Η πολιτική γενναιοδωρία θα οδηγήσει και πάλι σε λανθασμένες λύσεις; – Οι περιπτώσεις Ουκρανίας, Ελλάδος και Κύπρου
Η είσοδος της Ουκρανίας στην ΕΕ θυμίζει την διεφθαρμένη Ελλάδα που κατέκλεβε κοινοτικά κονδύλια αναφέρει σε ένα άρθρο του ο Samuel Furfari στο Γαλλικό περιοδικό Atlantico.
Ο Samuel Furfari είναι καθηγητής ενεργειακής γεωπολιτικής για 20 χρόνια, διδάκτωρ εφαρμοσμένων επιστημών (ULB), πολυτεχνικός μηχανικός (ULB). Για τριάντα έξι χρόνια, ήταν ανώτερος υπάλληλος στη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συγγραφέας 18 βιβλίων.
H Ουκρανία ηττήθηκε
Ενώ λέγεται σήμερα ότι η Ουκρανία δεν θα κερδίσει την Ρωσία, οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται τι θα γίνει στο εγγύς μέλλον. Κατά σύμπτωση, την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο την έναρξη διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ε.Ε.
Η πολιτική γενναιοδωρία θα οδηγήσει και πάλι σε λανθασμένες λύσεις;
Φαίνεται ότι το αδιέξοδο στις μάχες σε περισσότερα από χίλια χιλιόμετρα μετώπου στο Donbass έχει κλονίσει την Ουκρανία.
Ακούμε ότι η βοήθεια που υποσχέθηκε η «Δύση», εάν αυτός ο όρος εξακολουθεί να έχει κάποιο νόημα, δεν φτάνει ή φτάνει πολύ λίγο ή πολύ αργά.
Κατά κάποιον τρόπο, θα είχαν υποσχεθεί να βοηθήσουν την Ουκρανία όχι για να κερδίσει, αλλά για να μην καταρρεύσει.
Μπορεί ο Volodymyr Zelensky να αντιτάσσεται στον αρχηγό του επιτελείου του, Valeri Zalouzhny, ο οποίος μίλησε για στασιμότητα, αλλά το σενάριο ότι η Ουκρανία απλά δεν μπορεί να κερδίσει την Ρωσία εξαπλώνεται στην Ουκρανική κοινωνία.
Συμπτωματικά, ενώ τα σχόλια για το ανησυχητικό αδιέξοδο για την Ουκρανία πολλαπλασιάζονται, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις επανειλημμένες υποσχέσεις της Ursula von der Leyen, προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να αποφασίσει την έναρξη διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Επικίνδυνα προηγούμενα
Η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 1981 έγινε εσπευσμένα, με στόχο τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας για να αποφευχθεί η επιστροφή των Συνταγματαρχών στην εξουσία.
Όμως η χώρα δεν ήταν έτοιμη.
Το έχω συζητήσει τότε με τους Έλληνες συναδέλφους μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θυμάμαι ακόμα το ταξίδι του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Jacques Delors (Ζακ Ντελόρ), στην Αθήνα τον Μάιο του 1992, ένα ταξίδι που είχε σκοπίμως επιδιώξει να επικρίνει ευθαρσώς την Ελλάδα για κατάχρηση των κοινοτικών κονδυλίων. Τα χρήματα δαπανήθηκαν χωρίς καμία θετική επίδραση στην οικονομία ή την ποιότητα ζωής του πληθυσμού.
Αυτή η διαφθορά επικράτησε μέχρι την ανελέητη οικονομική κρίση του 2008.
Η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΕ χωρίς να σεβαστεί τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με την σημερινή κυβέρνηση γίνονται βήματα προόδου αλλά χρειάστηκαν πάνω από σαράντα χρόνια.
Η Κύπρος ήταν ένα ακόμη λάθος
Όταν η Κύπρος εντάχθηκε στην ΕΕ, σημειώθηκε ακόμη ένα λάθος.
Το νησί είχε διαιρεθεί από την εισβολή της Τουρκίας το 1974.
Το 2004, η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, αναγνωρισμένη μόνο από την Τουρκία, αποδέχθηκε το Σχέδιο Ανάν των Ηνωμένων Εθνών για την επανένωση του νησιού, αλλά τα τρία τέταρτα των ελληνοκυπρίων απέρριψαν αυτό το σχέδιο επανένωσης-ειρήνευσης.
