ΠΑΤΗΣΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΜΕΝΟΥ

Ἡ μετάνοια εἶναι ἡ στροφή πρός τόν Χριστό1

ΑΡΘΡΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ. - 24 Ιούλ 2021 - 20:16
Loading...
Υποστηρίξτε το triklopodia με μια δωρεά για ανεξάρτητη ενημέρωση

Εἶναι μία ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ π. Αἰμιλιανοῦ τοῦ Σιμωνοπετρίτου, στήν ὁποία μερικές λέξεις του ἔχουν ἁπλοποιηθεῖ, γιά τήν καλύτερη μελέτη. Σᾶς ζητῶ συγνώμη γιά τά λάθη πού ὑπάρχουν καί γιά τίς ἐλλείψεις.

Ἐπιμέλεια: Κ. Η. Δεσ.

Ἡ ἡμέρα αὐτή (τῆς Β΄ Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν) παλαιότερα ἦταν ἀφιερωμένη στόν ἄσωτο υἱό, πού εἶναι ἡ κάθε ψυχή πού ὑπάρχει στήν γῆ. Γι’ αὐτή τήν ἑορτή ἔχει ὁμι-λία ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Αὐτός ὁ ἄσωτος ἔκανε τό μεγαλύτερο λάθος εἶχε τήν ἡσυχία του μέσα στό σπίτι του, καί ἐν συνεχεία ἔπεσε μέσα στίς τύρβες καί τίς διασκεδάσεις τοῦ κόσμου καί ὁ νοῦς του πλέον περιεπόλευε τά πάντα καί ὅταν ὁ νοῦς φεύγει ἀπό τήν θέση του καί πηγαίνει παντοῦ μαζεύει πληροφορίες καί ἀφορμές καί γεμίζει τόν ἄνθρωπο βγάζοντας ἀπό μέσα τόν Θεό, καί κατάντησε ἕνας νοῦς ἀσωτεύ-ων καί ἐν συνεχεία ὁλόκληρος σῶμα καί ψυχή καί πνεῦμα, (νοερός ἔρωτας), ἔγινε ἕνας ἄσωτος. Ἡ ζωή του λοιπόν ἦταν μία διασπορά μία διασπάθηση, σάν νά παίρνεις μία σπάθη καί τεμαχίζεις ἕνα κορμί ἔτσι ἀκριβῶς ἔγινε μέ τόν νοῦ του ἀλλά καί μέ ὅλη του τήν ζωή. Ἦτο μία κατασπατάληση τῆς οὐσίας του, τῆς ὑπάρξεώς του καί ἡ ζωή του δέν ἦταν μέσα στήν ἡσυχία, καί στήν ἑνότητα τοῦ σπιτιοῦ του, στήν ἀγάπη ἐκείνη καί στήν κοινωνία μέ τόν πατέρα ἀλλά ἦταν μέσα στούς θορύβους.

Μέχρις ὅτου πού ἐπέστρεψε στίς ἀγκάλες τίς πατρικές καί ἄρχισε πάλι τίς συνηθι-σμένες ἀπασχολήσεις ἀκολούθησε τήν ἥσυχη ζωή μέσα στό σπίτι του. Γι’ αὐτό καί τό σημερινό Εὐαγγέλιο ὁμιλεῖ γιά τήν ἁμαρτία καί τήν μετάνοια. Ὁ Παράκλητος ἦταν ἀπό τότε καί ὁ Ἀπόστολος εἶναι ἀφιερωμένός στό ἴδιο θέμα τῆς ἡμέρας.

Σάν σήμερα ἡ Ἐκκλησία ἀπό το 1368 τιμᾶ τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ ὡς ἅγιο, ἔγινε ἡ αἰτία νά φύγει ἡ ἀκολουθία τοῦ ἀσώτου νά μεταφερθεῖ στήν Δεύτερη Κυριακή τοῦ Τριωδίου καί νά ἀντικατασταθεῖ ἀπό τήν Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Πα-λαμᾶ γιατί αὐτός ἐτράνωσε, πού σαφήνισε2, ὁ ὁποῖος καθώρισε σύμφωνα μέ τήν Ἐκ-κλησία τίς ἐντολές. Τό τί εἶναι ἡ ἁμαρτία καί πώς ἐπέρχεται ἡ μετάνοια. Ὅλη ἡ διδα-σκαλία του, ἡ ἡσυχαστική θεολογία του εἶναι νά κάνει τόν ἄνθρωπο κάθε μέρα νά με-τανοεῖ. Πώς νά ἔχωμε καί ἐμεῖς τήν ἥσυχη διατριβή τήν ὁποία ἐκεῖνος ζητοῦσε; Πῶς νά ἔχουμε τήν ἀσκητική καί ἡσυχαστική καθημερινότητα, ὥστε ἡ μετάνοιά μας νά εἶ-ναι κοινωνία Θεοῦ;

Κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, σύμφωνα μέ τήν ζωή καί τόν λόγο του γιά τόν ἄσωτο, ζώντας μέσα στήν ἡσυχαστική Παράδοση πρέπει κάθε μέρα νά μετανοεῖ. Αὐτός μᾶς ἔδωσε τά διδάγματά του ὅταν ὁ ἄνθρωπος μετανοεῖ ἔχει κοινωνία μετά τοῦ Θεοῦ.

1 +Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου ὁμιλία ἀπομαγνητοφωνημένη. https://www.pemptousia.gr/2021/06/metania-ine-i-strofi-mas-pros-ton-christo/ 2 ἐτράνωσε τόν ἡσυχαστικό βίον ὡς ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητας τοῦ προσώπου του μετά τοῦ Θεοῦ, τήν ἑνοποιό δύναμη τῆς μετανοίας, τήν ἀσφάλεια τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου μέσα στίς ἀγκαλιές τοῦ Θεοῦ

Τί εἶναι ἡ ἁμαρτία3; Ἁμαρτήσαμε ἀνομήσαμε τί σημαίνει; Γιατί ἔπλασε τόν Ἀδάμ;

Γιατί ἤθελε τόν ἄνθρωπο νά τόν κάνει θεό κατά Χάρη;

Τί ἔκανε ὁ Ἀδάμ;.Ἤθελε νά γίνει θεός μέ τό νά φάγει τόν καρπό, τό ἀποτέλεσμα;

Ἔπεσε ἔξω, ἀστόχησε, ἔχασε τόν Ἴδιο τόν Θεό καί ἀντί νά γίνει ἐκεῖνος θεός βρέθηκε μακριά ἀπό τήν θεότητα, ὡς ἄθεος στόν κόσμο θά λέγαμε. Ἔχασε τόν στόχο του, τόν Θεό δηλαδή, τήν ὥρα πού τόν πολιορκοῦσε γιά νά τόν ἔχει δικό του. Δέν εἶχε σκοπό νά ἐγκαταλείψει τόν Θεό καί ὅμως τόν ἔχασε.

