ΠΟΙΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΥΠΑΚΟΥΟΥΝ ΣΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΟΧΙ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ
Δέν μπορεῖ κανείς νά μιλήσει σωστά τά ἑλληνικά ἂν δέν γνωρίζει ἒστω καί στοιχειωδῶς τούς γραμματικούς κανόνες πού διέπουν τήν γλῶσσα μας ἐδῶ καί χιλιάδες χρόνια. Κάθε ἑλληνικό πνευματικό προϊόν ἦταν τέλειο στήν ἀρχαιότητα ἐπειδή ὑπάκουε σέ κανόνες: Ἡ φιλοσοφία, ἡ ρητορική, ἡ γλυπτική, ἡ ἀρχιτεκτονική, ἡ ζωγραφική, τό θέατρο, οἱ ἐπιστῆμες ἐν γένει κλπ. Ἡ ἑλληνική γλῶσσα δέν μποροῦσε νά ἐξαιρεθεῖ τῶν κανόνων τῆς γραμματικῆς, γιά νά φθάσει στό ὑψηλότατο σημεῖο τῆς τελειότητος. Σήμερα λέμε γκλαμουριά γιά νά ὑποδηλώσουμε μιά πολυτέλεια, ἀλλά δέν γνωρίζουμε ὃτι ἡ λέξη αὐτή σημαίνει γραμματική. Ὁ ἂνθρωπος πού τήν γνωρίζει εἶναι ἐξέχων, λαμπρός. Ὃμως ἡ γκλαμουριά ἢ γκραμουριά ἢ γραμματική σήμερα κυριολεκτικά ποδοπατεῖται, καθώς ἐξέχοντα ἂτομα τῆς κοινωνίας, ὃπως βουλευτές, ὑπουργοί, πρωθυπουργοί, γιατροί, δημοσιογράφοι (αὐτοί κυρίως) χρησιμοποιοῦν λέξεις ἀνύπαρκτες, νομίζοντας ὃτι μέ τόν τρόπο αὐτόν μιλοῦν τάχα καλύτερα τά ἑλληνικά, ἐνῶ στήν πραγματικότητα κακοποιοῦν τήν γλῶσσα μας. Δέν μποροῦν νά λένε οἱ δημοσιογράφοι <<ἐναντίον τοῦ καθεστώς Πούτιν>> οὒτε πρώην ὑπουργός νά λέει νεωτεριτικότητα ὃταν ὑπάρχει ἡ λέξη νεωτερισμός οὒτε αὐθορμητικότητα οὒτε προγνωσιμότητα κλπ. Ὃλοι αὐτοί εἶναι διαστρεβλωτές τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας.
Εἶναι προφανές ὃτι οἱ Ἓλληνες σήμερα, πού ἀντιμετωπίζουν σωρεία ὑπαρξιακῶν προβλημάτων, ἀκόμη καί ἐπιβιώσεως, πρέπει ὡστόσο νά διαφυλάξουν τήν ὀρθότητα ἐκφορᾶς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, ἡ ὁποία στόν αἰῶνα μας βρίσκεται σέ μεγάλη παρακμή. Μερικοί κανόνες τῆς γραμματικῆς θά ὑποβοηθοῦσαν στό νά διατηρήσουμε ἀπρόσβλητη τήν γλῶσσα μας ἀπό σολοικισμούς, ἀσυνταξίες, γλωσσικούς αὐτοσχεδιασμούς, λανθασμένους τονισμούς, αὐθαίρετες περικοπές τελικῶν συμφώνων (πχ. ἡ ὁδό, ἡ λεωφόρο, ἡ περίμετρο κλπ), ἀποβολή τῶν greeklish κατά τό δυνατόν.
ΤΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Ἓνας ἀπό τούς σπουδαίους κανόνες τῆς γραμματικῆς μας εἶναι τά παραθετικά τῶν ἐπιθέτων. Χωρίς αὐτά δέν μποροῦμε νά ἐκφρασθοῦμε σωστά. Διακρίνονται σέ τρεῖς βαθμούς, θετικό, συγκριτικό καί ὑπερθετικό πού μάθαμε στό σχολεῖο. Ὡστόσο ὑπάρχουν ἐπίθετα πού δέν σχηματίζουν καθόλου παραθετικά, ὃπως χθεσινός, σημερινός, περισυνός, σπιθαμιαῖος κ.ἂ. Ἐπίσης ἐπίθετα πού δηλώνουν μέταλλα, ὃπως χρυσοῦς, ἀργυρός, χάλκινος κλπ. ῾Η ἲδια ἡ γλῶσσα σέ φρενάρει. Δέν μπορεῖς νά πεῖς χρυσότερος. ἀργυρὀτερος, χαλκινότερος, χαλκινότατος. Ὑπάρχουν ἐπίσης ἐπίθετα πού δηλώνουν καταγωγή ἢ συγγένεια, τά ὁποῖα καί αὐτά δέν σχηματίζουν παραθετικά, ὃπως π.χ. προγονικός, πατρικός, ἀδελφικός, μητρικός κ.ἂ. Δέν τό ἐπιτρέπει ἡ γλῶσσα μας.
