Η τηλεφωνική κλήση
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, οι δύο πιο στενοί σύμμαχοι στην επίθεση κατά του Ιράν, βρέθηκαν σε οξεία αντιπαράθεση κατά τη διάρκεια μιας τηλεφωνικής επικοινωνίας την Τρίτη 19 Μαΐου. Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Axios, το οποίο επικαλείται τρεις πηγές ενήμερες για το περιεχόμενο της συνομιλίας, η κλήση ήταν «δύσκολη», «τεταμένη» και χαρακτηρίζεται από μια φράση που ήδη κάνει τον γύρο του κόσμου: «Bibi’s hair was on fire» – «Ο Μπίμπι είχε πάρει φωτιά» .
Όταν δύο ηγέτες που μόλις προ ημερών συντονίζονταν για ένα νέο κύμα βομβαρδισμών στο Ιράν , τσακώνονται άγρια για μια ειρηνευτική πρόταση – ποιος λέει την αλήθεια; Ποιανού το συμφέρον εξυπηρετείται;
Το γεγονός – Γιατί ο Τραμπ κάλεσε τον Νετανιάχου
Η κλήση δεν ήταν προγραμματισμένη για τυπική ενημέρωση. Ο Τραμπ επικοινώνησε με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για να τον ενημερώσει για μια σοβαρή εξέλιξη: μεσολαβητές, με επικεφαλής το Πακιστάν και το Κατάρ και με τη στήριξη Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Αιγύπτου, επεξεργάζονται έναν οδικό χάρτη για την αποκλιμάκωση .
Ο Τραμπ παρουσίασε στον Νετανιάχου το σχέδιο για ένα «γράμμα προθέσεων» (letter of intent). Το έγγραφο αυτό, που θα υπογραφόταν από ΗΠΑ και Ιράν, θα τερμάτιζε επισήμως τον πόλεμο και θα άνοιγε ένα παράθυρο 30 ημερών για διαπραγματεύσεις σε δύο κρίσιμα μέτωπα: το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ .
Το ρήγμα – Πόλεμος εξόντωσης vs Συμφωνία ύστατης στιγμής
Εδώ βρίσκεται η ουσία της ρήξης. Ο Νετανιάχου δεν είναι απλά επιφυλακτικός – είναι κάθετα αντίθετος.
Σύμφωνα με δύο Ισραηλινές πηγές του Axios, ο Νετανιάχου παραμένει βαθιά δύσπιστος. Δεν πιστεύει ότι το Ιράν θα τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία. Η στρατηγική του είναι σαφής και απαρέγκλιτη: η συνέχιση των στρατιωτικών πιέσεων. Ο ίδιος ωθεί για την καταστροφή βασικών πυρηνικών και αμυντικών υποδομών του Ιράν, θέλοντας να αποδυναμώσει το καθεστώς σε σημείο μη αναστρέψιμης κατάρρευσης .
Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πιστεύει ότι η πίεση έχει ήδη φέρει τους Ιρανούς στο τραπέζι. Δεν αποκλείει τη στρατιωτική λύση – αντιθέτως, έχει διατάξει το Πεντάγωνο να είναι έτοιμο – αλλά δίνει προτεραιότητα σε μια τελευταία ευκαιρία στη διπλωματία . Μιλώντας στην Ακτοφυλακή την επόμενη ημέρα, είπε χαρακτηριστικά: «Το μόνο ερώτημα είναι: θα πάμε να το τελειώσουμε ή θα υπογράψουν ένα έγγραφο; Ας δούμε τι θα γίνει» .
Η φράση που έκαψε τα διπλωματικά παρασκήνια – «Bibi’s hair was on fire»
Η πιο αποκαλυπτική λεπτομέρεια της διαρροής είναι η αντίδραση του Ισραηλινού πρωθυπουργού. Μια Αμερικανική πηγή που είχε ενημέρωση για την κλήση δήλωσε στο Axios ότι «τα μαλλιά του Μπίμπι είχαν πάρει φωτιά μετά την κλήση» .
