Ρωσία), ελέγχει από το 60% έως το 70% της επικράτειας του Idlib, διανέμει την έκδοσή του χάρτη. Σε μια προσπάθεια να απορρίψουν την επιτευχθείσα συμφωνία, παρουσιάζουν το θέμα με τέτοιο τρόπο ώστε η αντιπολίτευση, στερείται του μεγαλύτερου μέρους του χώρου που υφίσταται και πρέπει να υποχωρήσει βαθιά στο Idlib μετά τα 20 χλμ. Στην πραγματικότητα, αυτό θα σήμαινε την παράδοση στους μαχητές τις επαρχίες, που είναι ακόμη πολύ νωρίς για να μιλήσουμε.
Η Φερόμενη έκδοση της ζώνης αποστρατιωτικοποίησης που διανέμεται από την “ασυμβίβαστη” απαγορευμένη στη Ρωσία ομάδα “Hayat Tahrir al Sham”
Είναι σαφές από τις θέσεις των συμμετεχόντων της συμφωνίας του Σότσι ότι εάν οι Τούρκοι ειρηνοφύλακες βρίσκονται αποκλειστικά στο πλευρό των μαχητών και η Ρωσική στρατιωτική αστυνομία κοντά στον SAA, η ζώνη αποστρατιωτικοποίησης θα εξαπλωθεί αναπόφευκτα στις θέσεις του Κρατικού στρατού. Η τελική διαμόρφωση της ζώνης θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα συμβιβαστικών συμφωνιών με τη συμμετοχή της Δαμασκού και μετά βίας να ταιριάζει απόλυτα με τις προσδοκίες της Άγκυρας.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, τα υπουργεία των Εξωτερικών Υποθέσεων του Ιράν και της Συρίας, καθώς και η Συριακή διαπραγματευτική Επιτροπή της μέτριας αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Νάσερ Al-Hariri, έχουν ήδη ανακοινώσει την έγκριση των συμφωνιών.
Το Υπουργείο εξωτερικών της Συρίας
Ίσως, η Δαμασκός είχε κάποια απογοήτευση ότι έπρεπε να εγκαταλείψει την σχεδόν-έτοιμη να ξεκινήσει γενική επίθεση στο Ιντλίμπ, αλλά το νέο σενάριο είναι επίσης προς το συμφέρον της. Χωρίς καυγάδες, όλες οι ζώνες που η Συριακή διοίκηση σκόπευε να ελευθερώσει στην πρώτη φάση της αναμενόμενης επίθεσης στο Χαλέπι, Latakia και στο νότο του Ιντλίμπ θα πρέπει να καθαριστούν. Επιπλέον, στο πλαίσιο της συμφωνίας θα πρέπει να αποσυναρμολογηθεί βαθιά η πολυεπίπεδη άμυνα των μαχητών στη γραμμή του διαχωρισμού. Και αν κάτι πάει στραβά, η επακόλουθη προώθηση του SAA θα διευκολυνθεί. Συγχρόνως η Δαμασκός έλαβε μια ανάπαυλα για την τελική εξάλειψη των ομάδων του «ισλαμικού κράτους» που απαγορεύονται στη Ρωσία μέσα στην Sweida και στο Deir EZ-Ζορ. Οι δυνάμεις του Τίγρη, με επικεφαλής τον στρατηγό Suhejlem Αλ-Χασάν, έχουν ήδη μετατοπιστεί από το Ιντλίμπ σε αυτές τις περιοχές. Μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, όταν λήξει η περίοδος δημιουργίας αποστρατιωτικοποιημένων ζωνών στο Ιντλίμπ, ο SAA θα είναι σε θέση να μεταφέρει άλλα 10-15 χιλιάδες στρατεύματα απελευθέρωσης στα σύνορά της, δημιουργώντας ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα στις κρίσιμες περιοχές.
Η πιθανότητα ότι οι επιχειρήσεις των κυβερνητικών δυνάμεων στο Ιντλίμπ μπορεί να ξεκινήσουν, αλλά μόνο σε νέους , και ευνοϊκότερους όρους για την Δαμασκού, είναι ακόμα μεγάλη.
Το πρόβλημα είναι ότι, ξεκινώντας την αποστολή να διαπραγματευτεί με τους “μετριοπαθείς” μαχητές και να υποτάξει, μεταξύ άλλων με τη βία, τους ριζοσπάστες στο Ιντλίμπ, ο Ερντογάν μπορεί να έχει αναλάβει ένα αδύνατο καθήκον.
