Ελευθέριος Ανδρώνης
Αν ζητούσαμε να χωρέσουμε σε ένα περιστατικό όλη τη βαρβαρότητα που διακρίνει την καύση των νεκρών, αυτό θα ήταν το άθλιο σκηνικό που έλαβε χώρα στη Σαντορίνη.
Μια Βρετανίδα τουρίστρια μαζί με την παρέα της κατεβαίνει τα σκαλιά στα σοκάκια της Οίας και κρατά ένα διάφανο δοχείο με τη στάχτη του δύστυχου πατέρα της που αποτεφρώθηκε σε κάποιο κρεματόριο, προφανώς κατ’ επιλογήν του. Τελευταία του επιθυμία ήταν να σκορπιστούν τα αποκαΐδια της επίγειας ζωής του στα καλντερίμια της Σαντορίνης που φαίνεται πώς αγαπούσε.
Η Βρετανίδα τραγουδά με την αξιοθρήνητη κουστωδία της ένα κλασσικό τραγούδι του Μπομπ Μάρλεϊ (με τον στίχο «Everything’s Gonna Be Alright»), ανοίγει το καπάκι του δοχείου και σκορπίζει τη στάχτη στο διάβα της, σε κάθε σκαλοπάτι. Το περιεχόμενο αδειάζει σαν κλεψύδρα χαμένης αξιοπρέπειας και τότε όλη η παρέα χειροκροτεί το ανοσιούργημα που διέπραξε, με την κόρη του «σκορπισμένου» μακαρίτη να λέει «αντίο μπαμπά».
Αυτό το πνεύμα «σεβασμού» εμπνέει για τον νεκρό η μηδενιστική κουλτούρα της αποτέφρωσης. Ένα ανθρώπινο δημιούργημα του Θεού να γίνεται ευτελέστερο απομεινάρι και από γόπα σε τασάκι. Και έπειτα να πετάγεται ο κονιορτός του σε σοκάκια, να ποδοπατείται από περαστικούς, να σκορπίζει στους πέντε ανέμους, να αναπνέουν οι κάτοικοι και οι τουρίστες τη σκόνη του θανάτου, για το δικαίωμα μεταθανάτιας «αυτοδιάθεσης» του κάθε φαντασμένου μακαρίτη.
Άλλοι να κάνουν τελευταία τους κατοικία μια σόλα παπουτσιού και ένα πατάκι σπιτιού, άλλοι τη θάλασσα, άλλοι το ποτάμι, άλλοι να γίνονται κομπόστ για τον κήπο, και οι πιο τυχεροί να γίνονται γκρίζα ανάμνηση σε ένα θλιβερό βάζο. Απ’ τη στιγμή που χάνεται η πίστη για μεταθανάτια ζωή και κρίση, ο άνθρωπος που νομίζει ότι πορεύεται στο μηδέν, θα τιμηθεί και ως μηδενικό. Ο θάνατος αποσυνδέεται από το αίσθημα κοινής μοίρας, κοινής τιμής και κοινής περισυλλογής, και γίνεται ένα ατομικό βίτσιο ματαιοδοξίας. Ένα αυτοσχέδιο τελετουργικό «ρομαντικής» αυταπάτης που απομακρύνεται τόσο πολύ από τα κοινά, ώσπου φτάνει να γίνει μια ωμή βαρβαρότητα.
Ο ετοιμοθάνατος δεν ενδιαφέρεται για τις συνέπειες των επιθυμιών του στους ζωντανούς. Οι δε ζωντανοί δεν ενδιαφέρονται για τις συνέπειες της ασέβειας τους στο νεκρό. Η μια πλευρά τρέφεται από την επιβολή της στην άλλη. Ακόμα και οι νεκροί γίνονται καταναλωτές μιας πιασάρικης ιστορίας στο TikTok. Και ο ύστατος αποχαιρετισμός ομοιάζει περισσότερο με ποθητό αντίο στις ευθύνες. Αντίο στο σέβας, στη μνήμη, στην τιμή, στο όφελος της ψυχής, στη φιλοσοφία της ματαιότητας, στην ευχή της καλής αντάμωσης. Ο μηδενισμός της αποτέφρωσης λέει αντίο σε όλα αυτά τα πανανθρώπινα και αρχαία αξιώματα. Και καλωσορίζει το σκόρπισμα της ευθύνης, κυριολεκτικά και μεταφορικά.
«Νούμερο 1» στη ζωή – Μηδενικό στο θάνατο
Ποτέ ξανά δεν επικράτησαν τόσα σαρκικά δικαιώματα κι όμως ποτέ ξανά ο άνθρωπος δεν ατίμασε το σώμα του τόσο στη ζωή, όσο και στον θάνατο. Και τι παράδοξο: Aν στη ζωή η επωνυμία έχει γίνει όνειρο ζωής, στον θάνατο καίγονται ευχαρίστως για να μην θυμίζουν τίποτα από τη μορφή τους. Πολλές φορές χωρίς καν ένα όνομα και μια ημερομηνία να τους συνοδεύει σε μια επιγραφή που να θυμίζει ότι κάποτε υπήρξαν. Ότι κάποτε περπάτησαν σε αυτή τη γη και ίσως ήρθαν στιγμές που συλλογίστηκαν ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γεννιέται για να φτάνει μόνο μέχρι τον τάφο. Αλλά ο διάβολος κερδίζει σωρηδόν ψυχές με το να πείθει τον άνθρωπο ότι είναι το «νούμερο 1» στη ζωή και το «μηδέν» στον θάνατο.
Η φυσική αντίδραση αν δεις ένα απανθρακωμένο πτώμα στους δρόμους είναι να φρίξεις. Αλλά αν αυτός ο άνθρωπος έχει περάσει οικειοθελώς από κλίβανο και μπλέντερ, και έχει αφήσει ευχή να γίνει διακοσμητική πτωματόσκονη, τότε όλα καλά υποθέτω. Αυτός είναι ο «πολιτισμός» που εξάγουν οι φούρνοι του σύγχρονου δικαιωματιστικού ολοκαυτώματος. Θα φτάσουμε στο τέλος να μην προλαβαίνουμε να καθαρίζουμε στάχτες από ανθρώπους και δέντρα. Καίγεται η άλογη φύση, καίγεται και η λογική γιατί κατάντησε τελείως παράλογη. Ο ατομικισμός γίνεται μια ζοφερή τέφρα που «φυσάει» τη θανατίλα της στον δημόσιο χώρο.
Πόσο ειρωνικό είναι άραγε, ότι στο νησί που φημίζεται για το ομορφότερο ηλιοβασίλεμα του κόσμου, το «ηλιοβασίλεμα» του ανθρώπου να παρουσιάζεται τόσο ανίερα χυδαίο; Ποιος ξέρει πόσοι ακόμα τουρίστες θα ακολουθήσουν τα αίσχη της Βρετανίδας και θα αναζητούν «εξωτικούς» προορισμούς για να αδειάσουν καρβουνιασμένα λείψανα; Να λοιπόν ο νέος Μεσαίωνας, όπου οι άνθρωποι στοιβάζονται μόνοι τους στις πυρές και η ηθελημένη καταδίκη τους γίνεται κοσμικό θέαμα, δυστύχημα αφάνταστο και σε αυτή τη ζωή και στην επόμενη…
