Η νέα σειρά ρωσικών πληγμάτων στη νότια Ουκρανία δείχνει ότι η Μόσχα επιχειρεί πλέον κάτι περισσότερο από την καταστροφή μεμονωμένων στρατιωτικών στόχων.
Η πίεση μεταφέρεται συστηματικά πάνω στο δίκτυο που επιτρέπει στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις να τροφοδοτούνται, να μεταφέρουν καύσιμα και υλικό και να διατηρούν ανοικτές τις θαλάσσιες και ποτάμιες αρτηρίες προς τη Δύση.
Τα πλήγματα της 14ης και 15ης Αυγούστου σε Yuzhny, Οδησσό και Izmail μπορούν να διαβαστούν μέσα από αυτή τη στρατηγική: αντί να περιορίζεται στην αναμέτρηση πάνω στη γραμμή του μετώπου, η Ρωσία επιχειρεί να αυξήσει το κόστος λειτουργίας ολόκληρης της ουκρανικής πολεμικής μηχανής.
Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, το βράδυ της 14ης Αυγούστου επλήγη αποθήκη καυσίμων και λιπαντικών στο Yuzhny, ενώ στην Οδησσό χτυπήθηκε περιπολικό σκάφος το οποίο χρησιμοποιούνταν για τη συνοδεία πλοίων με στρατιωτικά φορτία.
Τη νύχτα προς 15 Αυγούστου η Μόσχα ανακοίνωσε νέα πλήγματα σε αποθήκη στρατιωτικοτεχνικού υλικού και σε λιμενικές εγκαταστάσεις του Izmail που, όπως υποστηρίζει, χρησιμοποιούνταν για στρατιωτική εφοδιαστική.
Χαρακτηριστική είναι η ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας: Η Ρωσία θα εξαλείψει το σύνολο των λιμενικών και αποθηκευτικών υποδομών του εχθρού. Δεν θα υπάρχει τίποτα για εκφόρτωση, ούτε πού να γίνει αυτή.
Το Izmail μετατρέπεται σε κρίσιμο πεδίο της σύγκρουσης
Η σημασία του Izmail είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη ενός συνηθισμένου περιφερειακού λιμανιού.
Πρόκειται για τον μεγαλύτερο ουκρανικό λιμένα στον Δούναβη και έναν από τους βασικούς εναλλακτικούς διαδρόμους που απέμειναν στην Ουκρανία καθώς η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα επιδεινώνεται.
Στις 13 Αυγούστου, νέο ρωσικό πλήγμα προκάλεσε ζημιές στις λιμενικές εγκαταστάσεις και διακοπές ηλεκτροδότησης.
Παράλληλα, οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας είχαν μειωθεί κατά 76% σε ετήσια βάση στις αρχές Αυγούστου, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε το Reuters.
Από τη ρωσική στρατηγική οπτική, εδώ βρίσκεται το πραγματικό νόημα των επιχειρήσεων.
Η φθορά της Ουκρανίας δεν επιτυγχάνεται μόνο με την κατάληψη εδάφους.
Επιτυγχάνεται και όταν το μέτωπο αποσυνδέεται σταδιακά από τις υποδομές που το τροφοδοτούν.
Ένα πυροβόλο, ένα drone ή ένα σύστημα αεράμυνας έχει επιχειρησιακή αξία μόνο όσο διαθέτει πυρομαχικά, ανταλλακτικά, ενέργεια και καύσιμα.
Εάν λιμάνια, αποθήκες, σιδηρόδρομοι και κόμβοι μεταφόρτωσης βρίσκονται διαρκώς υπό απειλή, η ουκρανική διοίκηση αναγκάζεται να διασπείρει φορτία, να επιμηκύνει τις διαδρομές και να δεσμεύει πρόσθετα μέσα για την προστασία τους.
Αυτό εξηγεί γιατί η πίεση δεν περιορίζεται στην Οδησσό.
Η Ρωσία ανακοίνωσε επίσης ότι έπληξε τον σιδηροδρομικό σταθμό του Izmail, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνταν για φόρτωση, αποθήκευση και μεταφορά στρατιωτικών φορτίων και καυσίμων, καθώς και δύο πλοία κοντά στο Mykolaiv.
Η προσπάθεια δείχνει να επικεντρώνεται όχι σε έναν μεμονωμένο κόμβο αλλά σε ολόκληρη την αλυσίδα: πλοίο, λιμένας, αποθήκη, καύσιμα, σιδηρόδρομος και τελικά μέτωπο.
