Τόσο η Ρωσία όσο και το ΝΑΤΟ/ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμούν να πολεμήσουν απευθείας η μία την άλλη, υποδεικνύοντας ότι η κατάσταση απέχει πολύ από το να εξελιχθεί σε μια πραγματική πυρηνική αντιπαράθεση
Η ανακοίνωση της Ρωσίας να αναπτύξει τακτικά πυρηνικά όπλα στη Λευκορωσία σηματοδοτεί ένα ακόμη σημαντικό πυρηνικό σημείο ανάφλεξης στον πόλεμο που διαρκεί ήδη ένα χρόνο.
Έφερε ξανά στο επίκεντρο τον πιθανό ρόλο της Πολωνίας να φιλοξενεί τέτοια όπλα για λογαριασμό των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ), καθώς η πολωνική ηγεσία είχε εκφράσει την προθυμία της για το εν λόγω σενάριο από τον περασμένο χρόνο.
Σε μεγάλο βαθμό ως απάντηση στην προμήθεια πυρομαχικών δεξαμενών απεμπλουτισμένου ουρανίου (DU) από τη Βρετανία στην Ουκρανία – ως μέρος της μεταφοράς των κύριων αρμάτων μάχης Challenger-2 (MBT) – η ανακοίνωση δεν έχει προκαλέσει ακόμη ανησυχητική αντίδραση από την Ουάσιγκτον.
Ο Putin είπε χαρακτηριστικά ότι η εγκατάσταση θα κατασκευαστεί μέχρι τον Ιούλιο και ότι οι ΗΠΑ έχουν τοποθετήσει πυρηνικές βόμβες στις χώρες υποδοχής του ΝΑΤΟ εδώ και χρόνια, υποδηλώνοντας ότι το στρατιωτικό μπλοκ ήταν αυτό που ενήργησε προκλητικά.
Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Πολωνία κάνουν μεγάλο «θόρυβο»
Οι ΗΠΑ αντέδρασαν προσεκτικά στη δήλωση του Putin, με έναν ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο να λέει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Μόσχα σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει τα πυρηνικά της όπλα.
Ο πρόεδρος Biden χαρακτήρισε την κίνηση «επικίνδυνη» , αλλά διευκρίνισε ότι η Ρωσία δεν είχε μεταφέρει πυρηνικά όπλα εκεί.
«Δεν το έχουν κάνει ακόμη», είπε ο Biden.
«Δεν έχουμε δει κανένα λόγο να προσαρμόσουμε τη δική μας στρατηγική πυρηνική στάση, ούτε ενδείξεις ότι η Ρωσία ετοιμάζεται να χρησιμοποιήσει ένα πυρηνικό όπλο.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στη συλλογική υπεράσπιση της συμμαχίας του ΝΑΤΟ», ανέφερε ανώνυμος αξιωματούχος από την κυβέρνηση Biden σε άλλη έκθεση .
Τον Οκτώβριο του 2022, ο Πολωνός πρόεδρος Andrzej Duda αποκάλυψε σε μια συνέντευξη στη Gazeta Polska ότι η Βαρσοβία πίστευε ότι υπήρχε «πάντα» μια «δυνητική ευκαιρία» να συμμετάσχει στο πρόγραμμα ανταλλαγής πυρηνικών.
«Μιλήσαμε με Αμερικανούς ηγέτες για το εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Το θέμα είναι ανοιχτό», είπε ο Duda.
Πυρηνικά των ΗΠΑ και της Ρωσίας – Οπλισμένα αλλά όχι έτοιμα
Σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου Όπλων και Μη Διάδοσης Όπλων (CACNP), υπάρχουν 100 αμερικανικά πυρηνικά όπλα που είναι αποθηκευμένα σε πέντε κράτη μέλη του ΝΑΤΟ σε έξι βάσεις: Kleine Brogel στο Βέλγιο, Büchel Air Base στη Γερμανία, Aviano και Ghedi. στην Ιταλία, την αεροπορική βάση Volkel στην Ολλανδία και το Incirlik στην Τουρκία.
Η Ρωσία δεν έχει πυρηνικές βάσεις ή όπλα εκτός των συνόρων της. Ωστόσο, η Λευκορωσία είπε ότι έστειλε «δέκα αεροσκάφη» ικανά να μεταφέρουν τακτικά πυρηνικά όπλα την περασμένη εβδομάδα. Η Ρωσία διαθέτει επίσης τακτικούς πυραύλους πεδίου μάχης Iskander που μπορούν να οπλιστούν με πυρηνικές κεφαλές.
Τον περασμένο Αύγουστο, ο πρόεδρος της Λευκορωσίας δήλωσε ότι η Ρωσία βοήθησε να τροποποιηθούν ορισμένα από τα αεροσκάφη Sukhoi Su-24 της αεροπορίας του ώστε να φέρουν τακτικά πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, το ρωσικό και το αμερικανικό προσωπικό έχουν διατηρήσει τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων στις αντίστοιχες βάσεις τους. Αυτό το καθιστά μη κλιμακωτό, ασφαλές και απαλλαγμένο από άμεση χρήση εάν αυτές οι χώρες αντιμετωπίσουν επίθεση.
Στις έξι βάσεις στα κράτη του ΝΑΤΟ, η αεροπορική πυρηνική βόμβα B61-12 δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από αυτές τις χώρες αλλά μόνο από το προσωπικό των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το CACNP, οι βόμβες φυλάσσονται σε υπόγεια θησαυροφυλάκια WS-3 και ενεργοποιούνται με κωδικούς Permissive Action Link (PAL) για να χρησιμοποιούνται μόνο από αμερικανικό προσωπικό.