Η ΕΕ πίστευε ότι από τη στιγμή που η Κύπρος ήταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα πράγματα θα ήταν καλύτερα.
Πέρασαν δεκαεννέα χρόνια και τίποτα δεν έχει αλλάξει…
Η διαφθορά στην Κύπρο δεν έχει εξαλειφθεί.
Τον Οκτώβριο του 2013, η Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης δημοσίευσε μια ανησυχητική έκθεση: «το θέμα των συγκρούσεων συμφερόντων, είναι ιδιαίτερα προβληματικό στην Κύπρο και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται είναι μάλλον περιορισμένης εμβέλειας».
Ακραία διεφθαρμένη η Ουκρανία…
Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η διαφθορά στην Ουκρανία είναι δυσανάλογη με αυτή που ήταν στην Ελλάδα και που εξακολουθεί σε λανθάνουσα μορφή στην Κύπρο.
Δεν θα ήταν συνετό αντί να υποκύψουμε στον συναισθηματισμό να περιμένουμε την εξάλειψη της διαφθοράς πριν ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις;
Τα δύο παραδείγματα που μόλις αναφέρθηκαν θα πρέπει να εμπνεύσουν τους Ευρωπαίους ηγέτες να μην βάζουν το κάρο μπροστά από το άλογο.
Η ενταξιακή διαδικασία της Ουκρανίας θα είναι μακρά και αβέβαιη
Ακόμη και αν το Συμβούλιο συμφωνήσει να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις, για να δεχτεί η ΕΕ την Ουκρανία ως μέλος, η χώρα θα πρέπει να μην βρίσκεται πλέον σε πόλεμο.
Ποιος μπορεί να προβλέψει πόσο θα διαρκέσει το αδιέξοδο που αναφέρει ο αρχηγός του Ουκρανικού στρατού;
Έχει συμφέρον η Ρωσία να ξεμπλοκάρει την κατάσταση για να δει την Ουκρανία να οδηγείται προς την ΕΕ και συνεπώς πιθανώς προς το ΝΑΤΟ;
Όπως στην Κύπρο, θα παγώσει η σύγκρουση για μισό αιώνα; Υπάρχει λόγος να μην είμαστε αισιόδοξοι για την επικείμενη ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Η ένταξη στην ΕΕ απαιτεί την ομόφωνη συμφωνία όλων των κρατών μελών.
Η Πολωνία και η Ουγγαρία δεν σκοπεύουν να το δεχτούν εάν η Ουκρανία δεν ανταποκριθεί στις ιστορικές απαιτήσεις τους.
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι Ουκρανοί συνεργάστηκαν με τους Ναζί, οι φρικτές σφαγές των Πολωνών που ζούσαν στη Βολυνία (στη βορειοδυτική Ουκρανία) άφησαν ανεξίτηλο σημάδι στην πολωνική μνήμη, με τον αριθμό των πολωνών αμάχων που σκοτώθηκαν να υπολογίζεται μεταξύ 35.000 και 100.000 μόνο για τη Βολυνία και , ανάλογα με τις πηγές, μεταξύ 100.000 και 500.000 για ολόκληρη την Ουκρανία. Επιπλέον, η πρόσφατη διαφωνία τιμών στα σιτηρά οδήγησε τον Πολωνό πρωθυπουργό να δηλώσει ότι δεν θα παραδίδει πλέον όπλα στην Ουκρανία…
Όσο για τον νότιο γείτονά της, η Ουκρανία δεν μπορεί να αγνοήσει τα αιτήματα της Ουγγαρίας για προστασία της μεγάλης ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπάθια, η οποία, σύμφωνα με τη Βουδαπέστη, αντιμετωπίζεται με κακομεταχείριση από το Κίεβο.
Οι Ούγγροι ζητούν από την Ουκρανία να αποκαταστήσει σε αυτόν τον πληθυσμό τα δικαιώματα που απολάμβαναν μέχρι το 2015.
Η Ουκρανία απαιτεί από τις μειονότητες να λαμβάνουν τουλάχιστον το 70% της εκπαίδευσης στην ουκρανική γλώσσα.
Η σκιά της Ουάσιγκτον
Ο πόλεμος στη Γάζα άλλαξε το ενδιαφέρον της κυβέρνησης Biden για την Ουκρανία.
