Για μία ακόμη φορά η “αυλή” του Ερντογάν και εμμέσως οι ξένοι “οικονομικοί του φίλοι” επιδιώκουν να συμμετάσχουν σε ένα ακόμη μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Τουρκίας και εξαιτίας αυτής της εμμονής, η όλη προσπάθεια τείνει να τιναχτεί στον αέρα.
Του Γιώργου Τσιμπούκη
Πιο συγκεκριμένα, σε αδιέξοδο τείνει να οδηγηθεί η προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει την τεχνογνωσία από την βρετανική εταιρεία Rolls-Royce για την από κοινού ανάπτυξη του νέου κινητήρα για το υπό ανάπτυξη του μαχητικού TF-X, λόγω της συμμετοχής της τουρκο-καταριανής εταιρείας BMC Powerκατά 55% στην τουρκική εταιρεία TR Motor.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η βρετανική εταιρεία εξέφρασε τον προβληματισμό της για την μεταφορά της τεχνογνωσίας και των πνευματικών δικαιωμάτων της, στην τουρκο-καταριανή εταιρεία BMC Power.
Ένας εκ των ιδιοκτητών (με ποσοστό 25%) ο Ethem Sancak διατηρεί στενές σχέσεις με την Οικογένεια του Προέδρου Ερντογάν, ενώ ο δεύτερος ιδιοκτήτης δεν είναι άλλος από το Υπουργείο Άμυνας του Κατάρ (ποσοστό 49,9%).
Αναλυτικότερα αν και οι δύο πλευρές έχουν θεωρητικά επιλύσει το σύνολο των ζητημάτων που πιθανόν να προκύψουν από την μεταφορά της τεχνογνωσίας και των πνευματικών δικαιωμάτων από την Rolls-Royce στην TR Motor μετά την υπογραφή τον περασμένο μήνα σχετικού πρωτοκόλλου αναφορικά με τα παραπάνω ζητήματα, η απαίτηση της τουρκικής πλευράς να μεταφερθούν ευαίσθητες τεχνολογίες στην TR Motor προκάλεσε την αντίδραση της βρετανικής εταιρείας.
Το πρωτόκολλο που υπογράφηκε κατά την διάρκεια της επίσημης επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου στο Λονδίνο όριζε ως τελική προθεσμία για την επίλυση των ζητημάτων αναφορικά τους όρους της συνεργασίας των δύο πλευρών συμπεριλαμβανομένων των κανονισμών διανομής της τεχνολογίας και εξαγωγής της την 31η Ιουλίου.
Σύμφωνα με την Rolls-Royce, η εταιρεία δεν μπορεί να παραδώσει στην TR Motor την ιδιοκτησία και τη διαχείριση της τεχνογνωσίας της επί των κινητήρων και των πνευματικών της δικαιωμάτων που σχετίζονται με αυτούς.
Η Rolls-Royce δεν επιθυμεί σε μια δεκαετία από σήμερα να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πιθανό διεθνή ανταγωνιστή, ο οποίος θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία της σε διαφορετικά προγράμματα από το TF-X.
Από την πλευρά τους, οι Τούρκοι επιθυμούν ακριβώς το αντίθετο από τους στόχους της Rolls-Royce, δηλαδή θέλουν να αποκτήσουν πάση θυσία την τεχνογνωσία και τα πνευματικά δικαιώματα του νέου κινητήρα που θα αναπτυχτεί από κοινού, ώστε στο μέλλον να μπορούν να πωλούν το TF-X σε τρίτες χώρες, όπως το Κατάρ αλλά και να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο κινητήρα και σε άλλα προγράμματα.
Το ζήτημα της διαφωνίας μεταξύ Rolls-Royce και του Τουρκικού Υφυπουργείο Πολεμικής Βιομηχανίας για την τεχνογνωσία και τα πνευματικά δικαιώματα του νέου κινητήρα έχει εξελιχτεί σε τεράστιο θέμα, με αποτέλεσμα να χρειαστεί η τηλεφωνική επικοινωνία των Υπουργών Άμυνας της Βρετανίας και της Τουρκίας για την επίλυση του.
Επιπλέον μια αποστολή της Rolls-Royce πρόκειται να επισκεφτεί την Άγκυρα μετα την 24η Ιουνίου για συζητήσει με τους αξιωματούχους του Τουρκικού Υφυπουργείο Πολεμικής Βιομηχανίας το ζήτημα.
Σε γενικές γραμμές, εάν οι Τούρκοι επιμείνουν στις αξιώσεις τους υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο η Rolls-Royce να αποσυρθεί από το τουρκικό πρόγραμμα, αφού μπορεί τα κέρδη από το πρόγραμμα TF-X να είναι αρκετά, δεδομένου ότι η Τουρκική Αεροπορία επιθυμεί να αγοράσει 200-250 δικινητήρια μαχητικά, όμως η απώλεια κρίσιμων τεχνολογιών στο κλειστό κλάμπ των εταιρειών που κατασκευάζουν κινητήρες θα μπορούσε να αποβεί μελλοντικά ζημιογόνα για την βρετανική εταιρεία.
Εάν όμως η Rolls-Royce αποφασίσει την απόσυρση από το πρόγραμμα TF-X, τότε μπορεί να ακολουθήσει και η απόσυρση της επίσης βρετανική εταιρείας BAE Systems, η οποία το 2017 υπέγραψε με το Τουρκικό Υφυπουργείο Πολεμικής Βιομηχανίας σύμβαση 100 εκατ. λιρών Αγγλίας για να αναλάβει το ρόλο του τεχνικού συμβούλου του προγράμματος, οδηγώντας το τουρκικό πρόγραμμα σε νέες περιπέτειες.
Πάντως για την ιστορία, όταν οι Τούρκοι αντιλήφτηκαν ότι καμία από τις εταιρείες που προσέγγισαν για την αγορά τεχνολογίας κινητήρων Diesel μεγάλης ιπποδύναμης για το άρμα μάχης Altay, δεν δεχόταν να τους την δώσουν, αναγκάστηκαν να προσλάβουν 70 ξένους μηχανικούς και να ξεκινήσουν ένα δικό τους εγχώριο πρόγραμμα ανάπτυξης κινητήρα με αμφίβολα αποτελέσματα αφού η εταιρεία BMC δεσμεύτηκε να παρουσιάσει το πρωτότυπο τουρκικό κινητήρα σε πέντε χρόνια δηλ στα μέσα του 2023.