Η ένταση ήταν τέτοια, που σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο πρεσβευτής του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον ενημέρωσε μέλη του Κογκρέσου για τις ανησυχίες του Νετανιάχου. Αν και εκπρόσωπος της πρεσβείας διέψευσε ότι ο πρεσβευτής συζήτησε ιδιωτικές συνομιλίες, η ίδια η ύπαρξη της διάψευσης επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα του κλίματος .
Η αντίδραση Τραμπ – Αυτοπεποίθηση ή πρόκληση ρήγματος;
Την επόμενη ημέρα της τεταμένης συνομιλίας, σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, ο Τραμπ κλήθηκε να σχολιάσει τη σχέση του με τον Νετανιάχου. Η απάντηση του ήταν συγκλονιστικά ευθεία: «Ο Νετανιάχου θα κάνει ό,τι του πω εγώ να κάνει» .
Η δήλωση αυτή μπορεί να ερμηνευτεί είτε ως ένδειξη μιας πατρικής σχέσης κυριαρχίας των ΗΠΑ έναντι του Ισραήλ, είτε ως μια δημόσια ταπείνωση ενός συμμάχου που τόλμησε να αμφισβητήσει τον Λευκό Οίκο.
Δύο στρατηγικές, δύο συμφέροντα, ένα αδιέξοδο
Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι απλή προσωπική διαφωνία. Είναι σύγκρουση συμφερόντων και οραμάτων.
-
Το όραμα του Νετανιάχου: Το Ισραήλ ζει υπό την απειλή του πυρηνικού Ιράν. Για τον Μπίμπι, το Ιράν είναι μια ύπαρξη που πρέπει να εξουδετερωθεί χειρουργικά και ριζικά. Οι διαπραγματεύσεις, στην εμπειρία του, είναι απλά εργαλεία χάραξης χρόνου από την πλευρά της Τεχεράνης για να ολοκληρώσει το πρόγραμμά της.
-
Το όραμα του Τραμπ: Ο Τραμπ βλέπει το Ιράν ως ένα μέτωπο που κοστίζει δισεκατομμύρια και ρισκάρει μια γενικευμένη σύγκρουση. Ενώ έχει χτυπήσει το Ιράν, προτιμά να φύγει από την κρίση ως νικητής που έφερε ειρήνη, παρά ως ένας ηγέτης που βύθισε τη Μέση Ανατολή στη φωτιά για μια ακόμα τετραετία. Η πίεση, όπως το ναυτικό μπλόκο και η κατάληψη των Στενών, αποσκοπεί στο να φέρει τους Ιρανούς σε θέση οικονομικής ασφάλειας, όχι στην πλήρη εξαφάνιση του καθεστώτος .
Το Ιράν – Το τρίτο σημείο του τριγώνου
Ενώ οι δύο ηγέτες διαπληκτίζονται, το Ιράν παρακολουθεί και βάζει τα δικά του δυνατά χαρτιά στο τραπέζι. Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν επιμένει ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται «βάσει της 14 σημείων πρότασης του Ιράν» . Οι προϋποθέσεις της Τεχεράνης για οποιαδήποτε συμφωνία παραμένουν σταθερές και απαιτητικές: η άρση των κυρώσεων, η απελευθέρωση παγωμένων κεφαλαίων, το τέλος του πολέμου στο Λίβανο και μια αναγνώριση της κυριαρχίας της στα Στενά .
Όσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι διχασμένοι, η διαπραγματευτική θέση του Ιράν ενισχύεται. Οι Ιρανοί περιμένουν.
Συμπέρασμα – Μια αναμέτρηση που θα κρίνει τη μοίρα της Μέσης Ανατολής
Η τηλεφωνική γραμμή μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου κάηκε για 30 λεπτά. Αλλά τα επακόλουθα θα καθορίσουν την πορεία της περιοχής για τα επόμενα χρόνια. Ο Νετανιάχου σχεδιάζει να ζητήσει σύντομα ταξίδι στην Ουάσιγκτον για πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση .
Μέχρι τότε, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, η παγκόσμια οικονομία πνέει τα λοίσθια από την ενεργειακή κρίση , και δύο άνδρες καλούνται να αποφασίσουν: Θα υπογράψουν ειρήνη ή θα ρίξουν βόμβες;