Γνωρίζει ότι δεν είναι δυνατό να προμηθεύσει όπλα στο Ισραήλ και την Ουκρανία, ενώ διατηρεί το απαραίτητο απόθεμα για μια πιθανή σύγκρουση με την Κίνα.
Αυτή η αλλαγή στην υποστήριξη προς την Ουκρανία μπορεί να επιδεινωθεί εάν ο Ρεπουμπλικάνος Trump κερδίσει τις προεδρικές εκλογές…
Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του ντιμπέιτ της 8ης Νοεμβρίου των υποψηφίων για τις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικάνων – απουσία του Trump – οι υποψήφιοι συμφωνούσαν γενικά για την υποστήριξη του Ισραήλ στον πόλεμό του εναντίον της Hamas.
Ωστόσο, προέκυψαν διαφορές σχετικά με τη συνέχιση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Ο επιχειρηματίας βιοτεχνολογίας Vivek Ramaswamy ακούστηκε ακόμη και να προφέρει το όνομα Zelensky και τη λέξη Ναζί στην ίδια συνομιλία, εξηγώντας έντονα ότι «η Ουκρανία δεν είναι παράδειγμα δημοκρατίας».
Η ιδιαίτερη σχέση που διατηρεί ο Volodymyr Zelensky με τον Joe Biden είναι σημαντική.
Δεν υπάρχει μόνο ταύτιση απόψεων μεταξύ τους, αλλά και μια πίστη στην Ουάσιγκτον από την πλευρά του Κιέβου, μια πίστη που δεν θα εξαφανιστεί ούτε μετά τον πόλεμο.
Ο Υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ βρέθηκε στο Κίεβο στις 8 Νοεμβρίου για να ανακοινώσει ότι ο Robert Mariner, ο οποίος έχει εργαστεί σε μηχανολογικά έργα για την Πολεμική Αεροπορία και το Ναυτικό των ΗΠΑ, θα γίνει σύμβουλος υποδομής στην Ουκρανία. Αυτός ο σύμβουλος θα έχει έδρα στο Κίεβο για να παρέχει τεχνική υποστήριξη για την υλοποίηση έργων στο πλαίσιο των προσπαθειών ανασυγκρότησης της χώρας.
Ποιες εταιρείες θα ωφεληθούν περισσότερο από αμερικανικά και ευρωπαϊκά χρήματα για τις υποδομές που πρέπει να κατασκευαστούν;
Το Κίεβο θα είναι σύμμαχος της Ουάσιγκτον πριν γίνει σύμμαχος των Βρυξελλών-Στρασβούργου, ακόμη κι αν ενταχθεί στην Ε.Ε.
Σε έναν όλο και πιο κατακερματισμένο κόσμο, είναι καλό για ένα κράτος μέλος που θα επωφεληθεί τόσο πολύ από την ευρωπαϊκή βοήθεια κάθε είδους να είναι δούρειος ίππος εντός της ΕΕ;
Μια ενεργειακή πρόκληση για την Ουκρανία
Γνωρίζουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να εγκαταλείψει τα ορυκτά καύσιμα.
Ωστόσο, η Ουκρανία βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ορυκτά καύσιμα, μεγάλο μέρος των οποίων εισάγεται από τη Ρωσία. Μέρος της ηλεκτρικής της ενέργειας είναι πυρηνικής προέλευσης, ένας ενεργειακός πόρος που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε ταμπού στις Βρυξέλλες-Στρασβούργο.
Όταν η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Annalena Baerbock επισκέφτηκε το Κίεβο στην αρχή του πολέμου, πρότεινε σε έναν έκπληκτο Volodymyr Zelensky να παράγουν υδρογόνο για τους πλούσιους Γερμανούς.
Στο σχέδιο ΕΕ REPower του Μαΐου 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσης να χρησιμοποιηθεί το υδρογόνο που παράγεται στην Ουκρανία στην ΕΕ και η ουκρανική ηλεκτρική ενέργεια να εξάγεται στην ΕΕ.
Είναι εκπληκτικό!
Πώς μπορούμε να προτείνουμε τέτοια πραγματα;
Ενέργεια από υδρογόνο δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο (δείτε το βιβλίο μου Hydrogen Utopia), και ειδικά μάλιστα στην Ουκρανία που τελεί υπό κατάρρευση.
