Η πρόσφατη συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου γύρω από το Ιράν φέρνει στο προσκήνιο ένα βαθύτερο ζήτημα: την αδυναμία του σύγχρονου δυτικού γεωπολιτικού συνασπισμού να μεταβάλει εύκολα τις στρατηγικές και πολιτικές επιλογές ενός λαού με ιστορική συνέχεια χιλιάδων ετών.
Πέρα από το σημερινό θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων, υπάρχει μια ιστορική πραγματικότητα που συχνά αγνοείται στη Δύση: η διάκριση ανάμεσα στο σύγχρονο κράτος του Ιράν και τον αρχαίο πολιτισμό της Περσίας.
Με βάση τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις της ιρανικής ηγεσίας, και ιδιαίτερα του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, η Τεχεράνη θέτει τρεις βασικές προϋποθέσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης: αναγνώριση των νόμιμων δικαιωμάτων του Ιράν, καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημίες που υπέστη και παροχή ισχυρών διεθνών εγγυήσεων ότι δεν θα υπάρξει νέα στρατιωτική επίθεση στο μέλλον.
Η διατύπωση αυτών των όρων δείχνει ότι η ιρανική πλευρά δεν αναζητεί απλώς μια προσωρινή εκεχειρία αλλά μια πολιτική λύση που δεν θα εμφανίζεται ως συνθηκολόγηση.
Η αναφορά στα «νόμιμα δικαιώματα» του Ιράν έχει ιδιαίτερη σημασία. Στην πράξη σηματοδοτεί την απαίτηση της Τεχεράνης για αναγνώριση της κρατικής της κυριαρχίας και του δικαιώματος να αναπτύσσει ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα υπό διεθνείς όρους.
Παράλληλα, η απαίτηση για αποζημιώσεις επιχειρεί να μεταφέρει το κόστος των στρατιωτικών επιθέσεων στο πεδίο του διεθνούς δικαίου και της πολιτικής ευθύνης, ενώ οι εγγυήσεις μη επανάληψης φανερώνουν ότι το Ιράν θεωρεί μια απλή κατάπαυση πυρός χωρίς μηχανισμό αποτροπής ως στρατηγικά άχρηστη.
Το βασικό μήνυμα της ιρανικής πλευράς είναι σαφές: αποδοχή τερματισμού της σύγκρουσης, αλλά όχι με όρους ταπεινωτικής υποχώρησης. Η ηγεσία της Τεχεράνης επιδιώκει μια έξοδο από τον πόλεμο που να παρουσιάζεται ως πολιτική αντοχή και επιβίωση του κράτους και όχι ως ήττα.
Ωστόσο, οι θέσεις αυτές δύσκολα γίνονται αποδεκτές πλήρως από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Οι δυτικές δηλώσεις μέχρι σήμερα κινούνται σε διαφορετική κατεύθυνση. Από αμερικανικής πλευράς έχουν διατυπωθεί ακόμη και σενάρια άνευ όρων παράδοσης, ενώ το Ισραήλ υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να συνεχιστούν χωρίς σαφές χρονικό όριο έως ότου επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι του.
Η αντίθεση αυτή δείχνει ότι η σύγκρουση δεν αφορά μόνο στρατιωτικές ισορροπίες αλλά και διαφορετικές αντιλήψεις περί κυριαρχίας και γεωπολιτικής νομιμοποίησης.
Σε αυτό το σημείο αναδύεται το βαθύτερο ιστορικό ζήτημα. Το σύγχρονο Ιράν δεν είναι απλώς ένα κράτος της Μέσης Ανατολής. Είναι ο διάδοχος της Περσίας, ενός από τους αρχαιότερους και σημαντικότερους πολιτισμούς της ανθρωπότητας.
Η ιστορική αυτή συνέχεια δημιουργεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική και γεωπολιτική αυτοσυνείδηση που δύσκολα μπορεί να μεταβληθεί από εξωτερικές πιέσεις.
Η Περσία υπήρξε διαχρονικά ένας πολιτισμός γνώσης, επιστήμης και πνευματικής αναζήτησης. Δεν είναι τυχαίο ότι η χριστιανική παράδοση τοποθετεί στην Περσία την καταγωγή των τριών Μάγων της Ανατολής.
Οι σοφοί αυτοί αστρολόγοι και αστρονόμοι, παρατηρώντας τα ουράνια φαινόμενα, διέγνωσαν τη γέννηση του Θεανθρώπου Χριστού και διένυσαν ένα τεράστιο ταξίδι για να προσφέρουν τα συμβολικά δώρα τους: χρυσό, λίβανο και σμύρνα. Ενώ οι τότε και σημερινοί εχθροί του Θεανθρώπου Χριστού από τότε θέλησαν να τον θανατώσουν ως βρέφος, νομίζοντας ότι η εξουσία και κυριαρχία του θα ήταν κοσμική, φοβήθηκαν ως γραμματείς και Φαρισαίοι μην χάσουν την εξουσία!!
