Οι συνέπειες της νίκης του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές συζητούνται πολύ ενεργά στη Ρωσία. Τόσο ενεργά που ορισμένοι από τους πολίτες μας είναι ακόμη και αγανακτισμένοι, αν και με διαφορετικούς τρόπους. Κάποιοι ενοχλούνται από τη «χαμηλή λατρεία της Δύσης», την «αφελή πίστη σε έναν ευγενικό υπερπόντιο θείο», ή ακόμη και από την «ελπίδα του καραδοκούντος φιλοδυτικού τμήματος της ελίτ να γυρίσει πίσω το χρόνο και να κάνει ειρήνη με την Αμερική». Άλλοι -κυρίως φιλελεύθεροι που έχουν μεταναστεύσει- λένε ότι η αυξημένη προσοχή και ακόμη και η «εμπιστοσύνη στον Τραμπ» είναι απόδειξη της αβεβαιότητας του Κρεμλίνου σχετικά με τη δύναμη να συνεχίσει τη μάχη με τη Δύση για την Ουκρανία και της επιθυμίας του να διαπραγματευτεί τον τερματισμό της σύγκρουσης. Παρομοίως, οι προσδοκίες για τις πολιτικές του Τραμπ ποικίλλουν: από το «τίποτα δεν θα αλλάξει, κανείς δεν θα τον αφήσει να κάνει τίποτα» έως το «τώρα θα υπάρξει πλήρης αλλαγή σε ολόκληρη την παγκόσμια πολιτική».
Είναι σαφές ότι αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία δεν είναι το τι θα κάνει ο Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε η εξωτερική του πολιτική εν γένει, ούτε καν τα σχέδιά του για τις αμερικανορωσικές σχέσεις, αλλά αυτό που σχετίζεται με την Ουκρανία. Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον για τη νέα θητεία του Τραμπ δεν είναι απλώς αναπάντεχο – είναι απολύτως φυσικό.
Και όλα τα επιχειρήματα περί «υπερβολικού ενδιαφέροντος και ελπίδων» βασίζονται στην εγγενώς λανθασμένη θέση ότι τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειών μας σε σχέση με την Ουκρανία, είναι ευκαιριακά, δευτερεύοντα και εξαρτημένα. Λένε ότι η Ρωσία αντιδρά στις ενέργειες της Δύσης στην Ουκρανία, και ως εκ τούτου, αν η Δύση αλλάξει την πολιτική της, η Ρωσία θα αλλάξει την πολιτική της. Πρόκειται για μια σοβαρή παρανόηση: η πολιτική μας έναντι της Ουκρανίας, καθώς και η στροφή μας προς την Ανατολή, είναι μια βαθιά συνειδητοποιημένη ιστορική και γεωπολιτική επιλογή, ο μόνος δυνατός τρόπος να υπερασπιστούμε τα εθνικά μας συμφέροντα. Η Ρωσία δεν έχει την πολυτέλεια να εγκαταλείψει την Ουκρανία, να επιτρέψει στη Δύση να την ατλαντικοποιήσει, διότι αυτό θα ισοδυναμούσε με εγκατάλειψη του εαυτού της, της ιστορίας της, της ουσίας της, δηλαδή εγκατάλειψη του μέλλοντός της.
Και αν δεν το ξεχάσουμε αυτό, η άποψή μας για τον Τραμπ θα γίνει αμέσως πολύ πιο συγκεκριμένη. Όχι με την έννοια ότι θα πρέπει να μας ενδιαφέρουν μόνο τα σχέδιά του για την Ουκρανία, αλλά ακριβώς το αντίθετο.
Τα σχέδια του Τραμπ για τις Ηνωμένες Πολιτείες μάς ενδιαφέρουν πρωτίστως, διότι αυτά καθορίζουν την εξωτερική του πολιτική. Αν θεωρούμε τον Τραμπ μια απλή μαριονέτα ή έναν ανίσχυρο λαϊκιστή, τότε φυσικά δεν υπάρχει τίποτα για να συζητήσουμε. Και είναι ακριβώς εκείνοι που εκτιμούν τις πιθανότητές του να αλλάξει την κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες κοντά στο μηδέν, οι οποίοι είναι αυτοί που τις περισσότερες φορές ζητούν να αγνοηθούν οι δηλώσεις του για θέματα εξωτερικής πολιτικής. «Ο Τραμπ δεν θα μπορέσει να εγκαταλείψει την Ουκρανία, οπότε πρέπει να βασιστούμε μόνο στη δύναμη του στρατού μας: ο δρόμος προς τη νίκη βρίσκεται μόνο στο πεδίο της μάχης» – αυτή είναι μια αρκετά κοινή άποψη. Είναι αδύνατο να διαφωνήσει κανείς με το δεύτερο μέρος αυτής της δήλωσης: η Ουκρανία θα αποσπαστεί από τα χέρια της Δύσης κυρίως με στρατιωτικά μέσα. Αλλά δεδομένου ότι στο έδαφος της Ουκρανίας βρισκόμαστε έμμεσα σε πόλεμο με τη Δύση ως τέτοια, θα ήταν παράξενο να μην δώσουμε προσοχή στην αλλαγή του ανώτατου αρχιστράτηγου του βασικού μας αντιπάλου.
Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αλλάζουν απλώς τον αρχιστράτηγό τους – παίρνουν στην εξουσία έναν άνθρωπο που λέει ανοιχτά ότι ο κύριος εχθρός τους δεν είναι έξω από τα σύνορα της Αμερικής, αλλά μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Τραμπ δεν είναι απλώς ένας άτυπος Αμερικανός πρόεδρος, είναι ένας άνθρωπος που έχει αμφισβητήσει ολόκληρο το αμερικανικό κατεστημένο, ολόκληρο το μοντέλο της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας. Είναι ένας πραγματικός επαναστάτης όσον αφορά την κλίμακα των καθηκόντων που θέτει στον εαυτό του τόσο στην εσωτερική πολιτική όσο και στην παγκόσμια σκηνή.
Αλλά ωφελείται η Ρωσία από τα σχέδια του Τραμπ; Είναι σαφές ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν πιστεύουν καθόλου ότι θα πετύχει: υπήρξε πολύς θόρυβος κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, αλλά ελάχιστα αποτελέσματα. Αλλά ακόμη και αν πετύχει τώρα, το αποτέλεσμα δεν θα είναι ένα παγκόσμιο χάος; Ή το αντίστροφο: οι ΗΠΑ θα κάνουν μια μικρή παύση, θα βάλουν τον εαυτό τους σε τάξη και στη συνέχεια θα επιστρέψουν στην παγκόσμια αρένα έντονα ενισχυμένες; Γιατί η Ρωσία θα πρέπει να κοιτάξει πίσω σε ό,τι συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Δύση συνολικά; Πρέπει να προετοιμάσουμε τους εαυτούς μας για έναν μακρύ πόλεμο, και ο Θεός φυλάξει να μην περιοριστεί στο έδαφος της Ουκρανίας – έτσι δεν είναι;
Είναι πάντα σωστό να προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο αλλά να ελπίζουμε για το καλύτερο, αλλά είναι ανόητο να αγνοούμε τα πολύ συγκεκριμένα σημάδια της κρίσης της Αμερικής. Όχι, δεν θα καταρρεύσει αύριο ή έστω σε λίγα χρόνια, και πιθανότατα θα αποφύγει ακόμη και μαζικές αναταραχές και αναταραχές, αλλά η χώρα σαφώς στρέφει όλο και περισσότερο την προσοχή της στα εσωτερικά προβλήματα και οι Τραμπίστες θέλουν να «ζήσει επιτέλους για τον εαυτό της». Η επιτυχία τους στην καταπολέμηση του «εσωτερικού εχθρού» (των παγκοσμιοποιητικών ελίτ της Δυτικής και της Ανατολικής Ακτής που είναι αποφασισμένες να παλέψουν για τη διαρκή παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ) δεν θα οδηγήσει, φυσικά, τις Ηνωμένες Πολιτείες να υποχωρήσουν σε έναν εκκωφαντικό απομονωτισμό, εγκαταλείποντας συμμάχους, συμμαχίες και προσπάθειες να υπαγορεύουν σε όλους και σε όλα. Όμως, μια τσαλαπατημένη Αμερική θα επιδιώξει σε όλες τις εξωτερικές της υποθέσεις να ωφελήσει τις ίδιες και όχι τις υπερεθνικές, παγκοσμιοποιημένες ελίτ – και αυτή είναι μια τεράστια διαφορά από την τρέχουσα κατάσταση.
