Ο θεολογικός πλούτος της αρχής του κατά Ιωάννη Ευαγγελίου εμπεριέχει, δίκην παγκόσμιας ιστορίας – πληροφορίας περί του Σύμπαντος, ότι αυτό δεν έχει το χαρακτήρα του όντος αφ’ εαυτού.
Μας πληροφορεί (η αρχή του Ευαγγελίου) περί του Αιτίου της αρμονίας των αιτιών: «πάντα δι’ αυτού εγένετο, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέν εν ό γέγονεν»∙ και χωρίς αυτόν (τον Χριστόν) τίποτε δεν έγινε απ’ όσα έχουν γίνει».
Την περίοδο των εορτών (Χριστούγεννα – Θεοφάνεια) η Ορθόδοξη πνευματικότητα επικεντρώνεται, ιδιαίτερα, σε δύο πρόσωπα – Λόγου και Αγίου Πνεύματος – της Αγίας Τριάδος, μέσα στην κυβερνητική θεϊκή ενέργειά Της, της Πρόνοιας του Θεού δηλ.
Από τις δύο θεωρήσεις, θεολογικής και επιστημονικής του εδαφίου (Ιωαν. Α΄, 1), θεώρησα σκόπιμο (κατ’ οικονομία) ν’ αναφερθώ και στο Σύμπαν το οποίο, όπως τονίσαμε, δεν έχει το χαρακτήρα του όντος αφ’ εαυτού.
Αυτή την αλήθεια δεν την κατανοούν οι πολλοί (και επιστήμονες διαφόρων κατευθύνσεων – ειδικοτήτων).
Ο Χριστός όχι μόνο δημιούργησε την Κτίση αλλά «ενδιαφέρεται για τον κόσμο και τον άνθρωπο – είναι έργο Του – φροντίζει γι’ αυτόν με τους φυσικούς νόμους και φωτίζει «κάθε άνθρωπο που ’ρχεται στον κόσμο (Ιωαν. 1, 9)» Ν. Ψαρουδάκης».
Η αρχή του Ευαγγελίου μας πληροφορεί πως προέκυψε η Κτίση η Γη, η Ζωή, η πολυπλοκότητα της Ενέργειας και τα άλματά της εως σήμερα, ως αποτέλεσμα Δημιουργίας!
Το εδάφιο «πάντα δι’ αυτού εγένετο, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν ό γέγονεν» απαντά και στο μυστήριο της υπάρξεως των όντων, είτε δηλ. ως ύπαρξη της Υλοενέργειας, είτε ως ύπαρξη του πνεύματος.
Η εννοιολογική δομή του εδαφίου μας πληροφορεί ότι στο οντολογικό γεγονός της Δημιουργίας δεν περιλαμβάνεται ο Χριστός ως κτίσμα, αλλά ως Δημιουργός των κτισμάτων. Τονίζεται δηλ. ότι ο Χριστός είναι η βάση, ο δημιουργός του ανθρώπου, του Σύμπαντος κόσμου, διότι «Τριάς αγία όλη του κτίζειν και δημιουργείν ούσα Αθηναγόρας, P.G. 26, 596 Α).
Η αιρετική θέση του Αρείου ότι ο Χριστός είναι κτίσμα στερείται και λογικής βάσεως. Το νόημα του (Ιωαν. 1, 1) με σαφή τρόπο μας πληροφορεί, ενημερώνει, ότι όλες οι λειτουργίες της εσωδιάρθρωσης του υλικού κόσμου, χωρίς να εξαιρείται κανένα κτίσμα, «δι’ αυτού εγένετο, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέν εν ό γέγονεν»∙ τι δηλαδή ο Χριστός συμμετείχε στην δημιουργία του ως παράγωγο του εαυτού του σε υλική βάση, που κατόπιν δημιούργησε όλα τα κτίσματα; Άπαγε της βλασφημίας!
Η θέση του Αρείου και των «σύγχρονων» Αρειανών, καταργεί και την λογικότητα του ανθρώπου στον στοιχειωδέστερο τρόπο λειτουργίας της!
«Σαφώς δε και λίαν ισχυρώς ο Απόστολος Παύλος αντιθέτει τον Υιόν προς τα κτίσματα δια των φράσεων «τα πάντα έκτισται, και αυτός εστί προ πάντων». Τα πάντα δηλ. έχουν κτισθή, αυτός αντιθέτως είναι προ πάντων, δεν έχει κτισθή. Είναι ο Ων. Άξιον δε προσοχής και ότι δεν λέγει «και αυτός ην (ήτο) προ πάντων» αλλά παραδόξως λέγει «και αυτός εστι (=είνε) προ πάντων»» (Νικολ. Σωτηρόπουλος).
Στο συγκεκριμένο εδάφιο (Ιωαν. Α, 1) η αναδρομή στη γλώσσα του έχει στρατηγική θεολογική σημασία, διότι αναιρεί την παθολογία της «έξης» άρνησης του Αρείου, όπως εύστοχα επιχειρηματολογεί ο Μ. Αθανάσιος:
«Αυτή τε η Σοφία εστίν ο Λόγος και «δι’ αυτού», ως Ιωάννης φησίν, «εγένετο τα πάντα, και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν». Και αυτός εστίν ο Χριστός, «εις γαρ Θεός ο Πατήρ εξ ού τα πάντα, και ημείς εις αυτόν, και εις Κύριος Ιησούς Χριστός, δι’ ου τα πάντα, και ημείς δι’ αυτού». Ει δε τα πάντα δι’ αυτού, αυτός ουκ αν είη συναριθμούμενος τοις πάσιν. Ο γαρ τολμών τον «δι’ού τα πάντα» λέγειν ένα είναι των πάντων, πάντως δη που και περί Θεού, «εξ ου τα πάντα», το αυτό λογίσεται. Ει δε τούτο ως άτοπον φεύγει τις, και διίστησιν ως άλλον από των πάντων τον Θεόν, ακόλουθος ανείη και τον μονογενή Υιόν, ίδιον όντα της του Πατρός ουσίας, άλλον λέγειν είναι των πάντων∙ μη όντος δε αυτού των πάντων, ου θέμις επ’ εαυτού λέγειν το ήν ποτε ότε ουκ ήν, και, ουκ ην πριν γεννηθή. Αι τοιαύται γαρ φωναί κατά των ποιημάτων αρμόζουσι λέγεσθαι, αυτός δε ο Υιός τοιούτος εστίν, οίος εστίν ο Πατήρ, ου και έστι της ουσίας ίδιον γέννημα, Λόγος, και Σοφία».
