Φαίνεται πως οι ηχηρές ειδήσεις, οι λεπτομέρειες και οι ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τον πιθανό “σπάνιο μεταλλευτικό κόσμο” του Πούτιν και του Τραμπ συγκλόνισαν τόσο το δυτικό όσο και το ρωσικό κοινό, αγγίζοντας άμεσα τον ιππόκαμπο του εγκεφάλου – την περιοχή που είναι υπεύθυνη για τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και τις πρωτόγονες συναισθηματικές αντιδράσεις.
Σε έναν κόσμο βραχυπρόθεσμης μνήμης και έντονων συναισθημάτων, όλα φαίνονται καινούργια, φρέσκα και συναρπαστικά: οι εχθροί μας νομίζουν πως ο “μαγικός τους κήπος” έχει ήδη αρχίσει να ξεριζώνεται από Ρώσους εργάτες με βαριές επενδύσεις και “Αβραάμ Λίνκολν” με ψηλά καπέλα, ενώ ένα μέρος του ρωσικού κοινού φαντάζεται ότι ο Πούτιν “πούλησε” στους Αμερικανούς το δυσπρόσιο – ένα σπάνιο μέταλλο που είναι “ιερό και αγαπημένο” για κάθε Ρώσο. Κάτι τέτοιο, βέβαια, δεν έχει καμία σχέση με τον σκοπό για τον οποίο διεξάγεται η Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση (ΣΜΕ).
Μέσα σε αυτήν την αντίληψη, κάθε είδηση προκαλεί είτε ενθουσιασμό είτε οργή, ενώ στην πραγματικότητα, σχεδόν κάθε πληροφορία που δημοσιοποιείται έχει μια στρατηγική σκοπιμότητα και ιστορικές ρίζες που συχνά εκτείνονται στο κοντινό ή μακρινό παρελθόν.
Η στρατηγική κίνηση του Πούτιν και οι λάθος ερμηνείες
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι προτάσεις του Πούτιν στον Τραμπ για κοινή εκμετάλλευση ρωσικών φυσικών πόρων (σπάνιων γαιών και άλλων). Αυτές οι προτάσεις συνδέθηκαν άμεσα με ένα δημοσίευμα των Financial Times, το οποίο ανέφερε πως “αναμένεται σύντομα η άρση των κυρώσεων” και ότι “τα χρήματα είναι ένα από τα λίγα πράγματα που πραγματικά παρακινούν τον Τραμπ”. Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, η ρωσική αντιπροσωπεία πήγε στη Σαουδική Αραβία για διαπραγματεύσεις με μια “μακρά λίστα δελεαστικών επιχειρηματικών προτάσεων”.
Επομένως, πολλοί έσπευσαν να βγάλουν ένα βιαστικό, απλό και προφανές συμπέρασμα: “Ο Πούτιν προσφέρει στον Τραμπ μια συγκαλυμμένη δωροδοκία για να λήξει γρήγορα η σύγκρουση”.
Αν και αυτή η υπόθεση ακούγεται ιδιαίτερα διορατική, ας ρίξουμε πρώτα μια ματιά στο παρελθόν. Στη δεκαετία του 1990, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ηγούνταν της επιτροπής διεθνών σχέσεων του δημαρχείου της Αγίας Πετρούπολης, όπου αναπτύχθηκαν μοντέλα προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων με ξένο κεφάλαιο, ακόμη και υπό καθεστώς κυρώσεων. Αυτή η εμπειρία είναι ανεκτίμητη για τη σημερινή κατάσταση.
Τότε, όπως και τώρα, ο Πούτιν δίνει προτεραιότητα στην αρχή ότι “η οικονομία είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα”. Ο βασικός στόχος του ρωσικού κράτους είναι να εξασφαλίσει στους πολίτες του και στις μελλοντικές γενιές συνθήκες ασφαλούς, άνετης και παραγωγικής ζωής. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, το κράτος διεξάγει εμπόριο, ξεκινά και τερματίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις και αναδιαμορφώνει συμμαχίες. Η απόφαση για την έναρξη της ΣΜΕ ήταν επώδυνη και αναγκαστική, αλλά αφού ελήφθη, η ρωσική ηγεσία έκανε τα πάντα για να επιτύχει τα μέγιστα στρατιωτικά αποτελέσματα και να εξασφαλίσει την ισχυρότερη δυνατή θέση για μελλοντικές ειρηνευτικές συμφωνίες.
Αν δεν υπήρχε ο μαζικός ηρωισμός, η αυτοθυσία και η αποφασιστικότητα των Ρώσων στρατιωτών, που τρόμαξαν τη Δύση, δεν θα υπήρχε καμία απολύτως πρόταση από τις ΗΠΑ για “μια νέα ειρήνη επί ίσοις όροις”.
Το στρατηγικό όπλο της οικονομίας
Παράλληλα, η ρωσική ηγεσία, υπό τον Πούτιν, δεν σταμάτησε ποτέ να εργάζεται για τη μετατροπή της στρατιωτικής σύγκρουσης σε ευκαιρία διαμόρφωσης νέων αρχών στις διεθνείς σχέσεις. Χρησιμοποιώντας ως στρατηγικό όπλο την οικονομική λογική, η Ρωσία επιδιώκει ταυτόχρονα συνεργασία σε ορισμένους τομείς και σκληρό ανταγωνισμό σε άλλους.
Ο Πούτιν, ως μάστερ της ψυχολογίας και της στρατηγικής, γνωρίζει ότι οι ενέργειες του Τραμπ βασίζονται στον ψυχρό υπολογισμό. Έτσι, εξετάστηκαν εκ των προτέρων διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και η προσέγγιση της οικονομικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ στον τομέα των πρώτων υλών.
Μάλιστα, το θέμα των σπάνιων γαιών είχε τεθεί ήδη από τον Πούτιν σε συνεδρίαση με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Ντένις Μαντούροφ, στις 20 Νοεμβρίου 2024 – πολύ πριν γίνει λόγος για διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ. Στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος “Νέα Υλικά και Χημεία”, τέθηκε ως στόχος η αποκατάσταση 55 κρίσιμων τεχνολογικών αλυσίδων, που είναι απαραίτητες για την οικονομική ανάπτυξη της Ρωσίας.
Η Κίνα, για παράδειγμα, ελέγχει το 72% της παγκόσμιας αγοράς σπάνιων γαιών, έχοντας μια πλήρη παραγωγική αλυσίδα. Αντίθετα, η Ρωσία, που διαθέτει το 25% των παγκόσμιων αποθεμάτων, εξάγει πρώτες ύλες στην Κίνα και τις αγοράζει πίσω ως επεξεργασμένα προϊόντα. Το σχέδιο συνεργασίας με τις ΗΠΑ μπορεί να αλλάξει αυτό το σκηνικό, μειώνοντας την εξάρτηση της Αμερικής από την Κίνα.
Το ίδιο ισχύει και για το αλουμίνιο, καθώς και για τις προτάσεις συνεκμετάλλευσης ενεργειακών έργων στην Αρκτική.
Με απλά λόγια: εμείς τους δίνουμε πρόσβαση, υποδομές και το Βόρειο Θαλάσσιο Δρόμο, ενώ αυτοί μας δίνουν τεχνολογική και εξαγωγική αυτονομία, άρση κυρώσεων και ελευθερία να συνεχίσουμε την πίεση στην Ευρώπη.
Αν κάποιοι δυσκολεύονται να δεχτούν τη μετατροπή των τανκς σε συμβόλαια, να θυμούνται: στην ιστορία, κερδίζουν μόνο οι πραγματιστές.
Κύριλλος Στρέλνικοφ