Περί ἁμαρτίας

Νά τί εἶναι ἡ ἁμαρτία, ὅταν γνωστῶς ἤ ἀγνώστως ἐνεργοῦμε πράξεις πού ἀστο-χεύομε4 πού χάνομε τόν Θεό καί γινώμεθα σάν τά καράβια τά χιλιοτσακισμένα μέσα στήν ζωή ἄλλα νά εἶναι ἐπάνω στούς ἀφρούς, καί ἄλλα τά παρασέρνει ἡ ἄβυσσος, ὁ ἅδης τῆς θαλάσσης καί ἄλλα χάνονται. Ἔτσι κατακερματίζεται ἡ προσωπικότητα τοῦ ἀνθρώπου μέ τήν ἁμαρτία. Χάνει τήν ταυτότητά του καί γίνεται ἕνα ἀγρίμι, γίνεται ἕνας μόνος ἄνθρωπος χωρίς νά ἔχει κοινωνία ἀληθινή. Πέφτομε ἔξω τόσες φορές καί βλέπουμε αὐτό τό τσάκισμά μας, τό μυαλό μας, ὁ νοῦς μας πού νά εἶναι; Γεμίζει τό σῶμα μας ἀπό πληγές ἀπό τήν ἁμαρτία μας. Ἡ ψυχή μας; Ἄρρωστη καί αὐτή. Πότε στενοχωριέται, πότε γελάει, πότε θίγεται, πότε ἀπογοητεύεται, πότε ἀγαπάει καί πότε μισεῖ. Σπασμένος ὁ ἄνθρωπος ἔτσι εἶναι, αὐτό μᾶς κάνει ἡ ἁμαρτία καί προπάντων βεβαίως εἶναι αὐτή ἡ ἀπώλεια ἡ ἐξαφάνιση τοῦ Θεοῦ. Ὅταν χάσεις τόν Θεό τότε εἶ-ναι πού κλονίζεται τό σύμπαν μπροστά σου. Ὅταν κάποιος χάνει τήν ἰσορροπία μέσα στό σπίτι του, τί κάνει; Τρέχει ἀπό ἐδῶ καί ἀπ’ ἐκεῖ πηγαίνει παντοῦ κυνηγάει τήν ἀγάπη ἡ ὁποῖα σκορπάει, παρακολουθεῖ ξένες ὑποθέσεις, γνωρίζει τά πάντα μέσα στόν κόσμο. Ζητάει κατανόηση, ζητάει ἀναγνώριση, μπερδεύεται μέσα σέ προβλήμα-τα καί δέν ξεμπλέκει. Κάνει λάθη, ἀπατάει καί ἀπατᾶται. Γίνεται ἕνας ἄνθρωπος πού δέν μπορεῖ νά σταθεῖ πουθενά.

Πῶς θά βρεῖ πραγματικά τήν ἡσυχία του πραγματικά

3 Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Ἡ ἁμαρτία… «Ἡ ἁμαρτία δημιουργεῖ μέσα μας δικό της κόσμο, δημιουργεῖ μέσα μας δική της φιλοσοφία, δική της ἀντίληψι γιά τόν κόσμο. Ἡ ἁμαρτία ἐπιδιώκει νά καταλάβῃ τήν θέσι τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή σου, τήν θέσι τοῦ Προσώπου τοῦ Θεοῦ. Αὐτό θέλει νά κάνῃ ἡ ἁμαρτία. Ἡ ἁμαρτία στήν πραγματικότητα θέλει νά στερήσῃ τόν ἄνθρωπο ἀπό ἐκεῖνες τίς θεϊκές ὡραιότητες πού ἔχει στήν ψυχή του. Ναί, αὐτός ὁ διάβολος ἀγωνίζεται διά μέσου τῆς ἁμαρτίας νά δημιουργήσῃ μέσα σου καί μέσα μου τήν δική του εἰκόνα. Διότι ἡ ἁμαρτία πάντοτε ὁμοιάζει στόν διάβολο. Πάντοτε, ὅταν τήν ἐναγκαλιζώμαστε, τυπώνει σιγά-σιγά στήν ψυχή μας τήν δική του σκοτισμένη μορφή. Ἔτσι, μέ τήν ἁμαρτία, μέ τήν ἕξι στήν ἁμαρτία, μορφώνεται μέσα μας ἕνα ἄλλο ἐγώ, μία ἄλλη ψυχή, ἕνας ἄλλος ἑαυτός, ἐκεῖνος ὁ ἑαυτός, τόν ὁποῖο ζητεῖ ὁ Κύριος νά ἀπαρνηθοῦμε: «οὐ γάρ ὅ θέλω ποιῶ ἀγαθόν, ἀλλ’ ὅ οὐ θέλω κακόν τοῦτο πράσσω» (Ρωμ. ζ΄ 19). https://proseuxi.gr/agios-ioustinos-popovits-amartia/» 4 Ὅταν λέγωμε «ἥμαρτον, Κύριε» ἤ «ἠμαρτήσαμε, ἠνομήσαμε», τί ἐννοῦμε; Ὅτι ἀποτύχαμε, ἀστο-χήσαμε, χάσαμε τόν στόχο, τόν Θεό, χάσαμε τήν κοινωνία μέ τόν Θεό. Ἀρχιμ Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου Σταθμοί στην πνευματική ζωή, μετάνοια, ἀποκατάστασις τῆς ἑνότητος τοῦ προσώπου, ἔκδ. «Ἴνδικτος», σελ. 27.

Ἄχ αὐτή ἡ ἁμαρτία! Αὐτή ἡ διάσπαση τῆς προσωπικότητος καί ἡ διάσπασή μας ἀπό τόν Θεόν! Δημιουργήθηκε μέσα στόν παράδεισο ἐπεξετάθη καί ἐκτός αὐτοῦ μέ τήν ἔξοδό του, (δηλ. τοῦ Ἀδάμ) ἀπό τόν παράδεισο. Ἐν συνεχεία ὁ Κάϊν μεταδίδει αὐ-τή τήν πικρία τῆς ζωῆς περαιτέρω στό περιβάλλον καί ἀργότερα ὅλος ὁ κόσμος πλημ-μυρίζει ἀπό τόν θανατηφόρο αὐτόν ἰό5. Καί ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου κυβερνᾶται ἀπό ὅλα αὐτά τά ἀντικείμενα ἀπό ὅλα τά ἰδεατά καί ὑπαρκτά ἀπό ὅλα τά νοούμενα, ἀπό ὅλα τά συλλαμβανούμενα, ἀπό ὅλα τά ἀόρατα καί τά ὁρατά πού ἔχει μέσα στόν νοῦ του καί ὅλα αὐτά τριγυρίζουν γύρω ἀπό τόν ἑαυτόν του, γι’ αὐτό εἶναι ἐκεῖνα ἀντί τοῦ Θεοῦ, ὅπως λέγει ἕνα τροπάριο τοῦ Μ. Κανόνος: «αὐτοείδωλον ἐγενόμην6», κάθε μέ-ρα ἀσχολοῦμαι μέ τόν ἑαυτόν μου.

Αὐτή ἡ μοναξιά! αὐτός ὁ χωρισμός τῆς προσωπικότητος, αὐτή ἡ ἀπώλεια τοῦ Θε-οῦ κάνει τόν ἄνθρωπο μέσα του νά νοιώθει τήν νοσταλγία τῆς ἑνότητος μέ τόν ἑαυτόν του καί μετά τοῦ Θεοῦ. Νά θυμᾶται τήν κοινωνία καί τήν σχέση τήν ὁποῖα εἶχε μέ τόν Θεό μέσα στόν Παράδεισο.

