Μια δυστοπική πραγματικότητα πλησιάζει. Ένας ομοσπονδιακός νόμος των ΗΠΑ (Infrastructure Investment and Jobs Act, Section 24220), που ψηφίστηκε το 2021 και επικυρώθηκε ξανά το 2024, απαιτεί από το NHTSA (Εθνική Διοίκηση Ασφάλειας Οδικής Κυκλοφορίας) να θεσπίσει μόνιμα πρότυπα για εξοπλισμό ανίχνευσης εξασθενημένης οδήγησης σε όλα τα νέα οχήματα . Αυτό σημαίνει ότι τα αυτοκίνητα θα εξοπλιστούν με κάμερες, αισθητήρες, και AI kill switch που θα παρακολουθεί την κίνηση των ματιών, το κεφάλι, και την προσοχή του οδηγού. Αν το σύστημα «κρίνει» ότι ο οδηγός είναι εξασθενημένος (ακόμα και από κόπωση ή απόσπαση προσοχής), μπορεί να αποτρέψει την εκκίνηση του οχήματος ή να περιορίσει τη λειτουργία του . Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων προειδοποιούν ότι η τεχνολογία κάνει πολλά λάθη (φυσιολογικές κινήσεις ματιών ή κεφαλιού μπορούν να εκληφθούν ως «εξασθένιση») . Μια προσπάθεια να αφαιρεθεί η χρηματοδότηση για το μέτρο ηττήθηκε στη Βουλή (268-164) . Ο Ρον ΝτεΣάντις συνέκρινε τον νόμο με το «1984» του Όργουελ . Η ερώτηση είναι: πόση ελευθερία είμαστε διατεθειμένοι να θυσιάσουμε για λίγη παραπάνω «ασφάλεια»;
Ο νόμος: Η τεχνολογία παρακολούθησης γίνεται υποχρεωτική
Το πλάνο ξεκίνησε το 2021, με το «Halt Drunk Driving Act» (που ήταν μέρος του ευρύτερου νομοσχεδίου για τις υποδομές). Η ιδέα ήταν να χρησιμοποιηθεί τεχνολογία για την παθητική ανίχνευση μεθυσμένων ή εξασθενημένων οδηγών. Οι επιλογές περιλαμβάνουν:
-
Αισθητήρες αέρα για ανίχνευση αλκοόλ.
-
Αισθητήρες δακτύλων για μέτρηση αλκοόλ στο αίμα.
-
Σαρωτές ματιών και κεφαλιού για ανίχνευση σημαδιών εξασθένισης .
Το 2024, το Κογκρέσο έδωσε στο NHTSA μια παράταση, αλλά μια νέα προθεσμία πλησιάζει. Αν το Κογκρέσο δεν ανακαλέσει τον νόμο, τα πρότυπα θα γίνουν μόνιμα .
Η αντίσταση: «Το αυτοκίνητο γίνεται ο ιδιοκτήτης σας»
Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων δεν είναι ενθουσιασμένοι. Υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία δεν είναι έτοιμη, γιατί κάνει πάρα πολλά λάθη. Μια φυσιολογική κίνηση του ματιού ή μια στροφή του κεφαλιού (για να κοιτάξει κανείς τον καθρέφτη) μπορεί να εκληφθεί ως «εξασθένιση» . Πολλοί οδηγοί έχουν φυσικές ιδιαιτερότητες (π.χ. τrembling, στραβισμός) που θα τους χαρακτηρίσουν ως «μη ικανούς».
Ο Ρον ΝτεΣάντις, κυβερνήτης της Φλόριντα, ήταν κατηγορηματικός: Η προηγούμενη προσπάθεια να αφαιρεθεί η χρηματοδότηση για το μέτρο ηττήθηκε στη Βουλή (268-164) , αλλά η μάχη συνεχίζεται.
Το 1984 έρχεται: «Το αυτοκίνητο αποφασίζει αν είστε άξιος»
Ο Σνάιντερ περιγράφει το σενάριο που θα γίνει πραγματικότητα αν ο νόμος εφαρμοστεί:
-
Το σύστημα αποφασίζει: Κάθε φορά που μπαίνετε στο αυτοκίνητό σας, το AI θα σας «εξετάζει». Αν κρίνει ότι είστε εξασθενημένοι (ακόμα και αν απλά είστε κουρασμένοι ή αγχωμένοι), το αυτοκίνητο δεν θα ξεκινά.
-
Απώλεια ελέγχου: Πληρώνετε για το αυτοκίνητο, το συντηρείτε, το ασφαλίζετε, αλλά ένας αλγόριθμος αποφασίζει αν μπορείτε να το οδηγήσετε.
-
Λάθη του AI: Η τεχνολογία δεν είναι τέλεια. Εκατομμύρια άνθρωποι θα βρεθούν αποκλεισμένοι από τα ίδια τους τα οχήματα, χωρίς δυνατότητα έφεσης.
-
Επέκταση: Αν το σύστημα εφαρμοστεί στα αυτοκίνητα, είναι θέμα χρόνου να εφαρμοστεί και σε άλλες πτυχές της ζωής (δουλειά, μετακινήσεις, κοινωνικές δραστηριότητες).
Ο Σνάιντερ το λέει ξεκάθαρα: δεν θέλει η κάμερα στο αυτοκίνητό του να ερμηνεύει κάθε του κίνηση, και να αποφασίζει αν είναι «άξιος» να οδηγήσει.
Η αντίδραση: Μια αχτίδα ελπίδας (ακόμα);
Η είδηση έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η προσπάθεια να αφαιρεθεί η χρηματοδότηση για το μέτρο ηττήθηκε, αλλά η μάχη συνεχίζεται. Υπάρχει ακόμα ένα νομοσχέδιο για πλήρη κατάργηση του νόμου, που εκκρεμεί σε επιτροπή .
Επιπλέον, ακόμα κι αν το NHTSA θεσπίσει τα πρότυπα, οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα έχουν 2-3 χρόνια για να τα εφαρμόσουν . Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές μπορούν να ψηφίσουν με το πορτοφόλι τους: αν αρνηθούν να αγοράσουν αυτοκίνητα με τέτοια συστήματα, η αγορά θα αναγκαστεί να αντιδράσει.
Αλλά το ρολόι χτυπάει. Αν το Κογκρέσο δεν ανακαλέσει τον νόμο, το AI kill switch θα γίνει πραγματικότητα.
Συμπέρασμα: Μάχη για την ελευθερία ή αποδοχή του ελέγχου;
Ο νόμος για το AI kill switch είναι μια κλασική περίπτωση του διλήμματος «ασφάλεια έναντι ελευθερίας». Στόχος είναι η μείωση των ατυχημάτων από μεθυσμένους ή εξασθενημένους οδηγούς. Κανείς δεν είναι εναντίον αυτού του στόχου.
Το πρόβλημα είναι η μέθοδος. Η μαζική παρακολούθηση, η συνεχής ανάλυση, και η παράδοση του ελέγχου σε έναν αλγόριθμο δεν είναι η λύση. Είναι η δημιουργία μιας νέας φυλακής.
Ο Σνάιντερ τελειώνει με μια προειδοποίηση: η ελευθερία είναι πολύτιμη. Μόλις χαθεί, είναι πολύ δύσκολο να επανέλθει. Το ερώτημα είναι: θα αντισταθούμε τώρα, ή θα ξυπνήσουμε μια μέρα σε έναν κόσμο όπου κάθε μας κίνηση παρακολουθείται και αξιολογείται;
