Σε μια δήλωση που προκάλεσε σεισμό στις διεθνείς αγορές και πανικό σε εκατομμύρια νοικοκυριά ανά τον κόσμο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι ως «μικρό τίμημα» για την ασφάλεια των ΗΠΑ και του υπόλοιπου κόσμου.
«Μικρό τίμημα» για ποιον;
Ο Τραμπ, απαντώντας σε δημοσιογραφικές ερωτήσεις σχετικά με τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου κατά του Ιράν, δήλωσε αδιατάρακτος ότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου είναι ένα αναγκαίο κόστος που πρέπει να πληρώσει ο κόσμος για να εξασφαλιστεί η παγκόσμια ασφάλεια και η εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής.
Για τον κάτοικο της Ουάσιγκτον ή του Τέξας, η αύξηση στη βενζίνη μπορεί να είναι μια «ενόχληση». Αλλά για εκατομμύρια ανθρώπους σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ινδία και δεκάδες αναπτυσσόμενα κράτη, η εκτίναξη του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια — με προβλέψεις για 150 ή ακόμα και 200 δολάρια αν κλείσουν τα Στενά του Χορμούζ — σημαίνει οικονομική καταστροφή.
Οι αγορές σε πανικό
Η δήλωση Τραμπ, αντί να καθησυχάσει τις αγορές, τις βύθισε σε ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι αν οι πολεμικές επιχειρήσεις επιμηκυνθούν, τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμα.
Ήδη, οι συνέπειες είναι ορατές:
- Η τιμή της βενζίνης αυξάνεται σε ολόκληρο τον κόσμο, χτυπώντας ανελέητα νοικοκυριά και επιχειρήσεις
- Τα μεταφορικά κόστη εκτινάσσονται, ανεβάζοντας τις τιμές κάθε προϊόντος — από τα τρόφιμα μέχρι τα φάρμακα
- Ο πληθωρισμός απειλεί να επιστρέψει με εκδικητική μανία, ακυρώνοντας τις προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να τον τιθασεύσουν
- Τα χρηματιστήρια σημειώνουν βουτιές, καθώς οι επενδυτές αναζητούν καταφύγιο σε χρυσό και ασφαλή ομόλογα
Η Ευρώπη στο στόχαστρο
Η δήλωση Τραμπ προκάλεσε ιδιαίτερη ανησυχία στην Ευρώπη, η οποία βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά ευάλωτη θέση:
- Η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο
- Η ευρωπαϊκή βιομηχανία, ήδη πληγωμένη από την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, κινδυνεύει να δεχθεί νέο σοκ
- Χώρες όπως η Ελλάδα, που εξαρτώνται τόσο από την ενέργεια όσο και από τον τουρισμό, βρίσκονται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση
Για τον Τραμπ, η τιμή του πετρελαίου μπορεί να είναι «μικρό τίμημα». Για την Ευρώπη, μπορεί να αποδειχθεί η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι.
Ο κυνισμός μιας υπερδύναμης
Αυτό που κάνει τη δήλωση Τραμπ ακόμα πιο προκλητική είναι η ωμή αλήθεια που κρύβει: οι ΗΠΑ, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, ωφελούνται στην πραγματικότητα από τις υψηλές τιμές. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν ρεκόρ κερδών, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος πληρώνει τον λογαριασμό.
Με άλλα λόγια, το «μικρό τίμημα» που αναφέρει ο Τραμπ δεν θα το πληρώσει η Αμερική — θα το πληρώσουν οι υπόλοιποι. Οι Ευρωπαίοι, οι Ασιάτες, οι αναπτυσσόμενες χώρες. Εκείνοι που δεν αποφάσισαν αυτόν τον πόλεμο, αλλά θα υποστούν τις συνέπειές του.
Τα Στενά του Χορμούζ: Η βόμβα που σιγοκαίει
Ο μεγαλύτερος εφιάλτης παραμένει τα Στενά του Χορμούζ — το στενό πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ο υφυπουργός Ενέργειας του Κατάρ έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανή άνοδο στα 150 δολάρια το βαρέλι, ενώ αναλυτές του Goldman Sachs και της JP Morgan δεν αποκλείουν σενάρια με 200 δολάρια ή και περισσότερα.
Το «μικρό τίμημα» που μπορεί να γκρεμίσει οικονομίες
Η ιστορία έχει δείξει ότι κάθε μεγάλη ενεργειακή κρίση προκάλεσε παγκόσμια ύφεση:
- Το πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973 βύθισε τη δυτική οικονομία σε κρίση
- Η ιρανική επανάσταση του 1979 προκάλεσε νέο ενεργειακό σοκ
- Η εισβολή στο Ιράκ το 2003 εκτίναξε τις τιμές πετρελαίου
Τώρα, με μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση σε εξέλιξη, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ χειρότερες. Και η δήλωση Τραμπ ότι πρόκειται για «μικρό τίμημα» δείχνει είτε πλήρη αδιαφορία για τις παγκόσμιες συνέπειες, είτε μια ψυχρή υπολογιστική σκέψη ότι η Αμερική θα βγει κερδισμένη — ανεξαρτήτως τι θα συμβεί στον υπόλοιπο κόσμο.
Για δισεκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον πλανήτη, το «μικρό τίμημα» του Τραμπ δεν είναι καθόλου μικρό — είναι ο δρόμος προς μια νέα, βαθιά οικονομική κρίση που θα πλήξει τους πιο αδύναμους πρώτα και σκληρότερα.