Γι’ αὐτό ἀρχίζει μέσα του νά γίνεται κάτι τό διαφορετικό. Ὁ ἄνθρωπος θέλει νά ζήσει πιά τή μετάνοιά του διότι κατάλαβε τό λάθος του ἀπό τά ἀποτελέσματα, ὁ παράλυτος θέλει νά σηκωθεῖ καί θέλει νά μετανοήσει καί λέγει πολλές φορές στόν Θεό μετανοῶ Θεέ μου.

Τί σημαίνει μετανοῶ; Τί σημαίνει μετάνοια;

Μετάνοια σημαίνει μία λέξη πού μέ τά δύο συνθετικά της (μετά καί νοῦς), μᾶς δί-νει τήν πληρότητα. Ἡ λέξη νοῦς μᾶς δείχνει τό ἀντικείμενο, τό ὅργανο μέ τό ὁποῖο πά-λι νά μᾶς ἐγγίσει στόν Θεό. Τό «μετά» μᾶς δείχνει τήν μελέτη, τήν ἐργασία, αὐτοῦ τοῦ ὁργάνου. Πῶς μπορεῖ δηλ. ὁ νοῦς τό νοερό τοῦ ἀνθρώπου, πώς μπορεῖ νά φθάσει στόν Θεό. Ὁ νοῦς ὁ αὐθέντης τῆς ὑπάρξεώς μας, ὁ ἡγεμόνας μας, ὁ κυβερνήτης τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὀφθαλμός τῆς ζωῆς μας, αὐτός εἶναι πού θά πρέπει νά ψηλαφίσει νά ξανακοιτάξει τόν Θεό, ἀφήνοντας ὅλα τά ὑπόλοιπα. Ὅταν τά μάτια μου κυττοῦν Ἐσένα τότε ὁ ὀφθαλμός εἶμαι στραμμένος πρός Ἐσένα (δηλ. τόν Θεό), ἔτσι γίνεται μέ τήν ἀνθρώπινη ζωή. Σημαίνει τό «μετά» τότε ὅλος μου ὁ ἑαυτός μου εἶναι στραμμένος σέ Σένα. Τό «μετά» διασαφανίζει τίς κινήσεις τοῦ νοῦ7.

5 Τῆς διασπάσεως τῆς προσωπικότητος καί τῆς ἀπουσίας τοῦ Θεοῦ (Γεν., 3 – 16), ἔπειτα ζοῦμε μία ἐποχή διασκορπισμοῦ καί περισπασμοῦ, ἀποτέλεσμα τῆς ἐσωτερικῆς τραγωδίας τοῦ πεσμένου ἀνθ-ρώπου, χωρίς θερμή σχέση ἤ καμμία σχέση μέ τόν Θεό. Ἀρχιμ Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου Σταθμοί στην πνευματική ζωή, Ὅ.π.π. σελ. 28. 6 Μέγας Κανών, Ἁγίου Ἀνδρέου Κρήτης, κστ΄ τροπάριο τῆς Δ΄ ὠδῆς. 7 «Γιατί, τρεῖς εἶναι οἱ κινήσεις τῆς ψυχῆς, κατά τόν Ἀρεοπαγίτη Διονύσιο.· α΄ μέν ἡ κυκλική, ἡ ὁποία γίνεται ὅταν ἡ ψυχή γυρίζει ἀπό τά πολλά καί ἐξωτερικά πράγματα, πρῶτα συμμαζεύεται στόν ἑαυτό της, ἔπειτα ἑνώνεται μέ τίς ἑνιαῖες καί ἀγγελικές δυνάμεις, καί ἔτσι ἑνώνε-ται μέ τόν ἄναρχο (χωρίς ἀρχή) καί ἀτελεύτητο (χωρίς τέλος) ἀγαθό, δηλαδή τόν Θεό. β΄ ἡ ἑλικοειδής, ἡ ὁποία γίνεται, ὅταν ἡ ψυχή κινεῖται καί παίρνει τίς θεῖες γνώσεις, ὄχι τελείως νοερά καί ἑνιαῖα καί ἀμετάβατα, ἀλλά μεταβατικά καί μέσω συλλογισμοῦ, ἀπό τό ἕνα νόημα σέ ἄλλο φε-ρόμενη, μέ ἐνέργειες, κατά κάποιο τρόπο ἀνακατεμένες ἀπό τήν κυκλική κίνηση καί ἀπό τήν εὐθεῖα. Εὐθεῖα δέ κίνηση εἶναι, ὅταν ἡ ψυχή (δηλ ὁ νοῦς) βγαίνει στήν θεωρία τῶν γύρω ἀπό αὐτήν αἰσθη

Ἐπειδή τήν τελειότητα τῆς ἀλλαγῆς πού εἶναι ἡ μετάνοια, γιατί εἶναι μετά ἀπό ὅλα τά ὁποῖα συνέβησαν, σέ κάνει ἄλλον ἄνθρωπο πραγματικά. Γίνεσαι ἀγνώριστος ὅλος, ἀποφασίζεις νά κοινωνήσεις μέ τόν Θεό. Ὅλος πορεύεσαι πίσω ἀπό Αὐτόν ἀποκτών-τας τόν νοῦ σου πού πηγαίνει στόν Θεό.

Κάθε κίνηση τοῦ ἀνθρώπου, κάθε λόγος, κάθε δραστηριότητα, κάθε ἔμπνευση, κάθε βλέμμα πηγαίνει μετά, πηγαίνει πίσω ἀπό τόν νοῦ δηλ. ὅλα διά τοῦ νοῦ στρέ-φονται πρός τόν Θεό, ἤ τά πάντα κινοῦνται ἀπό τόν Θεό καί ἔτσι ὅταν ὁ μετανοῶν κά-νει κάτι ἤ πεῖ, ἤ δραστηριοποιεῖται, ἤ πάσχει τό κάνει διά τόν Θεό ἤ τό τοῦ ζητησε ὁ Θεός.

Ἡ μετάνοια λοιπόν εἶναι μία τέλεια ἀποβολή, καί χάνω τόν ὁρίζοντα πού εἶχα ἀπό τό εἴδωλό μου καί ἔχω τώρα τόν Θεό. Ἑπομένως ὁ νοῦς εἶναι ὁ τόπος πού συναντιῶν-ται οἱ δυνάμεις μου καί ἐκεῖ συναντιέται ἀρχικῶς ὁ Θεός, ὁρᾶται ὁ Θεός ἀπό τό ἡγε-μονικό τῆς ψυχῆς μας (δηλ. τό νοῦ), καί ὅλος ὁ ἄνθρωπος σιγά – σιγά γίνεται ἕνα ὅρα-μα τῆς Θεότητος.

Εἶναι ὁ νοῦς μας τό θέατρο τῶν παλαισμάτων καί τότε ὁ Χριστός, γίνεται ὁ τόπος τῆς Παναγίας Τριάδος ἐφ΄ ὅσον εἶναι ἑνωμένος μέ τόν Θεό Πατέρα καί τό Ἅγιο Πνεῦμα, τότε ὁ νοῦς κοινωνεῖ μέ τόν Θεό. Γίνεται ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός ὁ τόπος πού συναντᾶ τούς Ἁγίους καί ὁ τόπος ὅπου μπορῶ νά κουβεντιάζω μέ ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας πού εἶναι ἐν τῷ Χριστῷ καί ἔτσι ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός ἐπειδή εἶναι Ἕνας καί ἡ Ἐκκλησία μία καί ὅλοι ἐμεῖς εἴμαστε ἕνα σῶμα, ὅλοι τυλιγώμεθα μέσα στόν Χριστό. Αὐτή ἡ συμπερίλη-ψή μας εἶναι ἡ μετάνοια ἡ πραγματική, εἶναι ἡ στροφή μας ἡ ἀληθινή.

