Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr.Habil. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος
Η πρόσφατη συμφωνία για την απόκτηση τριών συν τριών μεταγωγικών αεροσκαφών EMBRAER KC-390 ανοίγει μια ουσιαστική συζήτηση για τον προσανατολισμό της ελληνικής αμυντικής πολιτικής. Δεν αμφισβητείται ότι πρόκειται για σύγχρονα αεροσκάφη με δυνατότητες μεταφοράς προσωπικού και υλικών, υγειονομικών διακομιδών και εναέριου ανεφοδιασμού.
Το ερώτημα, όμως, είναι εάν αυτή η προμήθεια ανταποκρίνεται στις πραγματικές και επείγουσες ανάγκες της Ελλάδας. Η Ελλάδα δεν είναι Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν διαθέτει την οικονομική ισχύ, τις υποδομές ούτε την παγκόσμια στρατιωτική αποστολή μιας υπερδύναμης. Η γεωστρατηγική της αποστολή καθορίζεται από το Αιγαίο, τα νησιά, την Κρήτη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Επομένως, δεν είναι ορθό να αντιγράφουμε μηχανιστικά μοντέλα στρατιωτικής προβολής ισχύος που σχεδιάστηκαν για πολύ διαφορετικές γεωγραφικές και πολιτικές συνθήκες.
1. Η οικονομική αντοχή είναι μέρος της εθνικής μας ασφάλειας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, υψηλό δημόσιο χρέος και κοινωνικές ανάγκες που επιβαρύνουν τους πολίτες. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις αμυντικές δαπάνες σαν να διαθέτει απεριόριστους οικονομικούς πόρους.
Δεν είναι δυνατόν, από το πενιχρό υστέρημα των Ελλήνων φορολογουμένων, να χρηματοδοτούμε διαρκώς επιχειρήσεις στρατιωτικής προβολής και παρουσίας σε πλούσια αραβικά κράτη, στέλνοντας ακόμη και σύγχρονα πολεμικά πλοία, όπως η φρεγάτα «Κίμων», όταν δεν έχουν προηγουμένως εξασφαλιστεί οι βασικές ανάγκες της εθνικής άμυνας.
Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να συμμετέχει σε συμμαχικές συνεργασίες, αλλά με σαφή προσδιορισμό του εθνικού συμφέροντος, του κόστους και της διάρκειας κάθε αποστολής. Η αλληλεγγύη δεν σημαίνει οικονομική εξάντληση, ούτε μετατροπή της χώρας μας σε μόνιμο πάροχο στρατιωτικών υπηρεσιών για τρίτους.
Η εθνική κυριαρχία δεν διασφαλίζεται με εξοπλισμούς που δημιουργούν νέες εξαρτήσεις. Ούτε τα KC-390, ούτε οποιοδήποτε άλλο σύστημα, θα πρέπει να καταλήξει να αποτελεί μηχανισμό στρατηγικής εξάρτησης από άλλες χώρες. Η Ελλάδα δεν πρέπει να γίνει υποτελής των επιλογών και των στρατιωτικών προτεραιοτήτων άλλων λαών.
2. Πρώτα ανταλλακτικά και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Πριν από κάθε νέα εξοπλιστική αγορά, προέχει να εξασφαλίσουμε ότι τα συστήματα που ήδη διαθέτουμε μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Χρειαζόμαστε ανταλλακτικά, συντήρηση, τεχνική υποστήριξη, εκπαιδευμένο προσωπικό και υψηλή διαθεσιμότητα για τα υπάρχοντα μαχητικά, τα πολεμικά πλοία και τα υπόλοιπα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων. Ένα σύγχρονο αεροσκάφος ή πολεμικό πλοίο που δεν διαθέτει τα αναγκαία ανταλλακτικά και δεν μπορεί να συντηρηθεί εγκαίρως δεν αποτελεί πραγματική επιχειρησιακή ισχύ. Η εθνική άμυνα δεν μετριέται με τις ανακοινώσεις νέων αγορών, αλλά με τον αριθμό των διαθέσιμων και αξιόμαχων μέσων σε πραγματικές συνθήκες κρίσης.
3. Αιγαίο, Κύπρος και νησιωτικές υποδομές. Τα ελληνικά νησιά αποτελούν στρατηγικούς κόμβους ανεφοδιασμού, μεταφοράς και αμυντικής υποστήριξης. Η Κρήτη και η Κύπρος έχουν ιδιαίτερη σημασία για την επιχειρησιακή σύνδεση του Αιγαίου με την Ανατολική Μεσόγειο. Η αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο αποτελεί σημαντική κυπριακή υποδομή, η οποία μπορεί, στο πλαίσιο των συμφωνιών των δύο κρατών, να ενισχύσει τη συνεργασία και την υποστήριξη κοινών αμυντικών σχεδιασμών.
