Η Άγκυρα δεν θα μπορεί να κάθεται ταυτόχρονα σε δύο καρέκλες
Στρατηγκικό ίδρυμα Πολιστισμού
Andrey Areshev
Στις 2 Φεβρουαρίου, πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική συνομιλία που διήρκεσε σχεδόν μια ώρα μεταξύ του βοηθού εθνικής ασφάλειας του Joe Biden Jake Sullivan και του γραμματέα Τύπου του Τούρκου Προέδρου Ibrahim Kalin ενός από τους πιο στενούς εμπιστευτικούς του Προέδρου Erdogan. Ορισμένα Τουρκικά μέσα ενημέρωσης ερμήνευσαν το γεγονός ως προάγγελο της «επαναφοράς» των προβληματικών σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ-Τουρκίας. Είναι δικαιολογημένες αυτές οι υποθέσεις και, αν ναι, πόσο;
Οι παρατηρητές σημείωσαν μια ασυμφωνία στις τουρκικές και αμερικανικές εκδοχές στις συνομιλίες. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο Sullivan τόνισε “την ευρεία δέσμευση της κυβέρνησης Baiden να υποστηρίζει δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου” και εξέφρασε ανησυχία για την “απόκτηση του Ρωσικού αντιαρεοπορικού πυραυλικού συστήματος S-400 από την Τουρκία”, υπονομεύοντας τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα επικεντρώθηκε στη συζήτηση ενός ευρέος φάσματος περιφερειακών συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για από κοινού καταπολέμηση των τρομοκρατικών ομάδων. Παρεμπιπτόντως, αναφέροντας την ανάγκη επίλυσης των υφιστάμενων διαφορών, η Τουρκική πλευρά εξέφρασε την ελπίδα για ανάπτυξη ενός ισχυρού, σταθερού και εποικοδομητικού μοντέλου σχέσεων στη νέα εποχή.
Παρά την παραδοσιακά σκληρή ρητορική του Προέδρου Erdoğan το αίτημα για ουσιαστικό διάλογο με τον νέο ιδιοκτήτη του Λευκού Οίκου εκδηλώθηκε σε διάφορες μορφές, συμπεριλαμβανομένων των υπαινιγμών για την πιθανή παροχή ορισμένων “υπηρεσιών” σε διάλογο με τρίτες χώρες. Για παράδειγμα, ο συγγραφέας ενός πρόσφατου άρθρου στο The Washington Post αναφέρεται στα λόγια ενός από τους συμβούλους του Τούρκου ηγέτη ότι η χώρα του είναι η μόνη “που αντιτίθεται στη Ρωσική επέκταση στη Συρία και σε άλλες χώρες”. Κατά συνέπεια, ο Erdoğan σύμφωνα με αυτήν την εκδοχή, «είναι ο μόνος δυτικός ηγέτης που μπορεί να οδηγήσει μαζί με τον V. Putin μια ειλικρινή συνομιλία », και αυτό είναι προς όφελος της κυβέρνησης Biden.
Ωστόσο, μια τέτοια εξήγηση, όπως οι υπαινιγμοί του Sinan Ulgen, επικεφαλής της ομάδας σκέψης EDAM της Κωνσταντινούπολης, σχετικά με την επιθυμία μιας «μεγάλης συμφωνίας» με τον Erdogan, για τους Αμερικανούς εταίρους, δύσκολα θα πείσει τους ανθρώπους από τον Λευκό Οίκο και το State Department για τα πραγματικά κίνητρα της Άγκυρας για την ενίσχυση των στρατιωτικών-τεχνικών δεσμών με τη Μόσχα. Μεταξύ των θεμάτων διαπραγμάτευσης είναι η υποστήριξη της Ουάσιγκτον προς τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, οι οποίες συνδέονται, σύμφωνα με την Άγκυρα, μέσω των Λαϊκών Δυνάμεων Αυτοάμυνας (YPG) με το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα που απαγορεύεται στην Τουρκία, καθώς και το αίτημα για έκδοση του Fethullah Gulen από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με τη σειρά του, για τη διοίκηση του Biden, εκτός από την απόρριψη της επίσημης Άγκυρας από νέες φιλελεύθερες-παγκόσμιες αξίες, η «κόκκινη γραμμή» ήταν η απόκτηση της Τουρκίας των προϊόντων της Ρωσικής εταιρείας χαρτοφυλακίου Almaz Antey στα μέσα του 2019.