Ἀλλά ὁ νοῦς μας συνήθισε νά τρέχει ἀπό ἐδῶ καί ἀπ’ ἐκεῖ, συνήθισε ὅμως νιώθωντας τά βιώματα τώρα τῆς καινούργιας ζωῆς, ἀρχίζει νά γλυκαίνεται. Περισπᾶται γιατί ἀπό ἐγωϊσμό εὐχαριστεῖται καί ἡδονίζεται ἀλλά καί ὁ Θεός δίδει τίς δικές Του ἐντρυφήσεις καί ἔτσι νικάει ὁ Θεός ὅταν ὁ νοῦς μένει πλέον καρφωμένος στό φῶς τῆς Θεότητος.

Ἔλαβε τήν πεῖρα ὁ ἄνθρωπος τῆς στερήσεως καί τῆς μονώσεως καί τῶν κρότων καί θορύβων και τῶν ματαιοτήτων τῆς προηγουμένης ζωῆς καί θέλει νά ξεκουρασθεῖ καί ὁ νοῦς καί ἡ καρδιά.

Ποῦ καί πῶς νά ξεκουρασθεῖ; Ἐδῶ εἶναι ὁ θησαυρός τῆς μετανοίας8.

τῶν πραγμάτων, καί ἀπό τά ἀπό ἔξω καί αἰσθητά, σάν ἀπό κάποιες εἰκόνες διάφορες καί πολλές, ἀνεβαίνει στίς ἁπλές καί ἑνιαῖες θεωρίες. (Περί θείων ὀνομάτων, κεφ. δ‘). Λέγεται κυκλική ἡ ἀνωτέρα καί πρώτη κυρία κίνηση τῆς ψυχής, (δηλ. τοῦ νοῦ), γιατί, καθώς, πα-ραδείγματος χάριν, ὅταν οἱ δύο ἄκρες μιᾶς βέργας ἑνωθοῦν, γίνεται στεφάνι καί κύκλος, ἔτσι καί ὅταν ἡ νοερά καί γνωστική δύναμις καί ἐνέργεια τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία βρίσκεται ἐξαίρετα στόν εγκέφαλο, ὡς σωματικό ὄργανο, ἑνωθεῖ μέ τήν νοερή οὐσία τῆς ψυχῆς πού βρίσκεται στό κέντρο τῆς καρδιᾶς καί τό ἐκεῖ καθαρώτατο ζωτικό πνεῦμα, ὅπως σέ ἕνα σωματικό ὄργανο, κατά τό Εὐαγγέλιο καί τούς νηπτι-κούς Πατέρες (δές στή σελ. 95 τῆς Φιλοκαλίας) ἀπό τήν ἕνωση καί ἐπιστροφή τῶν δύο αὐτῶν, κά-ποιος κύκλος γίνεται καί μέ τόν κύκλο αὐτόν ἑνώνεται ὁ νοῦς μέ τήν θεία χάρη, ἡ ὁποία βρίσκεται στό μέσο τῆς καρδιᾶς». https://greekdownloads.wordpress.com/2014/09/21/. (Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ἀόρατος πόλεμος, Κεφάλαιο Κε’ : Πώς πρέπει νἀ διορθώνουμε τήν φαντασία καί ἐνθύμησή μας). 8 Ἡ πρώτη ἔκφραση τῆς μετανοίας καί κοινωνίας μετά τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναγνώριση καί ἡ ἀπόφαση νά ἀλλάξει τόν τρόπο τῆς ζωῆς του, ἡ ριζοσπαστική ἀποκοπή ἀπό τήν γνώμη μας καί τό θέλημά μας καί ἡ βεβαίωση τοῦ ἑαυτοῦ μας ὅτι ὁ κόσμος καί οἱ ἄνθρωποι δέν ἐξαρτῶνται ἀπό ἐμέν

Ὦ ἀγαπητοί μου ἡ μετάνοια εἶναι κάτι ἀληθινό. Ἀρχίζει ἀπό τήν ὥρα πού συνειδητο-ποιῶ ὅτι φταίω ἐγώ πού ἔχασα τόν Θεό. Γιατί ὅταν τόν χάνουμε κατηγοροῦμε συνή θως τό Θεό. Ἐν συνεχεία ἀρνοῦμαι τίς ἡδονές τοῦ περισπασμοῦ. Ἀρνοῦμαι νά ἔχω τό μυαλό μου σέ ὅλο τόν κόσμο καί ἔτσι κατά κάποιο τρόπο ἐνῶ ἀνήκει στόν Θεό μέ κα-τατρῶνε αὐτά πού εἶναι τοῦ Θεοῦ καί κατά κάποιο τρόπο ἐπαναλαμβάνω τό ἁμάρ-τημα τοῦ Ἀδάμ ὁ ὁποῖος καταχράστηκε στό δένδρο πού εἶχε βάλει ὁ Θεός.

Τά ἁμαρτήματα δέν μποροῦμε νά τά ἀναφέρουμε τά ξέρουμε, τά βλέπουμε ἀμέ-σως ἀπό τά ἀποτελέσματα.

Πῶς τώρα ἐμεῖς θά εἴμαστε βέβαιοι ὅτι ἡ μετάνοιά μας τήν δέχθηκε ὁ Θεός;

Κατ’ ἀρχάς πρέπει νά τό θελήσω

Δεύτερο πρέπει νά κάνω ἀγώνα. Διότι ἐάν δέν θά κάνω ἀγώνα δέν μέ πλησιάζει ὁ Θεός, γιατί δέν ἀποδεικνύω ὅτι θέλω τήν ἀληθινή μετάνοια καί τρίτον νά σηκώσω καί τόν Σταυρό μου. Κάθε ἄνθρωπος ἔχει τούς Σταυρούς του, ἐάν ἀγανακτῶ γιά τήν ἀρ-ρώστεια μου, γιά τόν πόνο μου, γιά τήν ἀποτυχία μου, γιά τίς θλίψεις μου, γιά τίς συ-κοφαντίες πού μοῦ ἔκαναν. Δέν μπορῶ νά μετανοήσω διότι ὁ νοῦς πηγαίνει ἐκεῖ καί χάνεται πάλι ὁ Θεός.

Χρειάζεται νά σηκώσω τό Σταυρό μου καί ὕστερα νά ἔχω ὑπομονή καί καρδιακό πόνο στήν ζωή μου. Ὅταν λέγω πόνο δηλ. πρέπει ἡ ζωή μου πράγματι νά εἶναι ἕνας μόχθος. Νά ζῶ μέ τήν ἑκούσια στέρηση καί μέ ἑκουσίως τούς πόνους διότι αὐτό ἑλκύ-ει τό βλέμμα τοῦ Θεοῦ.

