Του Κώστα Μπετινάκη
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν τους Ευρωπαίους να υποκύψουν στην εισαγωγή γενετικά τροποποιημένων προϊόντων, αλλά η Ε.E. ανθίσταται. Το ζήτημα απειλεί να πάρει διαστάσεις εμπορικού πολέμου. Κι όλα αυτά στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων άκρως μυστικών διαπραγματεύσεων για την «Transatlantic Trade and Investment Partnership Negotiations», τη Διατλαντική Συνεργασία Εμπορίου και Επενδύσεων, γνωστή ως ΤΤΙΡ.
Εμπορικός πόλεμος κινδυνεύει να ξεσπάσει μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ με «μήλο της έριδος» τα γενετικά τροποποιημένα προϊόνταΟ 14ος γύρος των διαπραγματεύσεων ξεκίνησε υπό άκρα μυστικότητα τις εργασίες του στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα και θα ολοκληρωθεί στις 15 Ιουλίου.
Δυστυχώς, δεν προλάβαμε να δηλώσουμε συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις καθώς η προθεσμία είχε λήξει στις 6 Ιουλίου, στις 15.00 (ώρα κεντρικής Ευρώπης)… Αλλά από την ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μας πληροφορούν ότι στη διάρκεια αυτής της φάσης «θα εξετασθούν οι απόψεις των Αμερικανών και Ευρωπαίων διαπραγματευτών για ζητήματα σχετικά με τα βιομηχανικά αγαθά, όπως οι ρυθμίσεις της συνεργασίας για την αποφυγή τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο και άλλους τομείς».
Στην ανακοίνωση με τις αριστολογίες δεν αναφέρεται πουθενά ο ευρωπαϊκός σκεπτικισμός για τα μεταλλαγμένα προϊόντα. Όπως γράφει ο «Guardian», η Greenpeace πιστεύει ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα.
Ο Τσάρλι Κρόνικ, ένα από τα στελέχη της περιβαλλοντικής οργάνωσης στη Βρετανία, δηλώνει: «Η “σκηνή” έχει στηθεί για την τελική αναμέτρηση γύρω από τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. Η βρετανική κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός έχουν να αντιμετωπίσουν ένα παράδοξο δίλημμα: Δεν επιθυμούν να δυσαρεστήσουν την αμερικανική κυβέρνηση, λόγω της ειδικής σχέσης που έχουν διατηρήσει. Από την άλλη δεν μπορούν να έρθουν σε σύγκρουση με την πλειονότητα της βρετανικής κοινωνίας και να αντιμετωπίσουν τις εκλογικές επιπτώσεις».
Η αντίσταση που παρουσιάζεται στους κόλπους της βρετανικής κοινωνίας εναντίον των γενετικά τροποποιημένων τροφών, αντικατοπτρίζεται σε πρόσφατη δημοσκόπηση. Η πλειονότητα των Βρετανών πιστεύει πως οι γενετικά τροποποιημένες τροφές θα πρέπει να αναφέρουν την προέλευσή τους ευδιάκριτα στη συσκευασία τους. Τόσο η βρετανική κυβέρνηση όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν τη συμπαράσταση η μία της άλλης στον κοινό «αγώνα» τους να μην υποκύψουν στις αμερικανικές πιέσεις, που θέλουν να μην αναγράφεται στη συσκευασία των τροφίμων αν αυτά είναι γενετικά τροποποιημένα.
Διαμαρτυρία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη καταγγείλει ανεπίσημα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ότι η ετικέτα στις γενετικά τροποποιημένες τροφές αποτελεί άνιση μεταχείριση. Το επόμενο βήμα είναι η επίσημη διαμαρτυρία που θα αποτελέσει την αφορμή να κηρυχθεί εμπορικός πόλεμος…
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο από 18 έως 22 Απριλίου, το 51% των Βρετανών που συμμετείχαν στην έρευνα θα απέφευγε -αν του δινόταν η δυνατότητα- να δοκιμάσει γενετικά τροποποιημένη τροφή. Το 40% απάντησε ότι δεν το ενδιαφέρει το εν λόγω ζήτημα και μόλις το 3% εξέφρασε απερίφραστα την άποψη ότι επιθυμεί να τραφεί με γενετικά τροποποιημένα προϊόντα. Το 18% των ερωτηθέντων πιστεύει πως τα οφέλη από τις γενετικά τροποποιημένες τροφές ξεπερνούν τους κινδύνους, ενώ το 39% πιστεύει ακριβώς το αντίθετο.