Ερμηνεία – Μετάφρασις
«Και αυτή η Σοφία είναι ο Λόγος, και «δι’ αυτού», όπως λέγει ο Ιωάννης, «εδημιουργήθηκαν τα πάντα και άνευ αυτού δεν εδημιουργήθη τίποτε» και αυτός ο Λόγος είναι ο Χριστός∙ «διότι ένας Θεός υπάρχει, ο Πατήρ, από τον οποίον προέρχονται όλα και ημείς ανήκομεν εις αυτόν, και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, δια του ανήκομεν εις αυτόν, και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, δια του οποίου έγιναν τα πάντα και ημείς δι’ αυτού». Εάν λοιπόν τα πάντα εδημιουργήθησαν δι’ αυτού, αυτός δεν είναι δυνατόν να συναριθμείται με τα πάντα. Όποιος λοιπόν τολμά να λέγη, ότι αυτός, δια του οποίου εδημιουργήθησαν τα πάντα, είναι ένας εκ των πάντων, οπωσδήποτε σκέπτεται το ίδιο και δια τον Θεόν, εκ του οποίου προέρχονται τα πάντα. Εάν όμως τούτο το αποφεύγη ο καθένας ως παράλογον και ξεχωρίζη τον Θεόν από τα πάντα ως άλλον, είναι επόμενον να λέγη ότι και ο μονογενής Υιός, ο οποίος είναι γνήσιος Υιός της ουσίας του Πατρός, είναι διαφορετικός από τα πάντα. Και αφού δεν είναι ένας εκ των πάντων, δεν είναι δίκαιον να λέγεται περί αυτού το «ην ποτε ότε ουκ ήν» και, «δεν υπήρχε πριν να γεννηθή». Διότι αι εκφράσεις αυταί αρμόζει να λέγωνται για τα δημιουργήματα, αυτός δε ο Υιός είναι τέτοιος, όπως είναι και ο Πατήρ, της ουσίας του οποίου είναι γνήσιον γέννημα, Λόγος και Σοφία» (Μ. Αθανάσιος – Κατά Αρειανών Α΄).
Η Φιλοσοφία, η Επιστήμη και οι θρησκείες (γενικά) προσπαθούν επί πολλά χρόνια για απαντήσεις επί του μυστηρίου της ζωής∙ ν’ ανοίξουν δρόμους στη βαθιά γνώση, πέρα από τα μηχανιστικά επιφαινόμενα της επιστήμης.
Γιατί, άραγε, να υπάρχει αυτό που βλέπουμε σήμερα αντί για το «τίποτα»; Ο κόσμος είναι θέμα τύχης, αναγκαιότητας ή δημιουργίας; Γιατί υπάρχει αυτή η συμμετρία στην Συμπαντική ύλη; Ποια είναι η πηγή αυτής της τάξης; Λογικά είναι ο Άγιος Τριαδικός Θεός!
Η Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία στηριζόμενη στη λογική, τόνισε:
«Τίποτε δεν δημιουργείται εκ του μηδενός, αλλά και τίποτα δεν καταλήγει στο μηδέν», στα όρια της υλικής πραγματικότητας. Αυτή είναι η συμπεριφορά της Υλοενέργειας μετά τη δημιουργία της από το Θεό, γι’ αυτό και σοφά (η Αρχαία Φιλοσοφία), υπογράμμισε: «εν αυτώ γαρ ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν» (Πράξ. 17, 28) δηλ. «μέσα σ’ αυτόν (τον Θεό) ζούμε και κινούμεθα και υπάρχουμε».
Η δύναμη του νοήματος του εδαφίου (Πραξ. 17, 28) που επικαλείται ο Απ. Παύλος αναφέρεται στην αρμονία – οργάνωση της πραγματικότητας δηλ.: α) «εσμέν» = υπάρχουμε ως ύλη β) «και κινούμεθα» = το χαρακτηριστικό της αέναης κίνησης των πάντων και γ) «εν εαυτώ γαρ ζώμεν» = η ανώτερη μορφή ύλης, η ζωή, που δώρισε ο Θεός.
Αναμφίβολα, αυτή είναι η ακριβεστέρα λογική, επιστημονική και θεολογική συστηματική ταξινόμηση της υλικής- συμπαντικής πραγματικότητας.
Που βρέθηκε το «απειροελάχιστο» σωματίδιο, αρχή της υποτιθέμενης «Μεγάλης έκρηξης»;
Η θεωρία αυτή είναι υπεκφυγή, για ν’ αποκλείσουν την πραγματικότητα του Δημιουργού Θεού.
Όποιος πιστεύει στο Θεό, έχει και τη στοιχειώδη λογική που δικαιολογεί τους υπάρχοντες νόμους του Σύμπαντος, γι’ αυτό και καταλήγει στην ακριβή θετική γνώση «ο Θεός, ο Δημιουργός τα πάντα εν σοφία εποίησε».
ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