Νά ἒχομε ἐπίσης ὑπ᾽ὂψιν ὃτι πολλά σύνθετα ἐπίθετα πού ἒχουν μπροστά τό στερητικό α ἢ τό ἐπίθετο πᾶς δέν ἒχουν παραθετικά ὃπως: Ἀόρατος, ἀθάνατος, ἂκαρπος, ἂϋλος, πάνσοφος, πανοῦργος κ.ἂ.
Τέλος ὑπάρχουν καί κάποια μεμονωμένα ἐπίθετα, ὃπως ἲσος, σῶος κ.ἂ. πού δέν σχηματίζουν ἐπίσης παραθετικά. Καί γι᾽αὐτά μήν ἀνησυχῆτε. Ἡ ἲδια ἡ γλῶσσα θά σᾶς βάλει φραγή. Ὃλα τά ἂλλα ἐπίθετα σχηματίζουν τόν συγκριτικό μέ τίς καταλήξεις –τερος καί τόν ὑπερθετικό μέ τήν κατάληξη –τάτος, ὃπως ἁπλός ἁπλούστερος ἁπλούστατος, ὑψηλός ὑψηλότερος ὑψηλότατος, τέλειος τελειότερος τελειώτατος, ἒνδοξος ἐνδοξότερος ἐνδοξώτατος κλπ.
Ὡστόσο μερικά ἐπίθετα δέν σχηματίζουν τά παραθετικά τους μέ τίς καταλήξεις αὐτές, ἀλλά περιφραστικά μέ τά ἐπιρρήματα πολύς, μᾶλλον, λίαν, περισσότερο, πιό. Ἢδη ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Ὁμήρου ὁ πρῶτος δέν ἒχει παραθετικά. Ὃταν ὁ Ὀδυσσέας ρίχνει δίσκο στήν χώρα τῶν Φαιάκων, τούς ξεπερνᾶ ὃλους καί ἡ θεά Ἀθηνᾶ πού εἶδε τό σημάδι τοῦ Ὀδυσσέα ἀναφωνεῖ:<< Καί τυφλός ἀκόμη ψαχουλεύοντας θά διέκρινε τό σημάδι πού εἶναι πολύ πρῶτον.>> Τόσο παλαιά εἶναι τά παραθετικά καί ἡ γραμματική μας.
Ἒτσι κι ἐμεῖς σήμερα θά ποῦμε γιά τόν ἡλικιωμένο, πιό ἠλικιωμένος, περισσότερο ἡλικιωμένος, γιά τόν βλάκα, μᾶλλον βλάκα, λίαν βλάκα, γιά τόν ψεύτη μᾶλλον ψεύτη, λίαν ψεύτη, (ἂν καί πολλοί ὑποστηρίζουν τά <<ψευδέστερος, ψευδέστατος) κλπ.
Ἀκόμη ὑπάρχουν ἐπίθετα πού ἀπαντῶνται μόνο στόν συγκριτικό βαθμό, ὃπως ἐπικρατέστερος, μεταγενέστερος, προγενέστερος, προτιμότερος κλπ. πού δέν ἒχουν οὒτε θετικό βαθμό οὒτε ὑπερθετικό. Τέλος νά ποῦμε ὃτι τόν θαυμάσιο κόσμο τῶν παραθετικῶν ἐμπλουτίζουν διάφορα ἐπιρρήματα ἢ προθέσεις τοπικῆς σημασίας, ἐντελῶς ὃμως καθημερινῆς χρήσεως, ὃπως:
ἂνω ἀνώτερος ἀνώτατος
κάτω κατώτερος κατώτατος
ἂπω ἀπώτερος ἀπώτατος
ἒνδον ἐνδότερος ἐνδότατος
ἐγγύς ἐγγύτερος ἐγγύτατος
πλησίον πλησιέστερος πλησιέστατος
πρό πρότερος πρῶτος
ὑπέρ ὑπέρτερος ὑπέρτατος (ὓπατος κατά τόν Ὃμηρο)
ὓστερον ὓστατος (δέν ὑπάρχει συγκριτικός).
Κρατῆστε λοιπόν κι αὐτόν τόν κανόνα γιά νά μιλᾶτε καλύτερα τά ἑλληνικά. Καί μή παρασύρεστε ἀπό τίς ἐκφωνήτριες τῶν εἰδήσεων, πού ἡ μία λέει ἐκλέχτηκε ὁ τάδε, καί ἡ ἂλλη τῆς ἀπαντᾶ: Ναί ἐξελέγη.
Βγάλτε ἀπό τήν ζωή σας τούς πάσης φύσεως γλωσσοκατεδαφιστές !…Μή τούς ἀκοῦτε.