Ένα 24% πιστεύει πως τα οφέλη και οι κίνδυνοι είναι περίπου ισόποσοι. Στο ερώτημα ωστόσο αν πρέπει να αναγράφεται στην ετικέτα του προϊόντος ότι αυτό είναι γενετικά τροποποιημένο ή όχι, το 76% υποστήριξε την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να γνωρίζουν και μόλις το 6% υποστήριξε την αμερικανική άποψη πως η αναγραφή δεν πρέπει να είναι υποχρεωτική. Ένα 20% δεν έδειξε ενδιαφέρον ούτε για τη μία ούτε για την άλλη άποψη.
Η ομοσπονδιακή υπηρεσία των ΗΠΑ για τα τρόφιμα και τα φάρμακα, πιστεύει πως τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα «είναι ουσιαστικά ίδια» με τα παραδοσιακά επομένως οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να έχουν επιλογή, επειδή δεν υφίστανται θέματα Υγείας η ασφάλειας».
Τα μεταλλαγμένα κάνουν καλό στα… παράσιτα
Έρευνα που δημοσιοποιήθηκε το 2003 ανατρέπει τη θεωρία ότι τα μεταλλαγμένα προϊόντα σκοτώνουν τα… ζιζάνια
Οι γενετικά μεταλλαγμένες σοδειές που, σύμφωνα με τους κατασκευαστές των μεταλλαγμένων σπόρων, έχουν ως στόχο να σκοτώνουν τα βλαβερά έντομα και ζιζάνια, στην πραγματικότητα τα υποθάλπουν, υποστηρίζει η μελέτη.
Η έρευνα υποστήριζε πως οι μεταλλαγμένες καλλιέργειες παγκοσμίως εικοσιπενταπλασιάστηκαν: Το 1996 καταλάμβαναν συνολική έκταση μόλις τεσσάρων εκατ. εκταρίων στον πλανήτη για να ξεπεράσουν το 2000 τα 100 εκατ. εκτάρια.
Υπάρχουν ωστόσο νέα στοιχεία που πλήττουν ένα από τα βασικά επιχειρήματα της τεχνολογίας των μεταλλαγμένων προϊόντων για τη γεωργία: Ότι οι μεταλλαγμένοι καρποί ήταν εφοδιασμένοι με φάρμακο που καταπολεμούσε τα παράσιτα.
Οι εταιρείες βιοτεχνικής έχουν προσθέσει γονίδια ενός φυσικού δηλητηρίου, τον βάκιλο Thuringiensis (Bt), ο οποίος χρησιμοποιείται ευρέως ως αντιπαρασιτικό από τους αγρότες. Αυτήν τη στιγμή, τα μεταλλαγμένα προϊόντα έχουν κερδίσει έδαφος και η καλλιέργειά τους επεκτείνεται ευρύτατα. Υπολογίζεται πως η αξία της παραγωγής των μεταλλαγμένων ξεπερνούσε τα 25 δισ. δολάρια το 2010.
Οι περιβαλλοντολόγοι καταγγέλλουν ότι η αντίσταση των εντόμων αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς επειδή πλέον είναι συνεχώς εκτεθειμένα στις τοξίνες των καρπών, ενώ προηγουμένως δέχονταν σποραδικούς ψεκασμούς.
Η νέα έρευνα που έγινε από επιστήμονες του Αυτοκρατορικού Κολεγίου του Λονδίνου και του Πανεπιστημίου Σιμόν Ροντρίγκες στο Καράκας της Βενεζουέλας, προσθέτει ένα ακόμα ανησυχητικό στοιχείο: Πως τα έντομα στην πραγματικότητα χρησιμοποιούν το δηλητήριο ως τροφή και οι μεταλλαγμένοι καρποί, αντί να τα καταπολεμούν, στην πραγματικότητα τα βοηθούν να αναπτύσσονται.
Για παράδειγμα, μία από τις συνηθέστερες κάμπιες που συναντάται στις νότιες αμερικανικές πολιτείες και τα τροπικά κλίματα, τρέφεται από φυτά που περιέχουν τοξίνες Bt, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται πολύ γρηγορότερα αλλά και να πολλαπλασιάζεται με ρυθμούς 56% υψηλότερους από πριν.
Η ισορροπία
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πως ο οργανισμός του παράσιτου «χωνεύει και απορροφά την τοξίνη, την οποία μάλιστα μπορεί να χρησιμοποιεί και ως εναλλακτική τροφή». Έτσι έχει αλλάξει η ισορροπία των φυτειών υπέρ των παρασίτων. Στα επιστημονικά συμπεράσματα τονίζεται πως οι μεταλλαγμένοι καρποί με Bt προκαλούν μη επιθυμητά αποτελέσματα, αυξάνοντας την ανθεκτικότητα των πληθυσμών των παρασίτων.