Η βόμβα μπορεί να μεταφερθεί και να ριχθεί από αεροσκάφη του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ όπως τα F-16, F-15E, F-35A, μαχητικά Tornado και το βομβαρδιστικό B-2 Spirit.
Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις στη Λευκορωσία, ο ίδιος ο Putin ξεκαθάρισε ότι η Ρωσία δεν θα μεταφέρει τον έλεγχο των όπλων στο Μινσκ.
Ο Pavel Podvig , ειδικός σε θέματα ρωσικών πυρηνικών, έγραψε στο Twitter ότι «(αμφιβάλλει) ότι η τοποθεσία θα είναι έτοιμη να φιλοξενήσει μόνιμα όπλα».
«Ακόμα κι αν ο ιστότοπος χτιστεί, μπορεί να παραμείνει άδειος. Δεν είναι χωρίς προηγούμενο – η Kolosovka στο Καλίνινγκραντ ήταν άδεια εδώ και χρόνια και μπορεί να είναι ακόμα άδεια», είπε
Επομένως, το γεγονός ότι υπάρχουν αυτές οι διασφαλίσεις σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν βρίσκουν την επερχόμενη ρωσική πυρηνική εγκατάσταση στη Λευκορωσία ως απειλητική.
Το Υπουργείο Άμυνας (DoD) και το Πεντάγωνο έχουν αξιόπιστα μέτρα παρακολούθησης και πληροφοριών για να παρατηρήσουν οποιαδήποτε ρωσική πυρηνική κίνηση που περιλαμβάνει κεφαλές σε αυτές τις εγκαταστάσεις. Χωρίς να ηχήσει τέτοιος συναγερμός, οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι η Ρωσία δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει πρώτη πυρηνικά όπλα.
Επιπλέον, η ύπαρξη πυρηνικών εγκαταστάσεων μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τη Ρωσία ως διαπραγματευτικό στοιχείο σε μελλοντικά deals με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Αντίθετα, το προπαρασκευαστικό βήμα (έχοντας απλώς μια εγκατάσταση που φιλοξενεί τακτικά πυρηνικά όπλα και όχι τα ίδια τα πραγματικά όπλα) επιτρέπει την ανάληψη του επόμενου σταδίου και την έγκαιρη δημοσιοποίηση των πληροφοριών, είτε για να αποτρέψουν τους αντιπάλους είτε για να καθησυχάσουν τους συμμάχους.
Η απουσία ενδείξεων από τις ΗΠΑ για αντίποινα στη ρωσική κίνηση αναπτύσσοντας δικά τους πυρηνικά όπλα χρησιμεύει επίσης ως μήνυμα προς την Πολωνία ότι οι Αμερικανοί εξακολουθούν να μην εξετάζουν το ενδεχόμενο να βασίσουν εκεί πυρηνικά όπλα.
Επιπλέον, η μεταφορά πυρηνικών όπλων των ΗΠΑ στην Πολωνία θα μπορούσε να παραβιάζει τη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT) και τον ιδρυτικό νόμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας το 1997.
Ο τελευταίος ψηφίστηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, στον οποίο το ΝΑΤΟ δήλωσε ότι δεν είχε σχέδιο ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο έδαφος νέων μελών.
Στρατηγικός ανταγωνισμός μέχρι στιγμής
Τέλος, η προώθηση ενεργών πυρηνικών όπλων εξαρτάται επίσης από τη θεμελιώδη επιθυμία δύο παραγόντων, δηλαδή από το αν θέλουν έναν άμεσο πόλεμο μεταξύ τους.
Τόσο η Ρωσία όσο και το ΝΑΤΟ/ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμούν να πολεμήσουν απευθείας η μία την άλλη, υποδεικνύοντας ότι η κατάσταση απέχει πολύ από το να εξελιχθεί σε μια πραγματική πυρηνική αντιπαράθεση.
Υπήρξαν εξελίξεις στο πυρηνικό βασίλειο στον πόλεμο της Ουκρανίας και κάποιες ακραίες καταστάσεις. Αλλά και τα δύο μέρη δεν αντιλαμβάνονται ακόμη μια επικείμενη υπαρξιακή απειλή για την εξέλιξη του πολέμου.
Ο Putin είπε ότι η Μόσχα θα χρησιμοποιούσε πυρηνικά όπλα μόνο εάν η Ρωσία αντιμετωπίσει το είδος της «υπαρξιακής» απειλής που θέτει σε κίνδυνο τη φυσική ασφάλεια του κράτους και του πληθυσμού του.
Η Ρωσία δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει μέχρι να συμβεί αυτό και θα πρέπει να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα.
Πολλοί ειδικοί έχουν επισημάνει πώς τα πυρηνικά στοιχεία στον τρέχοντα πόλεμο απέχουν πολύ από τα τεταμένα και θυμωμένα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Η Πολωνία, επίσης, δεν επανέλαβε το αίτημά της να φιλοξενήσει αμερικανικά πυρηνικά όπλα, αλλά αντέδρασε στο ζήτημα της Λευκορωσίας με διπλωματικούς όρους, ζητώντας αυστηρότερες κυρώσεις στο Μινσκ.
Η αποστολή φυσιγγίων απεμπλουτισμένου ουρανίου από τη Βρετανία στην Ουκρανία εξακολουθεί να θεωρείται ανήθικη και προκλητική στη Ρωσία, αλλά όχι ακόμη με κλιμακούμενη ένταση.