Ἡ μετάνοια δέν ἔρχεται ἀπό ἐμένα ἀλλά ἔρχεται ἀπό τόν Θεό ἀπό τόν Ὁποῖο ξεκι-νᾶ «πᾶν δώρημα τέλειον». Ἐδῶ μονάχα θέλω νά προσέξουμε ἕνα ἐπικίνδυνο στοιχεῖο. Κάποια κρίση πού μᾶς ἀπειλεῖ πού μᾶς συμβαίνει ὅταν θέλουμε νά μετανοήσουμε. Μετενόησα, λέγω ὅμως ὄχι εἶναι πρῶτα ἡ ἀνάγκη ν’ ἀρχίσω τόν ἀγώνα. Δεύτερο νά κάνω αὐτά πού εἶναι ἀρεστά στόν Θεό διότι δέν ξέρει ὁ Θεός τότε τί ζητάω ἀπό τά δύο καί ὁ Θεός περιμένει νά ἐξακριβώσει ὁ ἄνθρωπος ὅτι ζητᾶ πραγματικά ἀπό τόν Θεό ὅ,τι θέλω τήν μετάνοια.

Τρίτο πρέπει νά ἔχω ἐκκλησιαστικό πνεῦμα – φρόνημα τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς Πα-ραδόσεως καί νά ἔχω ἕνα παραδοσιακό ὑπόβαθρο ἐάν δέν ἔχω μία ψυχή πού φθά-νουν οἱ ρίζες της μέσα στήν αἰωνιότητα, τότε ἡ μετάνοιά μου θά εἶναι δύσκολη θά κά-νω λάθη καί ἡ πνευματικότητά μου πού θά νομίσω ὅτι ἔχω θά εἶναι μία ἀπάτη. Φρό-νημα ἐκκλησιαστικό καί πνεῦμα Παραδοσιακό, θά πρέπει νά χρησιμοποιήσω στήν ζωή μου πρῶτα τούς μεθόδους τῆς πνευματικῆς μου ἐμπειρίας. Ἐάν δέν χρησιμοποιή-σω τά αὐθεντικά μέσα καί μέτρα πού χρησιμοποίησε ἡ Ἐκκλησία, πῶς θά φθάσω σ’ αὐτή τήν τελειότητα τῆς ἑνώσεώς μου μέ τόν Χριστό;

Μεθόδους πνευματικῆς ἐμπειρίας. Πῶς θά ἀγωνίζομαι; Πῶς θά κάνω τόν κανόνα μου; Πῶς θά κλαίω; Θά κλαίω; Θά χαίρω, θά γελάω; Πῶς θά κάνω; Θά κατεβάζω τά μάτια κάτω; Θά κοιτάζω ψηλά; Θά εἶμαι κοινωνικός ἤ ἀκοινώνητος; Αὐτό θά μᾶς τό πεῖ

ἀλλά ἀπό τόν Θεό καί Δεσπότη, τοῦ ὁποίου δοῦλος καί υἱός ἀπολωλός εἶμαι. (Ἀρχιμ Αἰμιλιανοῦ Σι-μωνοπετρίτου Σταθμοί στην πνευματική ζωή, Ὅ.π.π. σελ. 32.)

Ἐκκλησία. Χρειάζεται ἀκόμη ἕνα προσωπικό βίο νά ἔχει αὐτός ὁ ἄνθρωπος. Νά ἔχει προσωπικό βίο πού σημαίνει ὅτι ἔχει ἕνα μυστικό στό ταμιεῖο του, μέσα στήν καρδιά του στό δωμάτιό του, κάτι πού εἶναι κοινωνία Θεοῦ. Ἀλλά νά ἔχει καί μία κοινωνική συμπεριφορά.

Ἐάν δέν ἔχει τήν καλή συμπεριφορά δέν μπορεῖ οὔτε νά μετανοήσει, οὔτε Ἅγιος νά γί-νει. Καί ἀκόμη οἱ μεγαλύτεροι ἀσκητές καί ἐρημῖτες εἶχαν κερδίσει τήν κοινωνία καί ἔχοντας περικλείσει ὅλη τήν κοινωνία τῆς Ἐκκλησίας μποροῦν νά μένουν κοινωνικοί στό περιβάλλον τους, στά βάθη τῆς ἐρήμου. Καί τέλος νά ἔχει καί ἕναν χειραγωγό. Τότε ἐάν τά ἔχει αὐτά θά μπορέσει νά δεῖ τόν καρπό. Ἐάν ὅμως ἕνα ἀπό αὐτά λεί-πει, ἐδῶ εἶναι ἡ κρίσιμη στιγμή ἐνῶ θέλω νά μετανοῶ, ἐνῶ πηγαίνω στήν Ἐκκλησία, ἐνῶ ἐξομολογοῦμαι δέν νιώθω τόν καρπό, δέν νιώθω τήν δραστηριότητα τοῦ Πνεύμα-τος μέσα μου καί ζῶ μίαν ἀργία,μία πνευματική ἀπραξία καί ἀκαρπία. Ἀρχίζει καί κου-

ράζεται ὁ ἄνθρωπος θά τά ἀφήσω ὅλα καί ἄλλες στιγμές θά δοθῶ στόν Θεό. Ἡ πλά-στιγγα συνήθως γέρνει πρός τόν κόσμο ὅταν δέν τά προσέξουμε αὐτά. Ἔχοντάς τα ὅ-μως μόνη της γίνεται ἡ δουλειά δέν χρειάζεται ἀπό μένα καϋμός καί πόνος καί φασα-ρία καί πρόβλημα τί νά ἀφήσω; Τί νά ξεχάσω; Τί ἁμαρτήματα νά κόψω; Τί ἀρετές νά ἀποκτήσω; Τί νά κάνω Θεέ μου; Τίποτε αὐτά εἶναι ὁ σιδηρόδρομος πού μᾶς πηγαίνει ἀπ’ εὐθείας στόν Θεό, καί μᾶς κάνει νά ἔχουμε πλέον κατωρθώματα πού τά πραγμα-τοποιεῖ μέσα μας ὁ Θεός. Νά λοιπόν ὅταν δείξουμε ἔτσι στόν Θεό τά πάντα μᾶς τά δί-δει Ἐκεῖνος καί τότε λέμε: «νῦν ἠρξάμην, νά ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου» (Ψαλμός 76, 12). Διότι ὁ Θεός μᾶς ἔδωσε αὐτό πού ἐπιδιώξαμε9.

Ἀλλά τό τελευταῖο πού θέλω νά τονίσω καί ἀπό τό ὁποῖο ἀρχίσαμε εἶναι ἡ ἡσυχία πού εἶχε μέσα στό σπίτι του ὁ ἄσωτος.

