του Στέφανου Βαρθάλη*
Πριν λίγες ημέρες ο Πρόεδρος της Τουρκίας Erdoğan, μίλησε στην Σεβάστεια για την 100ή επέτειο του ομώνυμου Συνεδρίου, το οποίο σηματοδότησε την ίδρυση της Τουρκίας πάνω στις στάχτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στην ομιλία του, επαίνεσε την πρόοδο της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας, ενώ είπε ότι είναι απαράδεκτο χώρες με πυρηνικές δυνατότητες να θέλουν να εμποδίσουν την Άγκυρα να αναπτύξει τα δικά της όπλα. Είπε χαρακτηριστικά: “Πολλές χώρες διαθέτουν πυραύλους με πυρηνικά κεφαλές, και όχι μία ή δύο.
Αλλά εμείς δεν μπορούμε να έχουμε. Δεν μπορώ να το δεχτώ …… Δεν υπάρχει αναπτυγμένο έθνος στον κόσμο που να μην τις έχει”.
Πρέπει να επισημανθεί, ότι ο Ερντογάν έχει αναφερθεί παλαιότερα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ το οποίο θεωρεί απειλή, υπονοώντας ότι και η Τουρκία πρέπει να έχει παρόμοιες δυνατότητες στο πλαίσιο αποτροπής. “Υπάρχει το Ισραήλ δίπλα μας. Έχουν [πυρηνικά όπλα]; Έχουν”, περιγράφοντας έτσι την εικαζόμενη κατοχή πυρηνικών όπλων από το Ισραήλ, ως εργαλείο για “εκφοβισμό” της περιοχής.
Στην παρούσα φάση, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν την προσπάθειά των Ισραήλ, Κύπρου, και Ελλάδος, αποκλείοντας όμως την Τουρκία, στη δημιουργία ενεργειακών διαδρόμων καθώς και ερευνών για υδρογονάνθρακες στην ανατολική Μεσόγειο. Οπότε στη χώρα έχει ριζώσει για καλά το αίσθημα ότι ευρίσκεται σε καθεστώς περίσφιξης μέσα στο υψίπεδο της Ανατολίας και είναι αποκλεισμένη από αυτό που αποκαλεί ¨Γαλάζια Πατρίδα¨.
Οι υπαινιγμοί του Ερντογάν για απόκτηση πυρηνικών όπλων αποτελούν για τον λαό πηγή εθνικού γοήτρου, αλλά ο ισχυρισμός ότι του είναι αναγκαία επειδή η χώρα είναι ανεπτυγμένη, δεν μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστική αιτιολογία. Οι απαντήσεις όσον αφορά τους παραπάνω πυρηνικούς υπαινιγμούς, μπορεί να βρίσκονται στα πολλαπλά γεωπολιτικά αδιέξοδα στα οποία βρίσκεται σήμερα η Άγκυρα.
Ο Τούρκος πρόεδρος με τις δηλώσεις του, δεν σηματοδότησε μια επικείμενη απόφαση για ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, αλλά μάλλον χρησιμοποίησε τα πυρηνικά όπλα ως δικαιολογία για να κάνει ισχυρότερο το επιχείρημα του για την θέση της Τουρκίας στον κόσμο.
Ίσως, να σηματοδοτούν μια ευρύτερη στροφή στον προσανατολισμό της Τουρκίας και να βρισκόμαστε μπροστά στην επανευθυγράμμιση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Τελευταία ο Ερντογάν για θέματα που αφορούν τη μεταχείριση των τουρκικής καταγωγής Ουϊγούρων, απευθύνεται προς την Κίνα με ήπια ρητορική. Παλαιότερα, καταδίκαζε έντονα την συμπεριφορά της προς τους ομοεθνείς του. Η κατάσταση της μουσουλμανικής αυτής κοινότητας, η οποία όπως πιστεύεται φιλοξενείται στα “στρατόπεδα αναμόρφωσης”, αποτελεί σημαντική ανησυχία για το ΜΗΡ, τον εταίρο του ΑΚΡ στην κυβέρνηση, το οποίο εκπροσωπεί τον σκληρό πυρήνα του τουρκικού εθνικισμού. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να στείλει αντιπροσωπεία 10 ατόμων για να παρακολουθεί τις καταγγελίες για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ουϊγούρων στην Κίνα.
Είναι γνωστή η επανεμφάνιση στην Τουρκία ενός δυναμωμένου ρεύματος νέο-Ευρωασιανισμού το οποίο σίγουρα έχει επιρροές από τις θεωρίες του Τούρκου ¨αριστερού εθνικιστή¨ Doğu Perinçek και του συμβούλου του προέδρου της Ρωσίας Putin, Alexander Dugin. Το ρεύμα εκπροσωπεί την αλλαγή στο πως οι τουρκικές πολιτικές ελίτ βλέπουν τον ρόλο της Άγκυρας στον κόσμο και πώς πρέπει να οριστεί η παγκόσμια τάξη. Εάν ο Ερντογάν έχει συνταχθεί, έστω και μερικώς με τις απόψεις αυτές, δεν πιστεύει πλέον ότι η Δύση, θα παραμείνει για πολύ χρόνο ακόμα η πιο ισχυρή οντότητα στον πλανήτη. Έτσι, εκτιμά ότι είναι σε θέση να κάνει ό,τι θέλει, γιατί δεν χρειάζεται πλέον τον παράγοντα Δύση και προετοιμάζεται να έχει ρόλο σε μια νέα κατανομή ισχύος στην παγκόσμια τάξη.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα δείχνει να κινούνται ακάθεκτα προς τελική αναμέτρηση γιατί έχει εμφανισθεί στις μεταξύ τους σχέσεις, το σύνδρομο της ηγεμονικής δύναμης, το οποίο προκαλείται από τον οικονομικό ανταγωνισμό της αναδυομένης δυνάμεως. Οπότε ίσως ο Ερντογάν θεωρεί, ότι ήδη οι ΗΠΑ ευρίσκονται σε παρακμή, η Ρωσία επιδιώκει ριζικό αναθεωρητισμό στις σφαίρες επιρροής και την Κίνα σε άνοδο με ανομολόγητες φιλοδοξίες για παγκόσμια κυριαρχία.
Ο Ναπολέων έχει προειδοποιήσει: ¨Αφήστε την Κίνα να κοιμάται, εάν ξυπνήσει θα ταρακουνήσει τον κόσμο¨. Σήμερα είναι βέβαιο ότι η Κίνα έχει ξυπνήσει και ο κόσμος έχει αρχίσει να ανησυχεί αν όχι να τρέμει. Μήπως τις δηλώσεις του Ερντογάν πρέπει να τις εκλάβουμε ως ενδείξεις για την κοσμοθεωρία του και ότι έγκαιρα αντιλήφθηκε το ξύπνημα του Κινέζικου δράκου; Είναι βέβαιο ότι ο Ερντογάν διεκδικεί την θέση της Τουρκίας στην επερχόμενη ανακατανομή σφαιρών επιρροής. Θέλει να επανασχεδιάσει το σύστημα και όταν έρθει εκείνη η ημέρα να έχει την θέση στο τραπέζι που αρμόζει στην πατρίδα του, προκειμένου να υπαγορεύσει τους κανόνες της. Για να το πετύχει αυτό, εκτός από το μέγεθος της Τουρκικής οικονομίας, και την πληθυσμιακή ισχύ που έχει, θέλει να κατέχει και πυρηνικά όπλα.
*Ο Στέφανος Βαρθάλης είναι στγος (ε.α.) .