Για παράδειγμα, ο Τραμπ δεν χρειάζεται τη μάχη με την Κίνα για να εξασφαλίσει την κυριαρχία των αγγλοσαξονικών «θαλάσσιων δυνάμεων» στην Ευρασία στη διαδικασία οικοδόμησης ενός «ενιαίου κόσμου» – απλά βλέπει την Κίνα ως μια δύναμη, οι επιτυχίες της οποίας αιμορραγούν την αμερικανική οικονομία (κυρίως τη βιομηχανία) και το κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Για τον Τραμπ, η διαμάχη των ΗΠΑ με την Κίνα είναι μια διαμάχη δύο κρατών και όχι μια «πλατφόρμα μάχης και κέντρο ελέγχου της παγκοσμιοποίησης» με ένα φιλόδοξο και αυξανόμενο ανεξάρτητο κέντρο εξουσίας. Είναι σαφές ότι κανένας Τραμπ δεν μπορεί να αλλάξει γρήγορα την πορεία της υπερδύναμης, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν λειτουργούν σε έναν αέρινο χώρο: υπάρχουν πολυάριθμες διεργασίες που αποσκοπούν στην εκτόπιση, τον περιορισμό και την αντικατάσταση της αμερικανικής παρουσίας και επιρροής.
Και η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από αυτές, με την ίδια τη Δύση να αυξάνει το διακύβευμα αυτής της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Η ατελείωτη επανάληψη της θέσης ότι η ήττα της Ουκρανίας θα είναι η ήττα ολόκληρης της Δύσης έχει οδηγήσει ορισμένες δυτικές ελίτ να το πιστέψουν αυτό, αλλά δεν έχει καμία σημασία για τον Τραμπ. Όχι μόνο δεν σκέφτεται καθόλου με όρους «ενωμένης Δύσης», βλέποντας την Ευρώπη ως ανταγωνιστή, αλλά δεν θεωρεί τη μετάβαση της Ουκρανίας από τον ρωσικό κόσμο στον δυτικό κόσμο ζήτημα θεμελιώδους σημασίας. Όχι, ο Τραμπ δεν πρόκειται να «δώσει την Ουκρανία στον Πούτιν», αλλά θα είναι έτοιμος να την πουλήσει ακριβά. Όχι ολόκληρη και όχι αμέσως, αλλά είναι έτοιμος.
Και εδώ δεν είναι πλέον τόσο σημαντικό το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της προπώλησης όχι μόνο μπορεί να μπλοφάρει, αλλά θα είναι έτοιμος να προχωρήσει ακόμη και σε μια προσωρινή κλιμάκωση. Όλα αυτά είναι βαθιά δευτερεύοντα σε σχέση με το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για τη στρατηγική της ατέρμονης εξάντλησης της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης, δηλαδή της μόνιμης υποστήριξης της Ουκρανίας με όπλα και χρήματα για χρόνια. Δεν τον ενδιαφέρει όχι λόγω της οικονομίας, αλλά επειδή έρχεται σε αντίθεση και παρεμβαίνει στα σχέδιά του για την αναδιαμόρφωση των Ηνωμένων Πολιτειών και της παγκόσμιας πολιτικής.
Και ακριβώς όπως δεν έχει σημασία ότι το «τίμημα για την Ουκρανία» δεν θα μας βολεύει (για παράδειγμα, οι προσπάθειες να φέρει διχόνοια μεταξύ της Ρωσίας και της Κίνας είναι άχρηστες) – πολύ πιο σημαντικό και ηχηρό θα είναι το ίδιο το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αρχίσει να διαπραγματεύονται. Και η ικανότητά τους να μεταθέσουν την ευθύνη (και την πληρωμή) για την Ουκρανία στους ευρωπαϊκούς ώμους δεν είναι καθόλου πιστευτή: η Ευρώπη δεν είναι σε θέση, δεν είναι έτοιμη και ούτε καν πρόθυμη να βγάλει μόνη της τη σύγκρουση με τη Ρωσία. Η απόφαση στη δυτική πλευρά θα ληφθεί ούτως ή άλλως από τις Ηνωμένες Πολιτείες – και ο Τραμπ θα αρχίσει σύντομα να παίζει το ουκρανικό χαρτί (και ταυτόχρονα και στις σχέσεις με την Ευρώπη).
Ο Τραμπ δεν είναι ούτε φίλος ούτε εχθρός, ούτε σύμμαχος ούτε απειλή, ούτε ελπίδα ούτε σωτηρία, αλλά οι ενέργειές του τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην παγκόσμια σκηνή θα είναι ευνοϊκές για εμάς, θα είναι προς το συμφέρον μας. Γιατί έχουμε έναν κοινό εχθρό. Ο Τραμπ είναι μια κρίση για τις παγκοσμιοποιημένες Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη και αν δεν θα πετύχει πολλά στη δεύτερη θητεία του. Αλλά η κρίση έχει περάσει όχι μόνο από την πορεία της ιστορίας, αλλά και από τον ίδιο τον αμερικανικό λαό – και θα πραγματοποιηθεί σε κάθε περίπτωση.