Στις 14 Δεκεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες έλαβαν ένα μάλλον ριζοσπαστικό βήμα, επιβάλλοντας προσωπικές κυρώσεις εναντίον του επικεφαλής της Διεύθυνσης Αμυντικής Βιομηχανίας Ismail Demir (ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Ερντογάν) και τριών άλλων ηγετών αυτής της δομής με επιρροή στην Τουρκία. Όπως θυμάται ο διευθυντής του Κέντρου Ανάλυσης Στρατηγικών και Τεχνολογιών Ruslan Pukhov, νωρίτερα οι Αμερικανοί αρνήθηκαν να εκδώσουν άδειες εξαγωγής σε τρίτες χώρες κινητήρων αεριοστροβίλων LHTEC CTS800-4A, διακόπτοντας την προμήθεια τουρκικών μαχητικών ελικοπτέρων T129 στο Πακιστάν και τις Φιλιππίνες. Η ανεπιθύμητη απαγόρευση της Γερμανίας στην προμήθεια κινητήρων ντίζελ MTU οδήγησε στην αδυναμία της Άγκυρας να ξεκινήσει τη μαζική παραγωγή του τανκ Altay. Μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, προέκυψαν προβλήματα με την προμήθεια στην Τουρκία ηλεκτρο-οπτικών συστημάτων κατασκευασμένων από ΗΠΑ-Καναδά που χρησιμοποιούνται σε αεροσκάφη Bayraktar TB2. Παρά τις διαφημιζόμενες επιτυχίες της Τουρκικής υποκατάστασης εισαγωγών και τις ανεπιτυχείς προσπάθειες να αναπτύξει το δικό της στρατιωτικό-βιομηχανικό συγκρότημα, δεν είναι εύκολο να ξεφύγει από την υπάρχουσα εξάρτηση από τους δυτικούς εταίρους. Ενδεικτική από αυτή την άποψη είναι η συμμετοχή της Τουρκικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα Lockheed Martin για την παραγωγή μαχητικών F-35, η συμμετοχή στην οποία έγινε αδύνατη για την Άγκυρα μετά τη σύμβαση για την αγορά Ρωσικών αντιπυραυλικών συστημάτων.
«Με τις πληροφορίες που θα μάθουμε από την εμπειρία με το S-400, σκοπεύουμε να φτάσουμε στο επίπεδο του S-400 στη δουλειά μας για τη δημιουργία των δικών μας συστημάτων αεροπορικής άμυνας έως το 2025-2026», είπε ο Ι. Ντέμιρ, συνοψίζοντας τα αποτελέσματα του 2020 και ανταλλάσσοντας τις προοπτικές για την ανάπτυξη Τουρκικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας με φόντο προβλήματα στρατιωτικών-τεχνικών δεσμών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Νωρίτερα, η άρνηση αγοράς συστημάτων Patriot οφείλεται ακριβώς στην απροθυμία των Αμερικανών να μοιραστούν τις σχετικές τεχνολογίες με τους Τούρκους, και τώρα η κατάσταση μπορεί να επαναληφθεί, θέτοντας την τουρκική ηγεσία σε δύσκολη θέση.
Η επιθυμία της Άγκυρας να επιστρέψει σε έναν «εμπιστευτικό διάλογο» με την Ουάσιγκτον εκφράζεται επίσης στις υποδείξεις του υπουργού Άμυνας Χουλούσι Ακάρ σχετικά με τη δυνατότητα χρήσης ρωσικών συστημάτων σύμφωνα με το «Ελληνοκυπριακό» σύστημα, δηλαδή την ενεργοποίησή τους από καιρό σε καιρό ». όπως απαιτείται.” Μιλώντας στο Bloomberg, ανώνυμοι Τούρκοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ήταν πρόθυμοι «να κάνουν παραχωρήσεις στο S-400 για να εξασφαλίσουν μελλοντικές προμήθειες ανταλλακτικών για αμερικανικά οπλικά συστήματα και να αποφύγουν ζημιές στην οικονομία τους. Μία τέτοια παραχώρηση είναι η περιορισμένη χρήση του S-400, αλλά σε αντάλλαγμα θέλουμε οι ΗΠΑ να σταματήσουν να συνεργάζονται με το YPG. “