Περί ἡσυχίας

Τήν ἡσυχία10 ποθοῦσε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Τήν ἡσυχία πού ἡ Ἐκκλησία τήν θεωρεῖ πραγματικά ἐνδιαίτημα τῆς Θεότητος γιατί μέσα στήν ἡσυχία προσομιλεῖ11 ὁ Θεός, γίνεται κοινωνός μαζί μας. Ἡ ἡσυχαστική ζωή πού τήν παρουσίασε μέ ὅλη της τήν μεγαλοπρέπεια ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς καί κατάφερε γύρω ἀπό τήν ἡσυχία νά ἀνακεφαλαιώσει ὅλα τά δόγματα τῆς Ἐκκλησίας καί νά ἐπισφραγίσει τό δογματικό

9 Τώρα ἀναλαμβάνει ὁ Θεός τόν ρόλο Του. Ἕως τώρα σιωποῦσε τιμώντας τήν ἐλευθερία τοῦ πλά-σματος. Τώρα, πού εἶδε τήν γνήσια διάθεση, ἐνεργεῖ διά τῆς Χάριτός Του. Τώρα ἔρχεται καί μᾶς ἀγ-καλιάζει (Λουκ. 15, 20), μᾶς καταφιλεῖ καί μᾶς δίνει τό φῶς τό ἀληθινό καί ροῦχο φωτεινό. (Ἀρχιμ Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου Σταθμοί στήν πνευματική ζωή,ὅ.π.π. Σελ. 33) 10 Ἐκεῖνο πού γεμίζει τήν ψυχή μας ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, εἶναι ὅτι πρέπει νά κόψουμε κάθε τί πού ἐμποδίζει τήν στροφή μας πρός τόν Θεό καί αὐτά εἶναι: Οἱ κοσμικοί θόρυβοι, ὁμιλίες πού δέν ἔχουν σχέση μέ τήν σωτηρία τῆς ψυχῆς, μας. Πρέπει στίς σχέσεις μας μέ τόν πλησίον νά ἐφαρμώζουμε:ἤ θά ὠφελοῦμε (ψυχικά), ἤ θά ὠφελούμεθα ἐμεῖς ἤ θά φεύγουμε. Οἱ περισπασμοί ἤ μετεωρισμοί, ἰδι-αίτερα στήν προσευχή μας, οἱ φαντασίες,εἶναι ἡ σκάλα τῶν δαιμόνων. Χωρίς φαντασία δέν δημιουρ-γοῦνται οἱ λογισμοί, οἱ σκέψεις μέ εἰκόνες, πού εἶναι λόγια δαιμόνων καί μέ τίς εἰκόνες πού μέ πολλή τέχνη τίς κατασκευάζει ὁ πονηρός γιά νά τίς δεχθοῦμε καί ἔτσι συζητοῦμε μέ τίς σκέψεις πού μᾶς τίς ρίχνει ὁ ἀντικείμενος καί μέ τήν θέλησή μας ἁμαρτάνουμε. Τέλος ἡ πολυλογία, κατά τήν ὁποία θά μᾶς ξεφύγει κάποιος ἀργός λόγος καί δέν θά ἀποφύγουμε τήν ἁμαρτία, (Παροιμίες 10,19). 11 συναναστρέφεται

οἰκοδόμημα τῆς Ὀρθοδοξίας μας. Αὐτή ἡ ἡσυχία πού μᾶς δυναμώνει καί μᾶς ἀξιώνει νά συναντᾶμε καί τόν Θεό καί τούς Ἁγίους. Ἡ ἡσυχία εἶναι ὁ οὐρανός πού μᾶς στέλνει τό νερό. Ἡ ἡσυχία εἶναι ἡ γῆ πού πού βγάζει τήν σπορά πού ἐφύτευσε ὁ Θεός. Ἡ ἡσυ-χία εἶναι ἐκείνη πού τρέφει τήν προσευχή μας. Ἡ ἡσυχαστική ζωή δηλ. πού σημαίνει: ὅτι ἀποφεύγω νά βλέπω, νά μεριμνῶ, νά βάζω τόν ἑαυτόν μου ἐκεῖ πού δέν εἶναι δική μου θέση. Νά ἀποφεύγω τό νοῦ μου νά τόν πηγαίνω κάπου ἀλλοῦ.

Ὁ νοῦς ὅταν ἔρχεται συνηλίσσεται μέσα στήν καρδιά, ὁ νοῦς ὅταν ἀσχολεῖται μέ τό Θεό, τότε γίνεται σάν ἕνα μικρό πραγματάκι πού μπαίνει μέσα μας καί ἐκεῖ αὐτό ρουφᾶ τίς ἀκτῖνες τῆς ἀκτίστου Θεότητος καί μεταδίδονται σέ ὅλο μας τό κορμί μας, σέ ὅλη μας τήν ὕπαρξη, σῶμα καί ψυχή καί γινόμαστε ὅλοι Θεοφόροι. Ἀπορροφᾶ λοι-πόν τήν Χάρη καί ἔχομε ἡσυχία πού τελικῶς εἶναι κάποιος σκοπός γιατί μᾶς ὁδηγεῖ στό τέρμα. Εἶναι ἡ ἡσυχία μας πού καί ἐμεῖς μποροῦμε δι’ αὐτῆς νά ἀποκτήσουμε ὅλες τίς ἐμπειρίες τῆς πνευματικῆς ζωῆς.

Ἔχεις τά χρήματα; Ἀγοράζεις τόν κόσμο ὅλον. Ἔχεις ἡσυχία; Ἀγοράζεις τόν Θεό, τόν πολύτιμο μαργαρίτη τόν καθιστᾶς πέρα γιά πέρα ἰδικόν σου καί μπαίνει ὁ Θεός στόν ἥσυχο, στόν ἀμέριμνο σ’ ἐκεῖνον πού τόν ἀξιώνει λόγω τῆς ἁπλότητος τοῦ νοῦ καί τῆς καρδίας του νά γίνεται μετάγουσα πρός οὐρανόν κλῖμαξ πού μᾶς φέρνει αὐτή ἡ ἡσυ-χία καί ἡ προσευχή.

Καλά ἡ ἡσυχαστική ζωή γιά μᾶς σημαίνει καλογερική ζωή; Ὄχι ἀγαπητοί μου εἶναι γιά ὅλους μας ἡ ἡσυχαστική ζωή12. Δέν ὑπερασπίστηκε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τούς μοναχούς μόνον, ἀλλά ὑπερασπίστηκε τήν Ἐκκλησία, τίς καρδιές ὅλων μας, τά δικαιώ-ματά μας. Ὑπερασπίσθηκε γιά νά μή χάσουμε τόν τρόπο διά τοῦ ὁποίου κατέχουμε τά πάντα τήν γῆ καί τόν οὐρανό. Μποροῦμε νά ἔχουμε τήν ἡσυχία μας κατά τήν Χάρη πού μᾶς χάρισε ὁ Θεός κατά τίς περιστάσεις πού βρισκόμεθα, κατά τόν ἀγώνα τόν ὁποῖο κάνουμε μικρότερο ἤ μεγαλύτερον καί ἀσφαλῶς ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς μετά πολλῆς δυσκολίας μπορεῖ ὁ ἐν τῶ κόσμω ἄνθρωπος νά κερδίσει τήν ἡσυχία, ἀλλά τήν κερδίζει καί αὐτός.