Ο Πιτ Ράιλι, μέλος των Φίλων της Γης, δήλωσε τη Δευτέρα: «Έχουμε μπροστά μας ένα ακόμα από τα δυσάρεστα αποτελέσματα της χρήσης μεταλλαγμένων προϊόντων. Αν οι “Φίλοι της Γης” είχαν βγει να δηλώσουν πως τα “μεταλλαγμένα τρέφουν τα παράσιτα”, οι υποστηρικτές των γενετικά τροποποιημένων φυτών θα μας περιγελούσαν. Κι όμως, εδώ υπάρχει η απόδειξη που καταρρίπτει όλα τα επιχειρήματα υπέρ της χρήσης μεταλλαγμένων προϊόντων».
Ο Πάτρικ Χόλντεν, διευθυντής του «Συνδέσμου Γης», δήλωσε ότι πλέον αποδεικνύεται πως τα μεταλλαγμένα αποτελούν ακόμα μεγαλύτερη απειλή από ότι είχαμε φανταστεί. Η χρήση τοξικών ουσιών για ράντισμα από τους αγρότες είχε κάνει μεγάλο κακό. Αλλά το να τρέφουμε τα παράσιτα και να τα κάνουμε πιο ανθεκτικά, αυτό είναι καταστροφικό».
Τα μεταλλαγμένα να προβληματίζουν τους Ευρωπαίους
Στη βιτρίνα του οπωροπωλείου «Το Ευτυχισμένο Μήλο», το οποίο βρίσκεται στη μικρή ελισαβετιανή πόλη Τότνες της δυτικής Αγγλίας, υπάρχει μια ταμπέλα που αναγράφει ότι στο κατάστημα δεν πωλούνται γενετικά μεταλλαγμένα προϊόντα.
Γεγονός είναι ότι σε ολόκληρη τη Βρετανία, όπως και τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, θα είναι πάρα πολύ δύσκολο να βρεθούν καταστήματα, τα οποία πωλούν γενετικά μεταλλαγμένα προϊόντα.
Τα μεταλλαγμένα που διατίθενται αφειδώς από τα αμερικανικά πολυκαταστήματα αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη επιφύλαξη στην Ευρώπη και χαρακτηρίζονται ως τουλάχιστον ανθυγιεινά.
Σε ορισμένες χώρες όπως η Γαλλία και η Αυστρία, ισχύει ένα ανεπίσημο μορατόριουμ για την πώληση των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων.
Απληροφόρητοι οι Αμερικανοί
Τα μεταλλαγμένα προϊόντα έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών. Η κοινωνία των ΗΠΑ, η οποία βομβαρδίστηκε από τη διαφήμιση για να αποδεχθεί το νέο διατροφικό είδος, φαίνεται να έχει αψηφήσει τους κινδύνους που αυτό εγκυμονεί.
Δημοσίευμα των «New York Times» προειδοποιεί πως μια νέα μελέτη απέδειξε ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν είναι προετοιμασμένη για να αντιμετωπίσει τις πιθανές περιβαλλοντικές καταστροφές που θα προκληθούν από τα μεταλλαγμένα ψάρια.
Τα συμπεράσματα της έρευνας, που διεξήχθη κατ’ εντολήν της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης «Πρωτοβουλία Εναλλακτικών Τροφίμων και Βιοτεχνολογίας» δόθηκαν στη δημοσιότητα ενόσω η αμερικανική Διεύθυνση Φαρμάκων και Τροφίμων εξετάζει το ενδεχόμενο να εγκρίνει την παραγωγή και πώληση μεταλλαγμένου σολομού, ο οποίος θα μπορεί να αναπτύσσεται σε διπλάσιο μέγεθος και σε υποπολλαπλάσιο χρόνο από τον φυσιολογικό.
Η μελέτη επισημαίνει πως δεν έχουν γίνει ολοκληρωμένες αναλύσεις που να ανταποκρίνονται στους περιορισμούς που επιβάλλει η Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων για τη χορήγηση φαρμάκων στα ζώα, ούτε έχουν γίνει ολοκληρωμένες μελέτες που να εξετάζουν τους περιβαλλοντικούς κινδύνους από την προώθηση της πειραματικής αυτής ιχθυοκαλλιέργειας.
Αυτή τη στιγμή έχουν ξεκινήσει βιοτεχνολογικοί πειραματισμοί σε θαλάσσια είδη, για κανένα εκ των οποίων δεν έχει δοθεί ακόμα άδεια ότι είναι κατάλληλο προς βρώση.
