Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, [email protected]
Η τρίωρη συνάντηση Τραμπ-Πούτιν την Παρασκευή 15 Αυγούστου 2025 στην Αλάσκα και η δρομολόγηση σημαντικών εξελίξεων στο Ουκρανικό έβαλε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας την αντιρωσική πολιτική που εγκαινίασε το Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ από την εποχή του Ομπάμα και της δήθεν εξέγερσης του Μαϊντάν στην Ουκρανία πριν από έντεκα χρόνια τον Φεβρουάριο του 2014. Πολύ δε περισσότερο καθώς ο Τραμπ στέλνει πλέον στην ΕΕ να πληρώσει τον λογαριασμό του συστήματος της μελλοντικής ασφάλειας της Ουκρανίας, διασφαλίζοντας ήδη παραγγελίες αμερικανικών όπλων ύψους 100 δισ. δολαρίων (www.ft.com 19/8/2025) μιας και ως γνωστόν κατά τον Αμερικανό Πρόεδρο «το τζάμπα στις διεθνείς σχέσεις πέθανε».
Και παρά την έκπληξη της ευρωπαϊκής ηγεσίας για την απόφαση του Τραμπ να τερματίσει τον Πόλεμο στην Ουκρανία και να αναθερμάνει τις σχέσεις του με τη Μόσχα, για όσους μπορούσαν να εκτιμήσουν με μια ψύχραιμη ματιά τις μελλοντικές σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας στην νέα εποχή Τραμπ η όλη «σεισμική ακολουθία» που προκάλεσε η προσέγγιση Τραμπ-Πούτιν για την Ουκρανία και όχι μόνο, θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί.
Εμείς από την πλευρά μας την επομένη ακριβώς των αμερικανικών προεδρικών εκλογών του 2024, σε άρθρο μας για «την εκλογή Τραμπ και τις αμερικανορωσικές σχέσεις» που φιλοξένησε το αγγλικό site της γνωστής ρωσικής εφημερίδας Pravda μεταξύ άλλων είχαμε επισημάνει στις 6 Νοεμβρίου 2024 ότι ενώ το πρώτο χαρακτηριστικό της εκλογής Τραμπ αφορά την επιβολή δασμών «το δεύτερο χαρακτηριστικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ αφορά τις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας. Πράγματι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ δεν φαίνεται να διακατέχεται από την ρωσοφοβία που επικρατούσε στους κύκλους του προκατόχου του. Σύμφωνα με δηλώσεις των στελεχών του στρατοπέδου Τραμπ αμέσως μετά την εκλογική του νίκη, οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσεγγίσουν το θέμα της Ουκρανίας με ρεαλισμό όπως αυτός εκφράζεται πλέον επί του πεδίου. Πολύ δε περισσότερο καθώς κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας ο Τραμπ επέκρινε τον Μπάιντεν για την έντονη στρατιωτική και οικονομική εμπλοκή των ΗΠΑ στον Πόλεμο της Ουκρανίας» (https://news-pravda.com 6/11/2024). Και καταλήγαμε ότι «σε αντίθεση με την ψυχροπολεμική πολιτική των Μπάιντεν-Χάρις, ο Τραμπ, δεν είναι ο εκλεκτός της βιομηχανίας όπλων αλλά, αντίθετα των συμφερόντων εκείνων που είχαν επενδύσει στη Ρωσία και επλήγησαν από τις κυρώσεις της Δύσης κατά της Ρωσίας λόγω Ουκρανίας» (www.notismarias.gr 6/11/2024).