Μήπως ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς πού ἦταν ἡσυχαστής ἦταν ἡσυχαστής ὅταν ἦταν μόνον μέσα στό κελλί του; Ὅταν ἔβγαινε μέσα στήν τύρβη τῆς Ἐκκλησίας μέσα στούς ἀγῶνες καί τά μίση τοῦ πνεύματος; Ὅταν ἔφευγε ἀπό τήν Ἁγιώνυμο σπηλιά του, καί ἔτρεχε παντοῦ γιά νά διασωθεῖ ἡ δυνατότητα τῆς σωτηρίας στόν ἄνθρωπο καί μέσα στόν ἀγώνα ἐκεῖνο δέν ἦταν ἕνας ἡσυχαστής; Δέν ἦταν ἕνας κήρυκας τῆ

12 Ἡ ἡσυχία δυναμώνει καί μονιμοποιεῖ τήν μετάνοια καί τήν γεννᾶ (Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος λόγος, (λδ΄, κεφ. 22). Εἶναι κατάσταση ἐξωτερική, πού εἶναι ὁ περιορισμός τῶν πέντε αἰσθήσεων, ὅραση, ἀκοή, γεύση, ἁφή, ὄσφρηση. Δι’ αὐτῶν εἰσέρχονται οἱ λογισμοί φθάνουν στήν διάνοια, στό νοῦ πού εἶναι σκοτισμένος καί μακριά ἀπό τήν θέση του, πού εἶναι ἡ καρδιά, καί καταλήγουν οἱ λογισμοί στήν πν-ευματική καρδιά καί σκοτίζεται. Ἡ ἡσυχία εἶναι καί κατάσταση ἐσωτερική, πού σημαίνει ΠΕΡΙΦΡΟ-ΝΗΣΗ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΜΩΝ, ἡ ἐπιστροφή τοῦ νοῦ στήν καρδιά καί ἡ ἀνάβασή του στόν Θεό. Στήν καθαρή καρδιά ὁ Θεός συναντᾶ τόν ἄνθρωπο (Ματθ. 5, 8). Μετά ἡ ἡσυχία γίνεται ἡ δεύτερη φύση, τοῦ ἀνθ-ρώπου καί καθιστᾶ τήν προσευχή καί τήν ἀρετή καί τήν βιωματική γνώση τοῦ Θεοῦ ὁ Ὁποῖος τήν προ-σφέρει ὡς δῶρο στόν ἄνθρωπο. (Ἀρχιμ Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου Σταθμοί στήν πνευματική ζωή, ὅ.π.π. Σελ. 33 – 35).

ἡσυχίας; Ἦταν. Ὅλοι μας μποροῦμε, λέγει ὁ προφήτης Βαρούχ: Ὅσοι τά ἀκοῦνε αὐτά καί τά δέχονται θά ζήσουν, ὅσοι τά ἀγνοήσουν θά πεθάνουν. Καί προχωρᾶ: Μή δίδεις στόν ἄλλο τήν δόξα σου καί τά συμφέροντάς σου. (Βαρ. 4, 3). Τί σημαίνει αὐτό; Ὅταν ὁ ἄνθρωπος κάνει τόν κόπο τῆς ἡσυχίας, τῆς προσευχῆς καί τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ νοῦ στόν Θεό, τότε ὁ Θεός τοῦ δίδει ὁπωσδήποτε δόξα καί τά συμφέροντα πού ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος. Ἑπομένως τί θέλει νά πεῖ ἐδῶ; Ὁ ἀγώνας συνεχίζεται κάθε μέρα ἀπ’ ὅλους. Ἐάν θά χάσεις σήμερα ἐσύ τή θέση σου μπροστά στό Θεό; Δέν θά πάρουν χαμπάρι οἱ ἄλλοι, ἀλλά ἐσύ τήν ἔχασες τήν θέση σου καί ἄλλοι μπαίνουν στήν θέση πού ἤσουν ἐσύ. Φαίνεται ὅτι λίγοι μπαίνουν στήν ἡσυχαστική ὁδόν. Ὦ νά ξέρατε ἀγαπητοί μου, πόσες χιλιᾶδες ἄνθρωποι εἶναι! ἄγνωστοι σέ ὅλους μας καί πού τούς ἀνακαλύπτουμε κάθε τόσο! Μπαίνουν ὁ ἕνας ξεπερνᾶ τόν ἄλλο καί λέγει ὅταν θά κάνεις τόν κόπο αὐ-τό πού σοῦ ζητῶ, μία προσπάθεια ἡσυχαστικῆς ζωῆς καί ὄχι νά τρέχεις ὅπου δέν σέ περιμένουν, δέν σέ ζητοῦν. Τότε θά πάρεις δόξα, θά πάρεις χαρίσματα, θά πάρεις τίς δωρεές τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Θά ἀποκτήσεις ἀρετές καί τό συμφέρον σου θά πραγ-ματοποιεῖται κάθε μέρα. Μά πῶς δέν θά ἔχουμε ἀσφάλεια; Βεβαίως ἔχουμε τήν ἀσ-φάλεια θά ποῦμε πολύ πολύ τρία πραγματάκια πού μᾶς εἶναι χρήσιμα.

Α) Κάνοντας τόν ἀγώνα αὐτόν μέ τόν γέροντά μου. Νά ἔχω τόν γέροντά μου πού θά μοῦ λέγει τί καί πῶς να ἀγωνίζομαι, ποιά ἡ συμπεριφορά μου μέ τήν κοινωνία ἄν θά εἶμαι καί πώς ζῶ ἡσυχαστικά. Αὐτός θά μοῦ τό ἐξηγεῖ, γιατί πάντοτε ἐμεῖς τείνουμε πρός τήν ὑπερβολή καί ἑπομένως νά ἔχω πρῶτον τόν γέροντά μου καί ἑπομένως νά ἔχω καί τόν κανόνα μου.

Β) Νά ἔχω τήν δουλειά μου ἤ τό διακόνημά μου, λένε οἱ μοναχοί, δηλ. νά ἔχουμε τήν ἀπασχόλησή μας πού νά μήν ἀποκάμει ἐκ τοῦ κόπου ἀλλά καί νά μᾶς ἀπορροφᾶ τήν καθημερινότητα τό σῶμα μας καί τούς λογισμούς μας γιά νά εἶναι ἐλεύθερος ὁ νοῦς μας πρός τό Θεό. Νά ἔχουμε λοιπόν τήν δουλειά μας, νά τήν ἐκτιμοῦμε, νά τήν καλλιεργοῦμε, νά τήν ἐπεκτείνουμε γιατί εἶναι τό ἐργαλεῖο πού μᾶς τό ἔδωσε ὁ Θεός καί ἐξυπηρετεῖ ἐμᾶς καί τούς συνανθρώπους μας. Καί,

Γ) Νά ἀναλάβουμε τήν εὐθύνη ἀπέναντι τῆς καρδιᾶς μας καί τοῦ νοῦ μας. Ποιά εἶ-ναι αὐτή ἡ εὐθύνη; Νά διεκδικήσουμε τό συμφέρον μας, νά πιάσουμε τήν καρδιά μας μέ τά δυό μας χέρια, ὅπως λέγει ἕνας προφήτης, «ἀναλάβωμεν καρδίας ἡμῶν» νά πιάσουμε μέ τά χέρια μας ἔτσι σφικτά τήν καρδιά μας «ἐπιχειρών πρός ὑψηλόν ἐν οὐ-ρανῷ» καί νά ἀνεβάζουμε τήν καρδιά μας νά τήν βλέπει ὁ Θεός πρός μία ἀναφορά πρός Ἐκεῖνον13. Θέλει νά δείξει τήν προσωπική μας ζωή πού λέγαμε προηγουμένως καί ἔτσι μέ αὐτά τά τρία δέν θά χάσουμε ποτέ τό αἰώνιο καί τό σημερινό συμφέρον μας, (ἐάν φιλοτιμούμεθα ἡσυχάζειν14»), ὅπως λέγει ὁ ἀπ. Παῦλος «πράσσειν τά ἴδια», καί ἔχουμε τόν κανόνα μας, «καί ἐργαζώμεθα ταῖς ἰδίαις χερσίν» νάτα τότε ὅλα θά τά ἔχουμε μπροστά μας. Ὁ Μυστικός Δεῖπνος τῆς Θεότητος θά μᾶς ἔρχεται ἕτοιμος καί