Ο πόλεμος των logistics
Αυτή είναι και η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε μια τακτική επιδρομή και σε μια εκστρατεία στρατηγικής φθοράς.
Η πρώτη επιδιώκει την καταστροφή ενός στόχου.
Η δεύτερη επιδιώκει να αναγκάσει τον αντίπαλο να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί συνολικά.
Η Ουκρανία εξακολουθεί να διαθέτει χερσαίες συνδέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν μπορεί συνεπώς να γίνει λόγος για «πλήρη απομόνωση».
Όμως η συστηματική πίεση στα λιμάνια δημιουργεί ένα διαφορετικό πρόβλημα: μεταφέρει μεγαλύτερο όγκο φορτίων σε σιδηροδρομικές και οδικές οδούς μικρότερης χωρητικότητας.
Η Μολδαβία συμφώνησε μάλιστα σε σημαντική έκπτωση για τη διαμετακόμιση ουκρανικών φορτίων μέσω του σιδηροδρομικού της δικτύου, καθώς η Ουκρανία αναζητεί εναλλακτικές απέναντι στα προβλήματα των θαλάσσιων διαδρομών.
Αυτό από μόνο του αποτελεί ένδειξη της πίεσης που ασκείται στην ουκρανική εφοδιαστική.
Όσο περισσότερα φορτία αναγκάζονται να αλλάζουν πορεία, τόσο αυξάνονται ο χρόνος μεταφοράς, οι ανάγκες σε τροχαίο υλικό, τα σημεία μεταφόρτωσης και τελικά το κόστος.
Για τη Μόσχα, επομένως, δεν είναι απαραίτητο να σταματήσει κάθε φορτηγό ή κάθε τρένο.
Αρκεί να μετατρέψει μια σχετικά ομαλή αλυσίδα εφοδιασμού σε πολύ πιο περίπλοκη και ευάλωτη διαδικασία.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουκρανίας Mykola Azarov, ο οποίος εδώ και χρόνια τοποθετείται πολιτικά εναντίον της σημερινής ουκρανικής ηγεσίας και ευνοϊκά προς τη Ρωσία, υποστήριξε ότι το κλείσιμο της ναυσιπλοΐας στην Οδησσό και στον Δούναβη θα προκαλούσε σοβαρή ζημιά στο Κίεβο, ιδιαίτερα όσον αφορά τις προμήθειες όπλων.
Η εκτίμησή του αποτυπώνει τη ρωσική ανάγνωση της κατάστασης: η μάχη για τα λιμάνια είναι ταυτόχρονα μάχη για τις οικονομικές και στρατιωτικές αρτηρίες της Ουκρανίας.
Reni και Izmail: O τελευταίος μεγάλος εφεδρικός διάδρομος
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Reni και το Izmail αποκτούν δυσανάλογη στρατηγική σημασία.
Όσο τα μεγάλα λιμάνια της Οδησσού λειτουργούν υπό αυξημένο κίνδυνο και αρκετοί πλοιοκτήτες αποφεύγουν την περιοχή, τόσο περισσότερο βάρος μεταφέρεται προς τον Δούναβη.
Διεθνή δημοσιεύματα επισημαίνουν ότι η ουκρανική θαλάσσια οικονομία έχει ήδη υποστεί σοβαρό πλήγμα και ότι οι χερσαίες εναλλακτικές δεν μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν τη δυναμικότητα των λιμανιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία έχει ολοκληρώσει έναν θαλάσσιο αποκλεισμό της Ουκρανίας.
Σημαίνει όμως ότι έχει δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία κάθε εναλλακτικός διάδρομος μπορεί να βρεθεί υπό πίεση.
Όταν περιορίζεται η Μαύρη Θάλασσα, αυξάνεται η σημασία του Δούναβη.
Όταν πλήττεται ο Δούναβης, αυξάνεται η εξάρτηση από σιδηροδρόμους και αυτοκινητοδρόμους.
Και όσο το φορτίο συγκεντρώνεται σε λιγότερες οδούς, τόσο ευκολότερο γίνεται θεωρητικά να εντοπιστούν οι κρίσιμοι κόμβοι.
Από τα λιμάνια στο μέτωπο
Παράλληλα, η Μόσχα επιχειρεί να συνδέσει τη φθορά στα μετόπισθεν με την πίεση πάνω στη γραμμή επαφής.