Στην ουσία ο Τραμπ αυτό που κάνει είναι να αποδεχθεί να συζητήσει τις προτάσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν για την Ουκρανία τις οποίες ο Ρώσος ηγέτης διατύπωσε με ιδιαίτερη σαφήνεια στα τέλη του 2021, δυο μήνες τουλάχιστον πριν την έναρξη των εχθροπραξιών στην Ουκρανία και τις οποίες αναλύσαμε σε σχετική μας αρθρογραφία (www.notismarias.gr 24/12/2021 και www.political.gr 24/12/2021 σελ. 11). Προτάσεις τις οποίες δεν δέχθηκαν καν να συζητήσουν σοβαρά τόσο ο Μπάιντεν όσο και η ηγεσία της ΕΕ καθώς το μόνο που τους ενδιάφερε τότε ήταν πως θα ολοκληρωθεί η περικύκλωση της Ρωσίας από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ.
Ήταν η εποχή του «America is back» του Τζο Μπάιντεν και της κλασσικής αντίληψης του Δημοκρατικού Κόμματος που στηρίζει την επανάκαμψη των ΗΠΑ στο ρόλο του διεθνούς χωροφύλακα υπό το πρόσχημα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά την υφήλιο, γεγονός βέβαια που πέραν των άλλων εξυπηρετεί και τα συμφέροντα του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος των ΗΠΑ για αύξηση των πωλήσεων όπλων.
Ήταν επίσης η στιγμή που είχε χτυπήσει κόκκινο η έξαρση της αντιρωσικής υστερίας στην οποία πρωτοστατούσαν οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία που για τους δικούς τους λόγους ήθελαν την καθήλωση της Ρωσίας. Το ερώτημα βεβαίως είναι για πιο λόγο άλλες ευρωπαϊκές χώρες με παραδοσιακούς ιστορικούς δεσμούς και σχέσεις με τη Ρωσία, όπως η Ελλάδα, «τσίμπησαν» και μπλέχτηκαν μέχρι «τα μπούνια» στο αντιρωσικό μέτωπο.
Είναι δε χαρακτηριστικό ότι στην κοινή συνέντευξη τύπου που έδωσε ο Τραμπ με τον Πούτιν στην Αλάσκα, ο Αμερικανός Πρόεδρος μεταξύ άλλων χαρακτήρισε την αντιρωσική υστερία της Δύσης «ως φάρσα» τονίζοντας:
«Πραγματικά σημειώσαμε μεγάλη πρόοδο σήμερα. Πάντα είχα μια φανταστική σχέση με τον Πρόεδρο Πούτιν, με τον Βλαντιμίρ. Είχαμε πολλές, πολλές δύσκολες συναντήσεις, καλές συναντήσεις. Μας εμπόδισε η φάρσα “Ρωσία, Ρωσία, Ρωσία”. Το έκανε λίγο πιο δύσκολο να το αντιμετωπίσουμε, αλλά το κατάλαβε. Νομίζω ότι πιθανότατα έχει δει τέτοια πράγματα κατά τη διάρκεια της καριέρας του. Τα έχει δει – τα έχει δει όλα. Αλλά έπρεπε να ανεχθούμε την φάρσα “Ρωσία, Ρωσία, Ρωσία”. Ήξερε ότι ήταν φάρσα, και ήξερα ότι ήταν φάρσα, αλλά αυτό που έγινε ήταν πολύ εγκληματικό, αλλά το έκανε πιο δύσκολο για εμάς ως χώρα, όσον αφορά τις επιχειρήσεις και όλα τα πράγματα με τα οποία θα θέλαμε να είχαμε ασχοληθεί, αλλά θα έχουμε μια καλή ευκαιρία όταν τελειώσει αυτό» (www.cbsnews.com 15/8/2025).
Βέβαια τα πρώτα σημάδια της στροφής Τραμπ στο Ουκρανικό είχαν διαφανεί στην τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Πούτιν έξι μήνες πιο πριν, την Πέμπτη 13/2/2025, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος κυριολεκτικά άδειασε Ζελένσκι και ΕΕ όπως είχαμε επισημάνει σε σχετικό μας άρθρο (www.notismarias.gr 15/2/2025).
Η συνέχεια την άλλη εβδομάδα με τις εγγυήσεις ασφαλείας που ζητά …η Μόσχα.
