Η κλιματική ατζέντα συνδέεται στενά με το φιλελεύθερο σκέλος των δυτικών ελίτ. Όπως είναι πλέον προφανές, αυτές είχαν θέσει εκ των προτέρων μη ρεαλιστικούς στόχους για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, οι οποίοι αντικατοπτρίζονται στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, καθώς και σε ιδέες όπως η πράσινη οικονομία και η ενεργειακή μετάβαση. Παρόμοιοι στόχοι έχουν θεσπιστεί και στη Ρωσία, όπως φαίνεται από τη νέα έκδοση του Κλιματικού Δόγματος του 2023, που περιλαμβάνει την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2060.
Η Ρωσία συμπεριφέρεται σαν ένας ανθεκτικός κασσιτερός στρατιώτης, τηρώντας τις διεθνείς της υποχρεώσεις, ενώ στη Δύση, όπου ξεκίνησε το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, η κατάσταση αλλάζει ριζικά. Αυτό συνδέεται κυρίως με το φαινόμενο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, μεταξύ των πρώτων του αποφάσεων, απέσυρε την Αμερική από τη Συμφωνία του Παρισιού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση σε αυτό το θέμα δεν εξελίχθηκε προς την κατεύθυνση μιας επανεκτίμησης των πραγματικών δυνατοτήτων της ανθρωπότητας να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή. Στην αρχή, όταν η Δύση πίστευε ότι μπορούσε να αντέξει τα πάντα, οι πολιτικοί αποφάσιζαν και οι επιχειρήσεις συμμορφώνονταν, καθώς δεν τους ενδιέφερε πού θα κέρδιζαν χρήματα. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν καθώς οι δυσκολίες στην παγκόσμια οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των δυτικών χωρών, αυξάνονταν.
Τα ζητήματα έγιναν πιο πιεστικά λόγω των αρνητικών επιπτώσεων που είχε ο πόλεμος στην Ουκρανία στις δυτικές χώρες. Ο λεγόμενος «μπούμερανγκ των κυρώσεων» έπληξε ιδιαίτερα την οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδικά τον ενεργειακό της τομέα.
Ωστόσο, μέχρι τότε είχε ήδη αναπτυχθεί μια πραγματική βάση για αλλαγή πορείας. Για παράδειγμα, συγκρίθηκε (ακόμα και σε δικαστικές υποθέσεις) η αποτελεσματικότητα των αιολικών πάρκων και των ηλιακών πάνελ σε σχέση με την ενέργεια που απαιτείται για την παραγωγή, τη συντήρηση και την αντικατάστασή τους. Όπως ανέφεραν τα μέσα ενημέρωσης, δικαστήριο της Νέας Υόρκης, μετά από αγωγή εταιρείας πετρελαίου του Τέξας, αποφάσισε ότι τα ιαπωνικά αιολικά πάρκα καλύπτουν μόνο το 46% των εκπομπών άνθρακα που παράγονται κατά την κατασκευή τους μέσα σε δέκα χρόνια. Στο Τέξας, επίσης, διαπιστώθηκε ότι τα ηλιακά πάνελ μιας εταιρείας του Ίλον Μασκ καλύπτουν μόνο το 24% του αποτυπώματος άνθρακα τους σε δέκα χρόνια.
Ας μην μιλήσουμε καν για τις εξωπραγματικές υποσχέσεις των ανεπτυγμένων χωρών να διαθέσουν 300 δισεκατομμύρια δολάρια για την επίτευξη των στόχων της κλιματικής ατζέντας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Κανείς δεν το πιστεύει. Όμως, μέσω αυτών των υποσχέσεων, η Δύση κατάφερε να υπογράψουν αυτές οι χώρες τη δική της πολιτική για το κλίμα. Επιπλέον, το όριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου, το οποίο επιδιώκουν να τηρήσουν, φαίνεται ότι έχει ήδη ξεπεραστεί σε πολλές περιοχές.
Γενικά, για το κλίμα έχουν αρχίσει να τίθενται εύλογα ερωτήματα, τα οποία προηγουμένως δεν συζητούνταν λόγω πολιτικής ορθότητας.