Στις 15 Αυγούστου, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι η ομάδα δυνάμεων Vostok κατέλαβε το Rybalske στην περιοχή Zaporizhia.
Το Reuters μετέδωσε επίσης ότι η Ρωσία υποστηρίζει πως έχει καταλάβει συνολικά 19 οικισμούς στις νοτιοανατολικές περιοχές κατά τη θερινή εκστρατεία.
Η αξία για τη ρωσική πλευρά δεν βρίσκεται απαραίτητα στο μέγεθος κάθε χωριού που αλλάζει χέρια.
Βρίσκεται στον συνδυασμό της χερσαίας πίεσης με την προσβολή των logistics.
Μια μονάδα που αντιμετωπίζει ρωσικές επιθέσεις μπροστά και δυσκολότερο ανεφοδιασμό πίσω βρίσκεται υπό διπλή πίεση.
Αυτή ακριβώς είναι η λογική ενός πολέμου φθοράς: όχι ένα εντυπωσιακό χτύπημα που θα λύσει τη σύγκρουση, αλλά η συσσώρευση προβλημάτων μέχρι ο αντίπαλος να χρειάζεται ολοένα περισσότερους πόρους μόνο και μόνο για να διατηρεί την ίδια θέση.
Ο διοικητής των ειδικών δυνάμεων Akhmat, Apti Alaudinov, υποστήριξε στις 15 Αυγούστου ότι οι ρωσικές δυνάμεις διαθέτουν «απόλυτο πλεονέκτημα» και αυξάνουν καθημερινά την πίεση.
Πρόκειται για δήλωση που αντανακλά με σαφήνεια την αυτοπεποίθηση που προβάλει η ρωσική διοίκηση αυτή τη στιγμή.
Η Ρωσία επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφία σε όπλο
Τα πλήγματα δεν στερούνται και σοβαρών αμφισβητήσεων.
Στη Zaporizhia, οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ρωσικά drones έπληξαν το εμπορικό κέντρο Epicentr και βιομηχανική εγκατάσταση.
Δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι το εμπορικό κέντρο ήταν στρατιωτικός στόχος.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, ακριβώς επειδή άλλο πράγμα είναι η προσβολή μιας τεκμηριωμένης στρατιωτικής γραμμής εφοδιασμού και άλλο ένα πλήγμα σε πολιτική εγκατάσταση.
Παρά αυτή την επιφύλαξη, η ευρύτερη ρωσική στρατηγική γίνεται ολοένα πιο ευδιάκριτη.
Στη Μαύρη Θάλασσα ασκείται πίεση στη ναυσιπλοΐα.
Στον Δούναβη στοχοποιούνται εναλλακτικά λιμάνια.
Στο σιδηροδρομικό δίκτυο προσβάλλονται κόμβοι μεταφοράς.
Και στο μέτωπο η Μόσχα προσπαθεί να μεταφράσει τη φθορά των μετόπισθεν σε επιχειρησιακό πλεονέκτημα.
Η Ρωσία δεν χρειάζεται να «κλείσει» την Ουκρανία μέσα σε μία νύχτα για να πετύχει τον στόχο της.
Αρκεί κάθε πλοίο να χρειάζεται μεγαλύτερη ασφάλεια, κάθε τρένο να ακολουθεί δυσκολότερη διαδρομή, κάθε αποθήκη καυσίμων να πρέπει να διασπείρεται και κάθε δυτικό φορτίο να φτάνει στο μέτωπο ακριβότερα και πιο αργά.
Και εκεί βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα των επιθέσεων σε Οδησσό, Yuzhny, Izmail και της πίεσης προς Reni: ο πόλεμος δεν κρίνεται πλέον μόνο στα χαρακώματα.
Κρίνεται στις αποθήκες, στα λιμάνια, στους σιδηροδρόμους και στις γραμμές ανεφοδιασμού.
Εάν η Μόσχα καταφέρει να διατηρήσει αυτή την πίεση και ταυτόχρονα να προωθείται σε επιλεγμένα σημεία του μετώπου, το βασικό πρόβλημα για το Κίεβο δεν θα είναι μόνο πού θα σταματήσει την επόμενη ρωσική επίθεση. Θα είναι με ποιο κόστος θα μπορεί να συνεχίσει να τροφοδοτεί μια πολεμική μηχανή που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από σταθερές και ασφαλείς συνδέσεις με τη Δύση.
Και σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, αυτή μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη μάχη από οποιαδήποτε μεμονωμένη κατάληψη εδάφους.