Το γεγονός αυτό των Τριών Μάγων εκ Περσίας στην ταπεινή Φάτνη του Θεανθρώπου Χριστού μας, δεν συναποτελεί απλώς μία σεβαστή θρησκευτική παράδοση ή θρησκευτική διπλωματία, αλλά και ένδειξη του υψηλού επιπέδου επιστημονικής και πνευματικής καλλιέργειας που χαρακτήριζε τον τότε περσικό κόσμο των διανοουμένων, για τις νέες κοσμογονικές αλλαγές μέσω του Κυρίου Ιησού Χριστού. Αυτό το πνευματικό σημείο, μήπως, λέω, θα πρέπει και σήμερα να μας προβληματίζει, μήπως και πάλι οι εκ Περσίας Μάγοι μας προειδοποιούν όχι για την γέννηση του Χριστού όπως τότε, αλλά σήμερα, για κάτι άλλο, με άλλο τρόπο, δηλαδή την πιθανή έλευση του αντι-χριστου και των αντι-χριστων οργάνων του. Οψόμεθα. Κι αυτό νομίζω είναι που διαφεύγει από όλους τους γεωπολιτικούς αναλυτές του κόσμου!!
Οι Μάγοι της Ανατολής αντιπροσώπευαν μια σύνθεση υψηλής επιστήμης, ιατρικής, αστρονομίας, φιλοσοφίας και θεολογίας που επέτρεπε στους ανθρώπους εκείνης της εποχής να αντιλαμβάνονται βαθύτερα τις υπερφυσικές ιστορικές και κοσμικές μεταβολές.
Η ιστορική αυτή μνήμη δείχνει ότι η Περσία δεν ήταν ποτέ ένας απλός γεωπολιτικός χώρος, αλλά ένας πολιτισμός με έντονη πνευματική αντίληψη και επιστημονική παράδοση.
Μην μας μπερδεύει το στρατιωτικό γεγονός ότι ο Ξέρξης θέλησε επανειλημμένα να κυριεύσει την Ελλάδα και μέσω αυτής την Ευρώπη, αυτό ήταν ξεχωριστά ιστορικά γεγονότα, που ευτυχώς δίκαια απετράπησαν, για το καλό όλης της Ευρώπης, χάρη στους Έλληνες. Επίσης, όταν ο γνωστός Θεμιστοκλής ζήτησε καταφύγιο ασυλίας στον τότε Πέρση ηγέτη αυτός τον περιέθαλψε και τον έκανε τοπάρχη του, γιατί του απέδειξε ότι παρά τις καταστροφές που έκανε στο στρατό του, θα μπορούσε να του κάνει πολλές περισσότερες εάν θα ήταν εκδικητικός και αυτή του την ειλικρίνεια ο Πέρσης την τίμησε.
Η σημερινή πολιτική πραγματικότητα του Ιράν – με την κυριαρχία των μουλάδων και το θεοκρατικό καθεστώς – δεν μπορεί να διαγράψει αυτή τη βαθιά πολιτισμική κληρονομιά.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η προσπάθεια εξωτερικών δυνάμεων να επιβάλουν μονομερώς πολιτικές αλλαγές θα συναντά πάντοτε ισχυρή αντίσταση. Ένας λαός που φέρει ιστορική μνήμη χιλιετιών δεν μεταβάλλει εύκολα την πολιτική του ταυτότητα υπό πίεση.
Ο δυτικός συνασπισμός μπορεί να επηρεάζει στρατιωτικά ή οικονομικά την περιοχή, αλλά δύσκολα μπορεί να μετασχηματίσει τις βαθύτερες αντιλήψεις ενός τόσο παλαιού πολιτισμού.
Υπό αυτή την έννοια, η σημερινή σύγκρουση δεν αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα ή τις γεωπολιτικές ισορροπίες της Μέσης Ανατολής. Αγγίζει και το ζήτημα της ιστορικής ταυτότητας ενός λαού που βλέπει τον εαυτό του ως συνεχιστή μιας μακραίωνης περσικής παράδοσης.
Επομένως, η διαπραγμάτευση που πιθανόν θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου δεν θα είναι απλώς στρατιωτική ή διπλωματική. Θα είναι και μια σύγκρουση αφηγήσεων: από τη μία πλευρά η δυτική αντίληψη ισχύος και από την άλλη η ιστορική αυτοσυνείδηση ενός πολιτισμού που θεωρεί ότι επιβίωσε μέσα στους αιώνες.
Η Περσία, ακόμη και μέσα από τη σύγχρονη μορφή του Ιράν, συνεχίζει να λειτουργεί ως ένας πολιτισμικός πόλος με βαθιά ιστορική μνήμη. Και αυτή η μνήμη εξηγεί γιατί καμία εξωτερική συμμαχία δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει πολιτικές λύσεις που να αγνοούν την ιστορία και την ταυτότητα ενός τόσο αρχαίου λαού, παρότι οι μουλάδες έχουν επηρεάσει την υποστατική σύσταση του.
Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade, in Theology Religion University of Munchen, in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology, Degree of History/Philology, Degree of Music. Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH, MNE. Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://www.huffingtonpost.gr/signature/dr-alexios-panagopoulos/
https://www.pemptousia.gr/author/alexios-panagopoulos-academician-prof-dddr-pdoc-dr-habil-alexios-panagopoulos/
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.
