Γράφει ο Αμερικανός Ορθόδοξος Γουόλτ Γκάρλινγκτον (Walt Garlington)
Οι υποστηρικτές της αμερικανικής ιδιαιτερότητας πιστεύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ανακαλύψει αρχές χρηστής διακυβέρνησης που καμία προηγούμενη γενιά ή έθνος σε όλη την ανθρώπινη ιστορία δεν έχει ανακαλύψει ποτέ. Ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του συστήματός τους είναι η αρχή των ελέγχων και των ισορροπιών μεταξύ διαφόρων κλάδων και επιπέδων διακυβέρνησης. Οι ιδέες που διέπουν αυτήν την αρχή διατυπώνονται στα “The Federalist Papers” (“Τα Ομοσπονδιακά Έγγραφα”, μια συλλογή άρθρων που γράφτηκαν το 1787–1788 προς υποστήριξη της επικύρωσης του Συντάγματος που υιοθετήθηκε στη Φιλαδέλφεια), στο άρθρο αριθμός 51:
«Ωστόσο, η μεγαλύτερη προστασία κατά της σταδιακής συγκέντρωσης των διαφόρων εξουσιών στα χέρια ενός μόνο φορέα είναι να εξοπλιστούν οι κάτοχοι της καθεμίας επιμέρους εξουσίας με τα κατάλληλα συνταγματικά μέσα και προσωπικά κίνητρα για να μπορέσουν να αντισταθούν στους σφετερισμούς & τις καταπατήσεις των άλλων. Τα μέτρα άμυνας θα πρέπει να είναι ανάλογα με το μέγεθος του κινδύνου επίθεσης. Η φιλοδοξία του ενός πρέπει να εξισορροπεί τη φιλοδοξία του άλλου. Τα συμφέροντα ενός ατόμου θα πρέπει να συνδέονται με τα συνταγματικά δικαιώματα της θέσης που κατέχει.»
Το βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι το Αμερικανικό σύστημα ελέγχων και ισορροπιών βασίζεται στην εκμετάλλευση των ανθρώπινων ελαττωμάτων – όπως είναι η φιλοδοξία, η δίψα για εξουσία, η φιλαργυρία και άλλα παρόμοια πάθη – έτσι ώστε να κάνει την κυβέρνηση να λειτουργεί όπως προβλέπεται, δηλαδή ενάρετα: προωθώντας τη δικαιοσύνη, προστατεύοντας την ελευθερία και επιδιώκοντας άλλα κοινά αγαθά.
Ωστόσο, αυτή δεν είναι μια Χριστιανική ιδέα. Ένας από τους Αγίους Πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο αββάς Δωρόθεος της Γάζας (6ος αιώνας), την απορρίπτει εντελώς:
«Υπάρχουν επίσης και εκείνοι που προσπαθούν να ελέγξουν το ένα πάθος με ένα άλλο. Έτσι, κάποιος μπορεί, για παράδειγμα, να σιωπά από ματαιοδοξία, από κολακεία ή λόγω ενός άλλου πάθους. Προσπαθούν, μερικοί να θεραπεύσουν το ένα κακό με ένα άλλο κακό. Ωστόσο, ο αββάς Ποιμήν είπε: «Η απάτη & η πονηρία ποτέ δεν μπορεί να ακυρώσει την απάτη & την πονηρία»
(Όσιος Πατέρας μας Δωρόθεος Γάζας, μετάφραση Μητροπολίτη Αίτνας Χρυσόστομου, Κέντρο Παραδοσιακών Ορθόδοξων Σπουδών, Αίτνα, Καλιφόρνια, 2017, σελ. 173).
Αυτός ακριβώς είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Αμερικανισμός επιχειρεί να λύσει το πρόβλημα της διαφθοράς της ανθρώπινης εξουσίας: Να θεραπεύσει, να εξουδετερώσει το ένα κακό με την ενίσχυση ενός άλλου κακού. Ωστόσο, ο μόνος αληθινός τρόπος για να προστατευτούμε από το κακό είναι να εξαλείψουμε τα ελαττώματα & τις κακίες και να τις αντικαταστήσουμε με αρετές. Ο αββάς Δωρόθεος γράφει:
«…με τη χάρη του Θεού, ο άνθρωπος προοδεύει σταδιακά και δεν επιτρέπει στα προσωπικά πάθη του να του γίνουν συνήθεια. Διότι μεγάλος κίνδυνος περιμένει αυτόν που θα επιτρέψει στα πάθη του να ριζώσουν μέσα του. Επειδή, τότε, όπως είδαμε, ακόμα κι αν το επιθυμεί πολύ, δεν θα μπορέσει να νικήσει τα πάθη του μόνος του, εκτός αν λάβει βοήθεια από διάφορους αγίους» (στο ίδιο, σελ. 188).
