Σε μία από τις πιο σεισμικές και ιστορικές αποφάσεις των τελευταίων δεκαετιών, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την οριστική διακοπή των σχέσεων της Αμερικής με το ΝΑΤΟ, βάζοντας τέλος σε μία συμμαχία 77 ετών που διαμόρφωσε τον κόσμο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Δεν μας δίνουν τη Γροιλανδία. Δεν μας βοήθησαν καθόλου στο Ιράν. Μας εκμεταλλεύονται εδώ και δεκαετίες. Τέλος. Αντίο!» δήλωσε με σαφή θυμό και αποφασιστικότητα ο Αμερικανός Πρόεδρος από τον Λευκό Οίκο.
Η ανακοίνωση αυτή πέφτει σαν πυρηνική βόμβα στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα. Ο Τραμπ δεν περιορίστηκε σε απειλές. Πέρασε στην πράξη, χαρακτηρίζοντας το ΝΑΤΟ «πεπαλαιωμένο», «άδικο», «ακριβό» και «εντελώς άχρηστο» για τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, η Αμερική πλήρωνε επί δεκαετίες το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος της συμμαχίας, προστάτευε την Ευρώπη από εξωτερικές απειλές, αλλά όταν η ίδια χρειάστηκε στήριξη, όλοι «εξαφανίστηκαν».
«Πληρώνουμε δισεκατομμύρια κάθε χρόνο για να προστατεύουμε χώρες που δεν μας βοηθούν όταν τις χρειαζόμαστε. Στο Ιράν ζητήσαμε βοήθεια για να ανοίξουμε το Στενό του Ορμούζ και να σταματήσουμε την ενεργειακή κρίση, και τι πήραμε; Τίποτα. Μηδέν. Όταν μιλάμε για τη Γροιλανδία, που είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Αμερικής, μας λένε “όχι”. Δεν πάει άλλο. Η Αμερική πρώτα!» τόνισε χαρακτηριστικά.
Η απόφαση έρχεται μετά από μήνες συνεχών εντάσεων. Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα εκφράσει την απογοήτευσή του για την απροθυμία των ευρωπαϊκών χωρών να συμμετάσχουν ενεργά στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, καθώς και για την κατηγορηματική άρνηση της Δανίας να συζητήσει οποιαδήποτε συμφωνία για τη Γροιλανδία. Η Γροιλανδία θεωρείται από την αμερικανική διοίκηση στρατηγικός θησαυρός λόγω της θέσης της, των φυσικών πόρων και της σημασίας της για την άμυνα του Αρκτικού.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτή η κίνηση σηματοδοτεί το τέλος μίας ολόκληρης εποχής. Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 για να αντιμετωπίσει την σοβιετική απειλή. Σήμερα, χωρίς την Αμερική, η συμμαχία χάνει το 70% της στρατιωτικής της ισχύος και την κύρια οικονομική της στήριξη. Το Άρθρο 5 (η συλλογική άμυνα) τίθεται πλέον σε αμφιβολία, ενώ χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες σε βάσεις σε όλη την Ευρώπη βρίσκονται σε αβεβαιότητα.
Οι αντιδράσεις από την Ευρώπη είναι πανικόβλητες. Ηγέτες όπως ο Μακρόν, ο Σολτς και ο Σταρμέρ εκφράζουν «βαθιά ανησυχία» και «σοκ», ενώ εκτάκτως έχουν συγκαλέσει συνόδους κορυφής. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία και η Κίνα δεν κρύβουν την ικανοποίησή τους. Ο Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ βλέπουν σε αυτή την εξέλιξη μία ιστορική ευκαιρία για να αναδιαμορφώσουν τον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων.
Μέσα στην Αμερική, η απόφαση διχάζει. Οι υποστηρικτές του Τραμπ πανηγυρίζουν για την υλοποίηση της πολιτικής «America First», ενώ οι αντίπαλοί του μιλούν για «επικίνδυνη απομόνωση» και «δώρο στον άξονα Ρωσίας-Κίνας».
Ο Πρόεδρος Τραμπ φαίνεται απόλυτα αποφασισμένος. Σε πρόσφατες δηλώσεις του ξεκαθάρισε ότι η Αμερική δεν χρειάζεται «παράσιτα συμμάχους» και ότι θα προχωρήσει σε νέες διμερείς συμφωνίες ασφαλείας μόνο με χώρες που σέβονται και ανταποδίδουν τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.
Η ρήξη ΗΠΑ-ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον απλή απειλή. Είναι επίσημη πραγματικότητα.
Και αυτή η πραγματικότητα μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της παγκόσμιας ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες.
