Όπως ήταν φυσικό, η ανατροπή Άσαντ στην Συρία, του μακροχρόνιου προέδρου της Συρίας Μπασάρ Άσαντ εγκαινίασε ένα νέο κεφάλαιο αβεβαιότητας στη σύγκρουση που διαρκεί δεκαετίες στη χώρα.
Πολλά ερωτήματα παραμένουν σχετικά με την εξέλιξη των γεγονότων.
Η τρέχουσα κατάσταση φέρεται να έχει δύο σενάρια:
Το πρώτο προκύπτει από ένα κενό εξουσίας στην Συρία. Σε αυτό το σενάριο, όπου η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), επικεφαλής ισλαμιστική ομάδα στην Συρία, δεν μπορέσει να καταλήξει σε συμβιβασμό με τις άλλες φατρίες του συνασπισμού ανταρτών, η κατάσταση θα εξελιχθεί γρήγορα σε εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των ανταρτικών ομάδων, παρέχοντας πρόσφορο έδαφος για την άνοδο νέων ριζοσπαστικών ομάδων παρόμοιων με το ISIS. Την ύπαρξη ενός κενού εξουσίας θα εκμεταλλευόταν σκοπίμως, όπως εκτιμάται, εξωτερικά συμφέροντα όπως οι ΗΠΑ, η Τουρκία και το Ισραήλ για να χαράξουν τις δικές τους ζώνες επιρροής. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το αν το Κρεμλίνο καταφέρνει να χαράξει μια δική του ρωσική σφαίρα είναι προς συζήτηση.
Κατά συνέπεια, μια διαλυμένη Συρία θα αποτελέσει καταφύγιο για πολλές ομάδες και συνασπισμούς που υποστηρίζονται από μια μυριάδα εξωτερικών δυνάμεων (που μπορεί να συνεργάζονται ή ακόμα και να ανταγωνίζονται μεταξύ τους) που θα μετατραπούν σε «θέατρο» αντιπαράθεσης ξένων δυνάμεων. Όπως τονίζεται, οι αντιπαλότητες και οι συγκρούσεις θα αποτελέσουν ένα επικερδές πεδίο δοκιμής για τα οπλοστάσια των μεγάλων χωρών.
Δεδομένου ότι οι ρωσικές βάσεις στην Συρία λειτουργούσαν ως κρίσιμοι υλικοτεχνικοί κόμβοι για τις ρωσικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Σαχέλ, η διεθνιστική Δύση ίσως ήλπιζε ότι η κατάρρευση ενός μακροχρόνιου Σύρου συμμάχου θα περιέπλεκε τις επιλογές της Μόσχας και θα πίεζε τις αλυσίδες εφοδιασμού των ρωσικών μισθοφορικών ομάδων, μειώνοντας έτσι την περιφερειακή τους επιρροή. Οι ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν προτείνει ότι χώρες όπως η Βρετανία σχεδιάζουν «τρομοκρατικές επιθέσεις» εναντίον ρωσικών βάσεων με την ελπίδα να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω την εύθραυστη κατάσταση. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ανάφλεξη στην περιοχή.
Για το Κρεμλίνο, η κατάσταση είναι περίπλοκη αλλά όχι ακόμη απελπιστική. Ενώ η απώλεια του παλιού καθεστώτος τερμάτισε δεκαετίες περιφερειακής εταιρικής σχέσης, οι Ρώσοι μπορούν ακόμη να καταλήξουν σε συμφωνία με τη νέα κυβέρνηση και να προσπαθήσουν να ανοίξουν νέους δρόμους με το εκκολαπτόμενο καθεστώς. Η παροχή διπλωματικής και υλικοτεχνικής, ενδεχομένως ακόμη και στρατιωτικής υποστήριξης σε αντάλλαγμα για τις συνεχείς ρωσικές επιχειρήσεις στην χώρα μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα προς την οικοδόμηση σχέσεων με το νέο καθεστώς. Ο Ahmed al-Sharaa μπορεί να είναι σε θέση να διαπραγματευτεί για να επιτρέψει στη Ρωσία να διατηρήσει την επιρροή της προς όφελος του συριακού καθεστώτος και του λαού του. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό ποια πλευρά έχει στην πραγματικότητα περισσότερη ανάγκη από την άλλη. Η διατήρηση μιας σκληρής στάσης μπορεί να είναι επωφελής για να δείξει την δύναμη της πρωτοπόρου συριακής κυβέρνησης κατά τη διάρκεια συνομιλιών με ηγετικές δυνάμεις. Ωστόσο, από στρατηγικής άποψης, τονίζεται, μπορεί να είναι προς το συμφέρον της ίδιας της Συρίας να διατηρήσει την ρωσική επιρροή προκειμένου να εξασφαλίσει την στρατηγική ισορροπία του status quo και να μην ακολουθήσει τον δρόμο που χάραξε η Λιβύη, το Ιράκ ή το Αφγανιστάν.
Ωστόσο, το ερώτημα εάν ο Μπασάρ Άσαντ θα παραδοθεί στο νέο συριακό καθεστώς παραμένει ανοιχτό. Η συνεχής παρουσία του αποτελεί πιθανό εμπόδιο στις εξελισσόμενες διμερείς σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της νεοσύστατης συριακής κυβέρνησης. Η χορήγηση ασύλου στον Άσαντ αποτελεί σημαντική πρόκληση για την επίτευξη μιας αμοιβαία αποδεκτής βάσης συνεργασίας. Η Μόσχα δίνει σημαντική έμφαση στις διαπροσωπικές σχέσεις και αναμένει αμοιβαία πίστη στις στρατηγικές της δεσμεύσεις.
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, οι οποίες ιστορικά απέσυραν την υποστήριξη από ηγέτες όπως ο Χόσνι Μουμπάρακ ή ο Σάχης Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί, ο στρατηγικός λογισμός της Ρωσίας υποδηλώνει ότι η μοίρα του Άσαντ είναι απίθανο να αποτελέσει κομβικό σημείο στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Μόσχας και Δαμασκού. Με τον καιρό, η νέα ηγεσία της Συρίας θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί σε αυτήν την πραγματικότητα, μετατοπίζοντας τις απαιτήσεις της προς άλλες παραχωρήσεις που η Ρωσία μπορεί να θεωρήσει πιο αποδεκτές.
Το δεύτερο σενάριο έχει να κάνει με ένα ισχυρότερο HTS που επιτυγχάνει συμβιβασμό με τις αντάρτικες ομάδες.
Εάν η νέα ισχυρή συριακή κυβέρνηση αποφασίσει να επαναδιαπραγματευτεί στρατιωτικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης των ρωσικών βάσεων, η επιρροή της Μόσχας στην περιοχή θα μπορούσε να μειωθεί, επισημαίνεται. Ωστόσο, αυτό το σενάριο απέχει πολύ από την πρακτική αλήθεια. Η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει ανακηρύξει την Ρωσία αντίπαλο, εστιάζοντας αντ’ αυτού στο Ιράν και τη Χεζμπολάχ ως πρωταρχικές ανησυχίες.