Το να βρίσκεσαι στο έλεος των παθών είναι η κατάσταση της κόλασης, η κατάσταση του να είσαι σκλάβος του Σατανά και των δαιμόνων. Και ακριβώς εκεί οδηγεί, ουσιαστικά, η πολιτική του αμερικανισμού όσους την εφαρμόζουν. Οι ιδέες του είναι σε αρμονία με τη δαιμονική ζωή: η διεκδίκηση του ατομικού εαυτού/εγώ και των δικαιωμάτων του, το να απομονώνεσαι από τους άλλους, να γίνεσαι αδιαφανής.
Το να παραμένει κανείς κάτω από την κυριαρχία των παθών του είναι μια κατάσταση κόλασης, μια κατάσταση δουλείας στον Σατανά και των δαιμόνων του. Και ακριβώς εκεί οδηγεί, ουσιαστικά, τους ανθρώπους η πολιτική του Αμερικανισμού, σε όσους την εφαρμόζουν. Οι ιδέες του είναι εναρμονισμένες με τη δαιμονική ζωή: Η διεκδίκηση του ατομικού συμφέροντος, η επιβεβαίωση του προσωπικού εγωϊσμού και των “δικαιωμάτων” του, οδηγεί αναπόφευκτα τον άνθρωπο στην εσωστρέφεια & την απομόνωση από τους άλλους ανθρώπους και την διάλυση της κοινότητας.
Ο αυθεντικός Χριστιανισμός της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι εντελώς διαφορετικός. Στόχος του – σύμφωνα με την διδασκαλία της – είναι να επιτύχει την ομοιότητα με τον Θεό, την Αγία Τριάδα – τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Κάθε Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας δεν επιδιώκει να εγωϊστικά, να εξυψώσει τον εαυτό του & να επιβληθεί, αλλά μέσω της ταπεινότητας γίνεται «διαφανής» ώστε τα άλλα δύο Πρόσωπα να μπορούν να γίνουν ορατά μέσω αυτού. Κάθε ένα από αυτά τα Πρόσωπα, απαρνείται τα δικά του “δικαιώματα”. Το υπέρτατο παράδειγμα των οποίων είναι ο ίδιος ο Υιός του Θεού, o Ιησούς, ο οποίος «κένωσε, θυσίασε τον εαυτό του», περιορίζοντας οικειοθελώς τον εαυτό του, παίρνοντας ανθρώπινη σάρκα, προκειμένου να σώσει το ανθρώπινο γένος, την ανθρωπότητα. (Φιλιππησίους 2:5-8).
Η Αγία Τριάδα είναι μια τέλεια Κοινότητα Προσώπων ενωμένων μέσω της Αγάπης (Κολοσσαείς 3:14), στην οποία η ενότητα και η ποικιλομορφία επιτυγχάνουν τέλεια αρμονία.
Η αμερικανική πολιτική, καθώς καθοδηγείται από τα παρακμιακά πάθη – φθόνο, λαγνεία, φιλαργυρία και άλλα – αναπόφευκτα τείνει προς τον διχασμό, τον φατριασμό, τις διαμάχες, προς δυσαρμονία. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως κάθε άλλο έθνος, χρειάζονται ακριβώς το αντίθετο: μια πολιτική αρμονίας.