Πώς μπορούμε να μιλάμε για εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε μια χώρα όπου οι Ρώσοι βομβαρδίζουν σταθμούς παραγωγής ενέργειας;
Επενδύσεις 1 τρισεκ. ευρώ για το 3% του ισοζυγίου πρωτογενούς ενέργειας
Πώς μπορούμε να ζητήσουμε από μια χρεοκοπημένη χώρα να παράγει ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όταν εμείς, στην ΕΕ, δεν έχουμε καταφέρει να υπερβούμε το 3% του ισοζυγίου πρωτογενούς ενέργειας παρά το ότι ξοδέψαμε πάνω από ένα τρισεκατομμύριο σε διάφορες επιδοτήσεις;
Είναι βέβαιο ότι η Ουκρανία –μια χρεοκοπημένη χώρα και από άποψη ενεργειακής απόδοσης– δεν θα είναι έτοιμη να απορροφήσει το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της ενέργειας. Δεν θα μιλήσω για τη γεωργία, γιατί η ένταξη της Ουκρανίας θα υπονόμευε ολόκληρο τον τομέα των σιτηρών της ΕΕ.
Ποιος θα πληρώσει;
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της στο Κίεβο στις 6 Νοεμβρίου 2023, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ανακοίνωσε στον Volodymyr Zelensky ότι θα πρότεινε ένα ουσιαστικό οικονομικό πακέτο από την ΕΕ έως 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ το μήνα, συνολικά 18 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που θα συνέβαλε σημαντικά στην κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας για το 2023.
Τα 27 κράτη μέλη της Ε.Ε. θα συνεδριάσουν επί της πρότασης αυτής κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις 14 και 15 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.
Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Orban είπε ότι αντιτίθεται στην πρόταση αυτή αλλά το Reuters αναφέρει ότι αξιωματούχοι της ΕΕ πιστεύουν ότι θα καταφέρουν να παρακάμψουν ένα πιθανό ουγγρικό βέτο.
Στο τραπέζι του Συμβουλίου βρίσκεται και η συζήτηση για ενίσχυση 50 δισ. ευρώ για την επόμενη τετραετία.
Όλα αυτά αρχίζουν να δείχνουν ότι η Ουκρανία είναι και θα γίνει ακριβότερη…
Δεν είναι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες που κυριαρχεί η κόπωση, γιατί ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπάρχει κορεσμός.
Ο πόλεμος στη Γάζα έχει υπονομεύσει το ενδιαφέρον για έναν «δίκαιο» πόλεμο που έχει βαλτώσει.
Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται σε τεχνικό επίπεδο για να βρει χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας μόλις τελειώσει ο πόλεμος.
Ένα σχέδιο προτείνει την χρήση των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν αποκλειστεί στην ΕΕ, μεγάλο μέρος των οποίων βρίσκεται στο Βέλγιο.
Πρόκειται για καταθέσεις της Ρωσικής Εθνικής Τράπεζας και άλλων που ανήκουν σε Ρώσους ολιγαρχία.
Μπορούμε να φανταστούμε ένα κράτος δικαίου να οικειοποιεί κεφάλαια που κατατίθενται στη χώρα του με το πρόσχημα ότι η χώρα των καταθετών έχει εισβάλει σε άλλη;
Αυτό είναι απίθανο, και ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται σοβαρά πάνω σε αυτήν την υπόθεση.
Εάν αποφασιζόταν κάτι τέτοιο, θα δημιουργούσε προηγούμενο που θα άφηνε ανεξίτηλα ίχνη.
Η Ursula von der Leyen μπορεί να χαμογελούσε καθώς ανακοίνωνε περήφανα ότι η Ουκρανία πρέπει να ενταχθεί στην Ένωση.
Αυτή η υποθετική ένταξη μου φαίνεται εξίσου ακατάλληλη με αυτή της Τουρκίας.
Αν και ο υποστηρικτής της Τουρκίας – το Ηνωμένο Βασίλειο – δεν είναι πλέον παρών στις συζητήσεις, και όλοι γνωρίζουν ότι η ένταξή της δεν έχει νόημα, το θέμα αυτό παραμένει ωστόσο στην ατζέντα του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Ο κόσμος δεν είναι πλέον διπολικός ούτε πολυπολικός.
Είναι ένας κόσμος που κάθε κράτος απλά σκέφτεται μόνα τα συμφέροντά του.