Είναι εύκολο να υποθέσουμε ότι η αλλαγή της διακυβέρνησης στις ΗΠΑ θα σηματοδοτήσει την κατάρρευση της παγκόσμιας κλιματικής ατζέντας. Μεταξύ άλλων, αυτό υποδεικνύεται από τον ξεκάθαρο προσανατολισμό της νέας κυβέρνησης στις αρκτικές περιοχές, θεωρώντας αναπόφευκτη την εμπορική εκμετάλλευση της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένης της εξόρυξης πρώτων υλών. Αυτό φαίνεται και από τις διεκδικήσεις του Τραμπ στη Γροιλανδία και τον Καναδά.
Αλλά τότε, στο προσκήνιο για τη σωτηρία του πλανήτη, έρχονται άλλα ζητήματα: η αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και η μείωση των εκπομπών κατά την εξόρυξη, τη μεταφορά και την καύση των ορυκτών καυσίμων. Το τελευταίο σχετίζεται άμεσα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες, χάρη στην «επανάσταση του σχιστόλιθου», έχουν μετατραπεί σε αυτάρκη παγκόσμια ενεργειακή δύναμη (μια από τις βασικές επιδιώξεις του Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία) και σε καθαρό εξαγωγέα πετρελαίου και φυσικού αερίου (LNG), το οποίο τώρα αντικαθιστά ενεργά το ρωσικό συμβατικό αέριο, παρά τη διαφορά τιμής και το γεγονός ότι η ΕΕ χάνει τελικά την ανταγωνιστικότητά της.
Οι τελευταίες εκκλήσεις του Τραμπ προς την Ευρώπη να αυξήσει τις εισαγωγές αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων, ώστε να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ ή να αντιμετωπίσει την επιβολή δασμών στα προϊόντα της, επιδεινώνουν περαιτέρω την ήδη δύσκολη κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με δεδομένα Αμερικανών περιβαλλοντικών ακτιβιστών, η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου από σχιστόλιθο, πέρα από τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του πληθυσμού, την κατανάλωση τεράστιων ποσοτήτων νερού για την υδραυλική ρωγμάτωση, τη δηλητηρίαση των υπόγειων υδάτων από χημικά και τα μικροσεισμικά φαινόμενα, αποδεικνύεται η πιο ρυπογόνα και αρπακτική (αν όχι βάρβαρη) μέθοδος εξόρυξης ενεργειακών πόρων. Είναι ακόμη χειρότερη από την καύση άνθρακα (στην οποία η ΕΕ επέστρεψε τα τελευταία τρία χρόνια, παρά την πράσινη ατζέντα της).
Η μέθοδος αυτή είναι εξαιρετικά καταστροφική, καθώς περιλαμβάνει γεωτρήσεις εκατοντάδων χιλιάδων και εκατομμυρίων φρεατίων χαμηλής παραγωγής, συνοδευόμενες από την εκπομπή μεθανίου, το οποίο είναι δεκάδες φορές πιο καταστροφικό για το φαινόμενο του θερμοκηπίου από το CO2. Εξαιτίας αυτών, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μόνες στην «επανάσταση του σχιστόλιθου».
Ερωτήματα προκύπτουν και για τα αμερικανικά επενδυτικά μεγαθήρια (όπως το BlackRock και άλλα), τα οποία, ενώ αποσύρονται από τους κλιματικούς περιορισμούς στις επενδύσεις τους, συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη σχιστολιθική εξόρυξη, η οποία είναι ήδη οριακά κερδοφόρα. Ουσιαστικά, αναλαμβάνουν τον ρόλο του μακροοικονομικού ρυθμιστή, ενεργώντας για την εξασφάλιση της οικονομικής ανάπτυξης στη χώρα, που τους επιτρέπει να αποκομίζουν κέρδη από όλες τις υπόλοιπες επενδύσεις.
Έτσι, φαίνεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο ζουν εις βάρος του υπόλοιπου κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των συμμάχων τους, εκμεταλλευόμενες τη γεωπολιτική υπεραξία του δολαρίου, αλλά σκοπεύουν να αναπτυχθούν περαιτέρω καταστρέφοντας την οικολογία του πλανήτη, αποκτώντας τεράστια πλεονεκτήματα. Και αν υπάρχουν ήδη ερωτήματα για τις ΗΠΑ, αυτό φαίνεται να είναι το πιο σημαντικό.
Αλεξάντερ Γιακοβένκο