Ο Έλληνας φιλόσοφος Πυθαγόρας και οι μαθητές του ακολούθησαν το σωστό μονοπάτι, δίνοντας έμφαση στη δημιουργία αρμονίας στην κοινωνία, αλλά παρόλες τις προσπάθειες τους δεν μπόρεσαν να επιτύχουν τον στόχο τους:
«Οι Πυθαγόρειοι δεν περιορίζονταν στον να στοχάζονται απλώς αφηρημένες ιδέες — πίστευαν ότι οι φιλοσοφικές τους αρχές μπορούσαν και έπρεπε να διαμορφώσουν την κοινωνία. Επιδίωκαν να μεταφέρουν τον τρόπο ζωής τους στους πολίτες, προωθώντας ένα όραμα κοινωνικής τάξης που θα αντανακλούσε την αρμονία που αντιλαμβάνονταν ότι υπήρχε στο σύμπαν, τον κόσμο ως κόσμημα. Τόνιζαν τη σημασία της ηθικής διακυβέρνησης, της μετριοπάθειας και της δικαιοσύνης. Συχνά αποκτούσαν πολιτική επιρροή ως σύμβουλοι των τοπικών ηγεμόνων ή αναλάμβαναν οι ίδιοι δημόσια αξιώματα.
«…Πίστευαν ότι η ίδια η κοινωνία μπορούσε να εξαγνιστεί μέσω της αυστηρής πειθαρχίας, κοινοτικής διαβίωσης και της προσήλωσης σε μια ανώτερη τάξη αρμονίας. Ωστόσο, αυτά τα ιδανικά, που επιβλήθηκαν από πάνω αντί να υιοθετηθούν αυθόρμητα & οικειοθελώς, προκάλεσαν δυσαρέσκεια στον ευρύτερο πληθυσμό. Σε πολλούς απλούς πολίτες, ο πυθαγόρειος τρόπος ζωής φαινόταν ελιτίστικος, άκαμπτος και ξένος προς τις παραδόσεις τους.
■ «…Ο λαός, ο οποίος ήταν επιφυλακτικός απέναντι σε μια ομάδα που προσπαθούσε να ελέγξει κυβέρνησή τους και τον τρόπο ζωής τους, τελικά στράφηκε εναντίον της. Οι Πυθαγόρειες μεγάλες αίθουσες συναντήσεων (όπως το γνωστό Ομακοείον στον Κρότωνα) δέχτηκαν επιθέσεις, τα μέλη σκοτώθηκαν ή εκδιώχθηκαν και ολόκληρο το κίνημα τους διαλύθηκε. Η προσπάθεια να επιβληθεί με τη βία μια ιδανική ζωή κόστισε στους Πυθαγόρειους την επιρροή τους, αφήνοντας μόνο διάσπαρτα απομεινάρια μιας κάποτε ισχυρής παράδοσης.
Οι ειδωλολάτρες Έλληνες, έχοντας μια ανεπαρκή και διαστρεβλωμένη γνώση του Θεού, δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν θεομορφία την ομοιότητα με Αυτόν. Και έτσι, τα καλοπροαίρετα σχέδιά τους δεν απέδωσαν καρπούς & κατέληξαν σε αποτυχία..
Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, από την άλλη πλευρά, είναι ενωμένοι με τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι η Σοφία Ενσαρκωμένη. Χάρη σε αυτό, η ανθρωπότητα γνωρίζει πλέον από την εμπειρία της, πώς να επιτυγχάνει την αρμονία τόσο στην ανθρώπινη ψυχή όσο και στην κοινωνία στο σύνολό της. Ο Άγιος Γέροντας Ευμένιος Σαριδάκης (†1999) εξηγεί πώς επιτυγχάνεται αυτό:
«Διότι κατέβηκα εκ του ουρανού, ουχί δια να κάμω το θέλημά μου, αλλ’ το θέλημα του πέμψαντός με» (Ιωάννης 6:38). Το να αποκόπτει κανείς το θέλημά του… Δεν υπάρχει τίποτα ανώτερο. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο στέμμα για τον άνθρωπο από αυτό που λαμβάνει με την απάρνηση του θελήματός του. Δεν υπάρχει τίποτα ανώτερο. Ο άνθρωπος που το έχει πετύχει αυτό λαμβάνει τη μεγαλύτερη ανταμοιβή, λαμβάνει τον μεγαλύτερο αριθμό στεμμάτων. Το να αποκόπτει κανείς το θέλημά του ισοδυναμεί με μαρτύριο. Στο μαρτύριο, υποφέρει κάποιος για μια ημέρα, αλλά απαρνούμενος το δικό του θέλημα, γίνεται μάρτυρας για μια ζωή. Αυτός ο άνθρωπος, κάθε ημέρα υπομένει αυτό το μαρτύριο μέχρι την τελευταία του πνοή.» (Σίμων ο Μοναχός, Άγιος Ευμένιος, μετάφραση Πατέρα Νικόλαος Μητράκος, Zoe Press, Dunlap, Καλιφόρνια, 2025, σελ. 237).
