Στις 2 Φεβρουαρίου 2026, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εκκίνησε επισήμως τις διαδικασίες για την αναθεώρηση του Ελληνικού Συντάγματος, με ένα σύντομο διάγγελμα από το Μέγαρο Μαξίμου. Πρόκειται για την τέταρτη μεγάλη αναθεώρηση από το 1975, η οποία φιλοδοξεί να προσαρμόσει τον καταστατικό χάρτη της χώρας στις σύγχρονες προκλήσεις του 21ου αιώνα. Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει την κίνηση ως «γενναία» και «τολμηρή», ενώ η αντιπολίτευση την βλέπει ως τακτική συσκότισης τρεχόντων πολιτικών ζητημάτων, όπως τα ατυχήματα στα Τέμπη, τα σκάνδαλα στο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι αγροτικές κινητοποιήσεις.
Η Εκκίνηση της Διαδικασίας: Διάγγελμα και Επιστολή
Στο διάγγελμά του, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι το Σύνταγμα του 1975, παρόλο που απέδειξε την ανθεκτικότητά του, «ανήκει στον 20ό αιώνα» και χρειάζεται ριζικές αλλαγές για να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις. Παράλληλα, έστειλε επιστολή προς τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ζητώντας τις προτάσεις τους μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, ώστε η τελική εισήγηση της κυβέρνησης να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο. Η κοινοβουλευτική διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει τον Απρίλιο, με την παρούσα Βουλή να λειτουργεί ως «προτείνουσα» (χρειάζονται 180 ψήφοι για τις προτάσεις αλλαγών), ενώ η επόμενη Βουλή (μετά τις εκλογές του 2027) θα τις εγκρίνει οριστικά με 151 ή 180 ψήφους, ανάλογα με το άρθρο.
Ο κ. Μητσοτάκης κάλεσε σε ευρύ διάλογο, τονίζοντας την ανάγκη συναινέσεων: «Πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων». Απόψε, στις 21:00, θα δώσει συνέντευξη στον Αλέξη Παπαχελά στον ΣΚΑΪ, όπου αναμένεται να αναλύσει περαιτέρω τις προθέσεις της κυβέρνησης.
Οι Προτεινόμενες Αλλαγές: Ποια Άρθρα στο Τραπέζι;
Η κυβέρνηση εστιάζει σε περίπου 5-6 κομβικά άρθρα, με στόχο τον εκσυγχρονισμό σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, η παιδεία, το δημόσιο και το περιβάλλον. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι βασικές προτάσεις περιλαμβάνουν:
- Άρθρο 86 (Ποινική ευθύνη υπουργών): Περιορισμός του ρόλου της Βουλής και ταχύτερη παραπομπή υποθέσεων στα τακτικά δικαστήρια, για να αντιμετωπιστούν καθυστερήσεις σε σκάνδαλα όπως τα Τέμπη και το ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Άρθρο 16 (Παιδεία): Επέκταση σε μη κρατικά/μη κερδοσκοπικά ΑΕΙ, ενισχύοντας την ανώτατη εκπαίδευση με διεθνή πρότυπα.
- Άρθρο 103 (Δημόσιοι υπάλληλοι): Σύνδεση της μονιμότητας με την αξιολόγηση, πιθανώς άρση σε περιπτώσεις χαμηλής απόδοσης, για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στο Δημόσιο.
- Άρθρο 90 (Ηγεσία Δικαιοσύνης): Αλλαγές στον τρόπο εκλογής προέδρων δικαστηρίων, για μεγαλύτερη ανεξαρτησία.
- Άρθρο 30 (Πρόεδρος της Δημοκρατίας): Πιθανή εξαετής θητεία χωρίς επανεκλογή, για ενίσχυση του θεσμικού ρόλου.
- Άρθρο 24 (Περιβάλλον): Ενσωμάτωση διατάξεων για την κλιματική κρίση και βιώσιμη ανάπτυξη.
Επιπλέον, εξετάζονται αλλαγές σε εκλογικά θέματα, όπως η επαναφορά 12 εδρών Επικρατείας και διατήρηση του 3% για είσοδο στη Βουλή. Η κυβέρνηση στοχεύει σε συνολικά έως 70 άρθρα από τα 120 του Συντάγματος, με έμφαση στη «μάχη με το βαθύ κράτος».
Τα Επιχειρήματα της Κυβέρνησης: Αναγκαιότητα και Συναινέσεις
Η Νέα Δημοκρατία παρουσιάζει την αναθεώρηση ως θεσμική δέσμευση από τη ΔΕΘ 2025, απαραίτητη για να προχωρήσει η χώρα μπροστά. Ο πρωθυπουργός κάλεσε σε «θετικές προτάσεις και αίσθηση κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα», τονίζοντας ότι οι συναινέσεις είναι «μονόδρομος» για τέτοια ζητήματα. Υπουργοί όπως ο Άκης Σκέρτσος και ο Παύλος Μαρινάκης θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο, ενώ εισηγητής της ΝΔ πιθανότατα θα είναι ο Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί και την επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού στις εθνικές εκλογές του 2027, με το σχετικό νομοσχέδιο σε δημόσια διαβούλευση μέχρι 16 Φεβρουαρίου.
Η Κριτική της Αντιπολίτευσης: «Βόμβα» Συσκότισης
Πολιτικοί αντίπαλοι από ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και αριστερά κόμματα κατηγορούν την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί την αναθεώρηση ως «βόμβα» για να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τρέχοντα προβλήματα. Θεωρούν ότι στόχος είναι να «συσκοτίσει» το πολιτικό περιβάλλον με ατελείωτες συζητήσεις και προτάσεις, ενώ ταυτόχρονα να στρέψει τα πυρά στην αντιπολίτευση: Αν τα κόμματα απορρίψουν αλλαγές (π.χ. σε ιδιωτικά ΑΕΙ ή αξιολόγηση Δημοσίου), θα χαρακτηριστούν «συντηρητικά» ή υπέρ του «βαθέος κράτους».
Επιπλέον, επικρίνουν το timing, 12 μήνες πριν τις εκλογές, ως προεκλογική τακτική για να χτίσει η ΝΔ ατζέντα «μεταρρυθμίσεων» και να πιέσει για συναινέσεις, ιδίως από το ΠΑΣΟΚ που συμφωνεί σε ορισμένα θέματα όπως η Δικαιοσύνη
Πιθανές Επιπτώσεις και Το Μέλλον
Η αναθεώρηση απαιτεί ευρείες πλειοψηφίες (180 ψήφοι), οπότε χωρίς συναινέσεις μπορεί να μείνει στα χαρτιά. Αν προχωρήσει, θα επηρεάσει βαθιά τομείς όπως η δικαιοσύνη, η εκπαίδευση και η δημόσια διοίκηση, ενισχύοντας την «distributed lethality» του θεσμικού πλαισίου. Ωστόσο, σε περίοδο κοινωνικών εντάσεων (αγρότες, οικονομία), μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω πόλωση.
Συμπέρασμα: Η πρωτοβουλία Μητσοτάκη ανοίγει έναν κρίσιμο διάλογο για το μέλλον της Ελλάδας – είτε ως ευκαιρία για μεγάλες τομές, είτε ως πολιτικό παιχνίδι. Η εξέλιξη εξαρτάται από τις συναινέσεις και την κοινωνική αποδοχή.