Η Ελλάδα οφείλει να αναπτύξει ολοκληρωμένο σύστημα υποστήριξης των νησιών μας, με ασφαλείς υποδομές καυσίμων, μεταφορές, επικοινωνίες και συντονισμό αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων. Τα ιπτάμενα τάνκερ έχουν χρησιμότητα, αλλά δεν αποτελούν πανάκεια. Τα KC-390 απαιτούν ειδική επιχειρησιακή διαμόρφωση για τον ανεφοδιασμό των ελληνικών F-16, τα οποία χρησιμοποιούν διαφορετικό σύστημα από εκείνο της αρχικής διαμόρφωσης του αεροσκάφους. Συνεπώς, δεν πρέπει να παρουσιάζεται η δυνατότητα αυτή ως ήδη εξασφαλισμένη.
4. Η πραγματική προτεραιότητα: Drones αέρος και θαλάσσης. Μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της ελληνικής αμυντικής πολιτικής πρέπει να είναι η ουσιαστική αύξηση των μη επανδρωμένων συστημάτων. Η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερα drones αέρος και θαλάσσης, με δυνατότητες επιτήρησης, αναγνώρισης, συλλογής πληροφοριών, έγκαιρης προειδοποίησης και υποστήριξης των ναυτικών και αεροπορικών επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα επιτήρησης, τα οποία μπορούν να ενισχύσουν την παρακολούθηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών και την προστασία κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, απαιτείται ανάπτυξη ελληνικής τεχνογνωσίας, εγχώρια παραγωγή, δυνατότητα επισκευής και αναβάθμισης, καθώς και διαλειτουργικότητα με τα υφιστάμενα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Η τεχνολογική αυτονομία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι παράγοντας εθνικής ασφάλειας.
5. Το 1974 δεν δικαιολογείται με υποθετικά σενάρια. Η τραγωδία της Κύπρου δεν προκλήθηκε επειδή η Ελλάδα δεν διέθετε ιπτάμενα τάνκερ. Ήταν αποτέλεσμα βαθύτατων πολιτικών, στρατιωτικών και θεσμικών αποτυχιών, του πραξικοπήματος, της ανεπαρκούς προετοιμασίας και του ελλιπούς συντονισμού. Η επιχείρηση «Νίκη» τον Ιούλιο του 1974 απέδειξε πόσο καταστροφικές μπορούν να είναι οι ελλείψεις επικοινωνίας και επιχειρησιακής συνεργασίας. Η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να δικαιολογεί εκ των υστέρων κάθε εξοπλιστική επιλογή. Η αποτροπή απαιτεί στρατηγική, διοίκηση, ετοιμότητα και πολιτική βούληση, όχι υποθετικές ιστορικές βεβαιότητες.
Συμπέρασμα.
Η Ελλάδα χρειάζεται αμυντική πολιτική με οικονομικό ρεαλισμό, εθνική αυτονομία και σαφή ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Πρώτα ανταλλακτικά και συντήρηση για όσα ήδη διαθέτουμε. Έπειτα ενίσχυση της αεράμυνας, των νησιωτικών υποδομών, των μεταφορικών δυνατοτήτων και των μη επανδρωμένων συστημάτων αέρος και θαλάσσης. Κάθε νέα αγορά πρέπει να αποδεικνύει την αναγκαιότητα και την οικονομική της βιωσιμότητα. Τα KC-390 μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο μέσο, αλλά δεν είναι η απάντηση σε όλα τα προβλήματα της ελληνικής άμυνας.
Δεν είμαστε Αμερική για να χρηματοδοτούμε παγκόσμιες στρατιωτικές αποστολές. Είμαστε Ελλάδα και προτεραιότητά μας είναι η υπεράσπιση της ελληνικής επικράτειας, του Αιγαίου και του Ελληνισμού της Κύπρου. Δεν μπορεί ο Έλληνας πολίτης να στερείται βασικών κοινωνικών αγαθών για να χρηματοδοτεί εξοπλιστικές επιλογές, χωρίς σαφή ιεράρχηση, ενώ οι υφιστάμενες Ένοπλες Δυνάμεις ενδέχεται να στερούνται ανταλλακτικών και συντήρησης.
Η άμυνα δεν είναι επίδειξη πλούτου. Είναι ευθύνη απέναντι στην πατρίδα και στους πολίτες της. Η Ελλάδα χρειάζεται αξιόμαχες Ένοπλες Δυνάμεις, όχι εξοπλισμούς εντυπωσιασμού και εξαρτήσεις από τις ξένες στρατηγικές.
Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade.
Post-Doc in Theology Religion University of Munchen.
Post-Doc in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology,
Degree of History/Philology, Degree of Music.
Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH and MNE.
Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain.
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA.
Member Club of Rome – SC.
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://scholar.google.com/scholar?hl=el&as_sdt=0%2C5&q=aleksios+panagopoulos&btnG=
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.
