Πρώτα ο Έλεγχος των Συνομιλιών. Μετά Ψηφιακή Ταυτότητα. Τώρα οι Αλγόριθμοι.
Αυτό που ετοιμάζει αυτή τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) πλασάρεται ως ένα μέτρο προστασίας από την χειραγώγηση και την παραπληροφόρηση. Επισήμως, πρόκειται για διαφάνεια, για υπευθυνότητα των πλατφορμών και έναν «υγιέστερο» ψηφιακό χώρο. Αλλά πίσω από αυτούς τους ευφημηστικούς & τους ελκυστικούς όρους κρύβεται ένα ακόμη βήμα προς μια κεντρικά ελεγχόμενη τάξη των πληροφοριών που διακινούνται στο διαδίκτυο.
Επειδή το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον τι διαγράφεται, αλλά τι είναι τελικά ορατό.
Όποιος ελέγχει τον αλγόριθμο, ελέγχει και τον δημόσιο διάλογο.
Εκατομμύρια άνθρωποι αντλούν σήμερα τις πληροφορίες τους από το Facebook, το Instagram, το X, το TikTok ή το YouTube. Το ποιες αναρτήσεις κερδίζουν εμβέλεια, ποιές προβάλλονται, ποια θέματα εξαφανίζονται και ποιες φωνές είναι πλέον σχεδόν αόρατες, δεν θα το αποφασίζει πια μόνο ο χρήστης – αλλά θα αποφασίζεται από τον αλγόριθμο.
Εάν οι Βρυξέλλες έχουν το δικαίωμα να υπαγορεύσουν ολοένα και πιο αποτελεσματικά τον τρόπο λειτουργίας αυτών των αλγορίθμων, θα δημιουργηθεί ένα εργαλείο αυταρχικής εξουσίας ιστορικής σημασίας.
Δεν είναι η ρητή απαγόρευση που αποτελεί κίνδυνο.
Αλλά ο αόρατος έλεγχος.
Στο μέλλον, μια ανάρτηση δεν θα χρειάζεται να διαγράφεται για να είναι αναποτελεσματική. Αρκεί ο αλγόριθμος να μην την προβάλλει σχεδόν καθόλου. Ποιος θα αποφασίζει ποια περιεχόμενα θα θεωρούνται «αξιόπιστα», «επικίνδυνα» ή «προβληματικά»; Ποιες πολιτικές απόψεις ευνοούνται και ποιες σταδιακά απομακρύνονται από την ενημέρωση του κοινού;
Εδώ ακριβώς ξεκινά η πραγματική συζήτηση.
Εδώ και χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση επεκτείνει σταδιακά την ψηφιακή της ρύθμιση: Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, Νόμος για τις Ψηφιακές Αγορές, νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη, έλεγχος συνομιλίας (των chat), ψηφιακή ταυτότητα – και τώρα η συνεχώς αυξανόμενη επιρροή στα συστήματα προτάσεων των κοινωνικών δικτύων.
Κάθε μεμονωμένο μέτρο δικαιολογείται προσχηματικά ότι έχει έναν καλό σκοπό: ασφάλεια, προστασία από το μίσος, την παραπληροφόρηση, τον εξτρεμισμό ή τη χειραγώγηση.
Αλλά συνολικά, αυτό δημιουργεί ένα σύστημα στο οποίο όλο και περισσότεροι τομείς της ψηφιακής επικοινωνίας υπόκεινται σε κρατική επιρροή. Ο πραγματικός στόχος δεν φαίνεται πλέον να είναι αποκλειστικά και μόνο η καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου. Πρόκειται όλο και περισσότερο για τη διαμόρφωση των ίδιων των ροών πληροφοριών.
Γι’ αυτό οι επαγρυπνούντες-επικριτές προειδοποιούν για μια δυσμενή εξέλιξη στην οποία δεν θα αποφασίζουν πλέον οι πολίτες ποιες πληροφορίες φτάνουν σε αυτούς, αλλά μάλλον οι πολιτικές και κανονιστικές οδηγίες θα καθορίζουν το πλαίσιο του τι θα καθίσταται ορατό.
Μια δημοκρατία, ωστόσο, βασίζεται στον ανοιχτό ανταγωνισμό των ιδεών, στην ελευθερία της έκφρασης – ακόμη και όταν αυτές είναι άβολες, δυσάρεστες, αμφιλεγόμενες ή επικριτικές απέναντι στην κυβέρνηση.
Όσο μεγαλύτερη γίνεται η επιρροή των κρατικών φορέων στην αρχιτεκτονική των ψηφιακών πλατφορμών, τόσο μεγαλύτερος γίνεται και ο κίνδυνος η ποικιλομορφία των απόψεων να υποβαθμιστεί και σταδιακά να εξαφανιστεί.
Ο πραγματικός κίνδυνος έγκειται ακριβώς στην αόρατη φύση του. Κανένα βιβλίο δεν καίγεται. Καμία εφημερίδα δεν απαγορεύεται. Καμία ιστοσελίδα δεν χρειάζεται απαραίτητα να κλείσει. Αρκεί που το επικριτικό περιεχόμενο να μην έχει πλέον σχεδόν καμία απήχηση.
Όταν εκατομμύρια άνθρωποι απλώς δεν βλέπουν πλέον συγκεκριμένες πληροφορίες, ο έλεγχος δεν ξεκινά πλέον με τη λογοκρισία. Ο έλεγχος ξεκινά με τον αλγόριθμο.
ΠΗΓΉ: Οι Βρυξέλλες Έχουν Απόψεις για τη Ροή σας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