Το Αμερικανικό ίδρυμα American Brookings σημειώνει, για παράδειγμα, την εξαιρετικά αργή πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με τους Τούρκους και την υψηλή πιθανότητα συγκρούσεων ως αποτέλεσμα προσπαθειών για την εφαρμογή της συμφωνίας του Σότσι. Αυτό αποδεικνύεται επίσης από την αντίδραση του “Hayat Tahrir al Sham”. Ο στρατιωτικός ηγέτης αυτής της οργάνωσης, Abu Muhammad Al-Joulani, ακόμη σιωπά, αλλά ο δικαστής της Σαρία, Abu Yazgan Al-Masri έχει ήδη δηλώσει ότι “εκείνοι που καλούν για παράδοση πρέπει να καταπολεμηθούν ως οι μεγαλύτεροι εχθροί.” Και τους αποκάλεσε “προδότες και πράκτορες του εχθρού”.
Το ειδησεογραφικό πρακτορείο της “Hayat Tahrir al sham” IBBA σύγκρινε τη συμφωνία Ρωσίας-Τουρκίας με εκείνη που το 1993 που οδήγησε στην εξόντωση των μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα κατά τη διάρκεια του Βοσνιακού πολέμου. Υποτίθεται ότι είναι η συνέχιση αυτών των συμφωνιών που έχουν ήδη φέρει τρεις ζώνες αποκλιμάκωσης στα χέρια της κυβέρνησης.
Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι να πιστεύουμε ότι η Hayat Tahrir al Sham αγνοεί τις κλήσεις της Τουρκίας, η οποία έχει αναλάβει να επιτύχει την απόσυρση των μαχητών σχεδόν από μόνη της. Οι στρατιωτικές μονάδες που η Άγκυρα είναι έτοιμη να διαθέσει για την επερχόμενη επιχείρηση είναι σαφώς ανεπαρκείς και οι απώλειες τους μπορούν να εκληφθούν από την Τουρκική κοινωνία ως απαράδεκτες. Σε αυτή την περίπτωση, ο Ερντογάν μπορεί να γίνει πιο δεκτικός στα επιχειρήματα των Ρωσικών και Συριακών πλευρών.
Εξάλλου, δεν είναι απαραίτητο να ελπίζουμε στη Δυτική βοήθεια για την περαιτέρω διευθέτηση του Συριακού προβλήματος. Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα του Ιδρύματος των πολιτικών, οικονομικών και Κοινωνικών Μελετών της Τουρκίας (SETA) Βεϊσέλ Kurt, για τις ΗΠΑ το Ιντλίμπ είναι ένα πεδίο όπου μπορούν και πάλι “η Τουρκία, η Ρωσία και το Ιράν να τεθούν ο ένας εναντίον του άλλου”. Έτσι, σχετικά με το ζήτημα του κουρδικού εξτρεμισμού στη Συρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστήριζαν την Τουρκία ούτε πολιτικά ούτε στο πεδίο της μάχης. Οι Αμερικανοί “προσπαθούν να επιδεινώσουν την κατάσταση και να χτυπήσουν τους άλλους παίκτες προσπαθώντας να βρουν λύση στη Συριακή κρίση”. Οι Ισραηλινοί ειδικοί πιστεύουν επίσης ότι οι Αμερικανοί χάνουν από τη “συμφωνία Πούτιν-Ερντογάν”. Οι Τούρκοι πιθανότατα θα προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν τους Σύριους ριζοσπάστες από τις ζώνες αποστρατιωτικοποίησης στα βόρεια, συμπεριλαμβανομένων των μαχητών της Hayat Tahrir al Sham, για να επιτεθούν κατά των Κούρδων Rozhavy που υποστηρίζονται από τους Αμερικανούς.
Έχοντας υπογράψει συμφωνία με την Τουρκία, η Μόσχα κατόρθωσε να αναστείλει την ανάδυση της επήρειας της Δύσης για την ” αντίστροφη μετατόπιση” της Άγκυρας από τη στενή συνεργασία με τη Ρωσία στη Συρία.
Και για τη Δαμασκό και τη Μόσχα, το θετικό είναι ότι η νέα συμφωνία αντικαθιστά την προηγούμενη συμφωνία σχετικά με τις ζώνες αποκλιμάκωσης, με την πρόθεση τους να τις αλλάξουν διότι, καταλαμβάνοντας ολόκληρο το Idlib, η Συρία και η Ρωσία, κατηγορήθηκαν στη Δύση.
Τώρα οι παραβάτες της νέας συμφωνίας είναι πιθανό να είναι μαχητές-ριζοσπάστες, και η επακόλουθη επίθεση εναντίον τους αποκτά πρόσθετους λόγους, εμποδίζοντας την παρεμβολή άλλων δυνάμεων. Η Τουρκία, τουλάχιστον ενόψει της αδυναμίας εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της, είναι απίθανο να έχει το ίδιο ζήλο για να υπερασπιστεί τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης στην Ιντλίμπ όπως έχει κάνει μέχρι τώρα.