Εν τω μεταξύ, η θέση του πρόσφατου ιδιοκτήτη του Λευκού Οίκου και της ομάδας του σε σχέση με τον ασυμβίβαστο συνεργάτη της Μέσης Ανατολής παραμένει αρκετά σκληρή. Ο Αμερικανός Πρέσβης στην Άγκυρα David Satterfield δηλώνει το αμετάβλητο της πορείας για να στηρίξουν τις κουρδικές ένοπλες ομάδες στη Συρία και η απόρριψη της Ρωσίας από την Άγκυρα ως απαραίτητη προϋπόθεση για την άρση των κυρώσεων κατά της Τουρκίας. Μαζικές διαδηλώσεις φοιτητών του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου, που διαμαρτύρονται για το διορισμό ενός πρύτανη πιστού στον Ερντογάν, προσθέτουν καύσιμα στη φωτιά. Η εμφάνιση κατά τη διάρκεια μιας από τις ενέργειές τους ενός πανό που απεικόνιζε το μουσουλμανικό ιερό του Kaaba με σημαία ουράνιου τόξου προκάλεσε μια έντονη αντίδραση τόσο του ίδιου του Τούρκου ηγέτη όσο και του συνεργάτη του στον κυβερνώντα συνασπισμό, του υπερεθνικιστή ηγέτη Devlet Bahceli. Σε απάντηση στις ανησυχίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με τη ρητορική κατά των ΛΟΑΤ, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών συμβούλεψε όσους προσπαθούν να «διαλέξουν την Τουρκία για τη δημοκρατία και το νόμο» να «κοιτάξουν πρώτα στον καθρέφτη». Με τη σειρά του, ο υπουργός Εσωτερικών Suleiman Soylu κατηγόρησε άμεσα τις Ηνωμένες Πολιτείες (τότε ο Baiden ήταν αντιπρόεδρος) για συμμετοχή στην απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016. Το υπουργείο του Anthony Blinken θεώρησε τέτοιες κατηγορίες ασυμβίβαστες με το «καθεστώς της Τουρκίας ως συμμάχου του ΝΑΤΟ» και στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όπως μπορείτε να δείτε, η ανταλλαγή ευχαριστιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας συνεχίζεται.
Ιστορικά, η ισχύς της τουρκικής διπλωματίας είναι η ικανότητα ελιγμών μεταξύ κέντρων εξουσίας, εκμεταλλευόμενη αυτό για να συνεχίσει την τουρκική επέκταση. Τους τελευταίους μήνες, η διοίκηση του Ερντογάν καταβάλλει ενεργές προσπάθειες για την ομαλοποίηση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κορυφαία κράτη μέλη της ΕΕ, χωρίς να αποκλείει τη Γαλλία (το τανκ Altay δεν θα κάνει χωρίς θωράκιση που παράγεται από μία από τις γαλλικές εταιρείες). Από τον Ιανουάριο, τέθηκε σε ισχύ μια εμπορική συμφωνία με το Λονδίνο, που είναι θεμελιώδους σημασίας για την Άγκυρα, η οποία δεν επηρέασε τους όρους της τουρκοευρωπαϊκής «τελωνειακής ένωσης» που ισχύει από το 1995. Τέλος, σύμφωνα με δήλωση της Βόρειας Ατλαντικής Συμμαχίας, από την 1η Ιανουαρίου 2021, ο Τουρκικός στρατός οδήγησε την Κοινή Task Force Υψηλής Ετοιμότητας του ΝΑΤΟ (μέρος της Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης). Σημείωμα του συντάκτη.)… βάζοντας χιλιάδες στρατιώτες σε επιφυλακή για ανάπτυξη εντός ημερών. ” Αυτή η κινητή μονάδα δημιουργήθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ το 2014 στην Ουαλία “ως απάντηση σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφάλειας, το οποίο περιλαμβάνει τις αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις ταραχές στη Μέση Ανατολή.” Η Τουρκία επενδύει «βαριά» στη Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης, ειδικά «στον σχεδιασμό της εφοδιαστικής και των πυρομαχικών. Τα τελευταία μοντέλα τουρκικών οπλισμένων οχημάτων, αντιαρματικών πυραύλων και howitzers έχουν μεταφερθεί στις δυνάμεις. “
«Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι θα πει ο Biden για αυτό, αλλά δεν είμαστε υποχρεωμένοι να ζητήσουμε την άδειά του», είπε κάποτε ο Ερντογάν, αναφερόμενος στην προοπτική αγοράς ενός δεύτερου σετ συστημάτων S-400. Ωστόσο, η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη. Ο Τούρκος ηγέτης μπορεί ή όχι να ζητήσει άδεια από την Ουάσινγκτον, αλλά δεδομένης της δραστηριότητας των κληρονόμων της Υψηλής Πόρτας στη Συρία, τη Λιβύη, τον Καύκασο και την Ουκρανία, η ενίσχυση της «ευρωατλαντικής αλληλεγγύης» υπό τους όρους της ομάδας του Μπάιντεν δεν θα βοηθήσει στην επίλυση των προβλημάτων των σχέσεων Ρωσίας-Τουρκίας.
Φωτογραφία εξωφύλλου: Duvar English – Reuters
https://www.tokoutsavaki.com/post/will-ankara-continue-to-sit-in-two-chairs