Αυτό ακριβώς έλειπε από τους Πυθαγόρειους: Το παράδειγμα της αυτο-κενώσεως, της αυτοθυσίας, της ταπεινότητας και της αυταπάρνησης που έθεσαν τα Τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδας. Γνώριζαν μόνο την αυτο-ικανοποίηση των ψεύτικων ειδωλολατρικών θεών.
Το παράδειγμα της Αγίας Τριάδας είναι αυτό που κατέχουν οι Ορθόδοξοι (κάτι που, δυστυχώς, δεν μπορεί να ειπωθεί για τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Προτεστάντες — σύμφωνα με τον συγγραφέα, διότι οι πρώτοι ανάγουν το δόγμα της Αγίας Τριάδας σε μια ιδιόμορφη δυάδα Πατέρα-Υιού με μειωμένο τον ρόλο του Αγίου Πνεύματος, ενώ οι δεύτεροι το διαστρεβλώνουν με διάφορους τρόπους, από το δόγμα Filioque σε έναν αυστηρό αντιτριαδικό μονισμό, κ.λπ.), είναι ακριβώς το μοντέλο της Αγίας Τριάδας, το οποίο αντικατοπτρίζεται στις κοινότητές τους. Τα μοναστήρια χρησιμεύουν ως πρότυπο για όλη την κοινωνία, επειδή οι μοναχοί και οι μοναχές ασκούν πλήρη υπακοή στους ηγούμενους και τις ηγούμενες τους, αποκηρύσσοντας πλήρως το δικό τους θέλημα. Για αυτόν τον λόγο, τα μοναστήρια είναι οι πιο ειρηνικές ανθρώπινες κοινότητες πάνω στη γη.
Σε πολιτικό επίπεδο, αυτό συνήθως εκδηλώνεται με τη μορφή ενός έθνους, ενός λαού, μιας φυλής ή ενός κράτους που υπακούει σε έναν επίγειο βασιλιά που έχει εκλεγεί από τον Θεό και έχει χριστεί από τον επίσκοπο της Εκκλησίας. Ο ίδιος ο βασιλιάς όμως πρέπει να παραμένει υπάκουος στον Ιησού Χριστό, τον Βασιλιά των βασιλιάδων και τον Κύριο των κυρίων, καθώς και στον κλήρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και στους νόμους και άλλες παραδόσεις της χώρας.
Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εγκαταλείψει αυτό το μοντέλο. Έχουν υιοθετήσει τον διάβολο ως πρότυπό τους, ο οποίος αρνήθηκε να ταπεινωθεί αλλά επιδίωξε την αυτοεξύψωση του, απαίτησε το δικαίωμα να γίνει ανεξάρτητος, και διεκδίκησε την αυτοδιάθεση του από τον Θεό. Αυτό το είδος υπερηφάνειας και εξέγερσης – σύμφωνα με τον συγγραφέα – είναι βαθιά ριζωμένο μέσα στην Αμερικανική κοινωνία. Αλλά ενώ αυτή η σατανική ενέργεια έχει οδηγήσει σε πολλές κοσμικές κατακτήσεις για τον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών στο παρελθόν, τα όρια των δυνατοτήτων της γίνονται τώρα εμφανή. Ο αμερικανισμός προσομοιάζει όλο και περισσότερο με τη δαιμονική φύση που αποτελεί την ουσία της λατρείας του αμερικανισμού – καθώς οι διαιρέσεις & οι διχασμοί αυξάνονται, η ενότητα αποδυναμώνεται και τα τελευταία απομεινάρια του οράματος και της επιθυμίας για μια καλή και ενάρετη ζωή ξεθωριάζουν & εξαφανίζονται σταδιακά.
- Ο Γουόλτ Γκάρλινγκτον είναι χημικός μηχανικός που έγινε συγγραφέας (και, όταν μπορεί, καλλιεργητής). Ζει στη Λουιζιάνα των ΗΠΑ και είναι συντάκτης της ιστοσελίδας «Confiteri: A Southern Perspective». ■ confiterijournal.blogspot ■ https://orthodoxreflections.com/tag/walt-garlington/