13 Θρῆνοι Ἱερεμίου, 3, 41 14 Α΄ Θεσ/κεῖς 4, 11

θά γεμίσει τήν ὕπαρξή μας καί ἐμεῖς θά εἴμαστε ἑνωμένοι μέ ὅλη τήν οἰκουμένη. Ἀμήν. «αμαρτία.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Ἡ ἁμαρτία

«Ἡ ἁμαρτία εἶναι παράλογη, ἀφύσικη, ἀντίθεη καί δημιουργεῖ ἀποσύνθεση τῆς ἀνθρωπίνης προσωπικότητας καί ἀποσύνδεση ἀπό τόν Θεό. Ἡ ἁμαρτία εἶναι, θά λέ-γαμε, ἡ λογική τοῦ δαίμονα, πού εἶναι ἰδιαίτερα ὕπουλος, πονηρός, πανοῦργος, τεχνί-της, πλᾶνος, εὐφυής, ἔμπειρος καί μεγάλος ἀπατεῶνας… Ἡ βάση τῆς ἁμαρτίας, κατά τόν ἅγιο Ἰουστῖνον Πόποβιτς, εἶναι νά γίνουμε θεοί δίχως Θεόν, μόνοι μας. Ἡ αὐτοθέ-ωση αὐτή εἶναι ἀντίθεη, ἀντίχριστη, δαιμονιώδης κατάσταση.

Ἡ συνάντηση τῆς ψυχῆς μέ τήν ἁμαρτία γεννᾷ τά πάθη. Ἡ συνήθεια τῆς ἁμαρτίας εἶναι ὡς πορνεία μέ τόν δαίμονα, κατά τόν Ὅσιο Μακάριο. Τά πάθη, κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, εἶναι δαιμονοκίνητα καί ὁ ἁμαρτωλός εἶναι κατά ἕνα τρόπο δαιμονισμένος».

Ἡ ἐξομολόγηση

«Ἡ Ἱερά Ἐξομολόγηση εἶναι καρπός τῆς μετανοίας καί τελικός σκοπός της εἶναι ἡ ἐνσωμάτωση τοῦ πιστοῦ στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ μέ τήν Θεία Κοινωνία. Ἡ Μετάνοια σώζει καί μᾶς ὁδηγεῖ στήν Θεία Κοινωνία, πού δίδεται «εἰς ἄφεσιν ἁμαρ-τιῶν καί εἰς ζωήν αἰώνιον». Ὅσες καλές πράξεις καί νά κάνουμε, ὅσες ἐλεημοσύνες, κλπ., ἐάν δέν πηγαίνουμε στήν ἐκκλησία, ἐάν δέν συμμετέχουμε ἐνεργά στήν Θεία Λατρεία, ἐάν δέν προσερχώμεθα στό Ποτήριον τῆς Ζωῆς, καί ἐάν πρίν ἀπό αὐτό δέν ἐξομολογούμεθα, δέν κερδίζουμε τίποτα.

Ἐξομολόγηση εἶναι ἡ εἰλικρινής καί καθαρή ἐξαγόρευση τῶν πτώσεων, τῶν ἁμαρ-τιῶν καί τῶν λογισμῶν. Εἶναι ἕνας ἐμετός πνευματικός. Κάνουμε ἐμετό μέ πόνο ψυ-χῆς ὅσο δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας ἔχουμε πιεῖ, ὅ,τι σάπιο ἔχουμε φάει15».

Μετάνοια.

Ἐάν ἀγαπᾶς τήν ἡσυχία, πού εἶναι ἡ μητέρα τῆς μετανοίας, γιατί χωρίς ἡσυχία ἡ μετάνοια δέν ἐκπληρώνεται. Πρέπει νά ἀγαπᾶς ἐπίσης καί νά ἀπολαμβάνεις καί τήν σωματική δοκιμασία τήν μικρή καί τίς κατηγορίες τίς βουερές καί τίς ἀδικίες γιά χάρη της16.

Ἡ πραγματική μετάνοια ἀποτελεῖ τό θεῖο δῶρο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιά τήν σω-τηρία τοῦ χοϊκοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος θεραπεύεται ἀπό τήν ἁμαρτία. Μέ τήν ἁμαρτία ὁ νοῦς σκοτίζεται καί δέν μπορεῖ να βαδίζει τόν δρόμο πρός τόν Θεό. Μόνο μέ τό Φῶς

15: Ἀσθενεῖς ἐν ἁμαρτίαις και ὑγιεῖς ἐν μετανοία https://www.impantokratoros.gr/284C20D1.el.aspx 16 Ἁγίου Ἰσαάκ τοῦ Σύρου λόγος νδ΄, κριτική ἔκδοση Μ.Πιράρ. Ἱ. Μ. Ἰβήρων, Ἁγίου Ὄρους.

τοῦ Χριστοῦ μπορεῖαὐτό νά κατορθωθεῖ γιατί Αὐτός εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς καί τῆς Ἀλήθειας.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὁρίζει τήν μετάνοια ὡς τήν πραγματική ἐπιστρο-φή ἀπό τό παρά φύση στό κατά φύση καί στό ὑπέρ φύση. Συνεπῶς καί ἀπό τόν διά-βολο, εἶναι ἡ στροφή τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό τῆς ἀγάπης. Αὐτή ἐπιτυγχάνεται μόνο μέ τήν κατά Θεόν ἄσκηση τήν τήρηση τῶν θείων ἐντολῶν, μέ ἀγώνα καί καρ-διακό πόνο, γιατί ἐπαναστάτησε κατά τοῦ Θεοῦ.

Ἡ μετάνοια πρέπει νά χαρακτηρίζει τόν πιστό σέ ὅλη του τήν ἐπίγεια ζωή. Μέσω αὐτῆς ὁ ἄνθρωπος κατακτᾶ τήν αὐτογνωσία ἀλλά καί τήν Θεογνωσία. Ὁ ἅγιός μας Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης ἔλεγε: μέσα σέ δευτερόλεπτα, μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά γίνει εἴτε Ἄγγελος μέ τήν πραγματική μετάνοια, εἴτε διάβολος. Τά γνωρίσματα τῆς πραγματικῆς μετάνοιας δίνονται κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν μαθητή τοῦ ἁγίου Βαρσανουφίου στήν 730 ἀπόκρισή του. Εἶναι: ἡ νηστεία, ἡ ψαλμωδία, ἡ προσευχή, ἡ μελέτη τῶν λόγων τοῦ Θεοῦ. Χαρίζει τήν ἱλαρότητα καί τήν σεμνότητα, στίς διαπροσωπικές σχέσεις, τό κατά Θεό πένθος, αὐτή ὁδηγεῖ στήν ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Ἡ ἐξομολόγηση ἔχει τήν δύναμη νά καταργεῖ καί νά ἐξαφανίζει τήν διαβολική τυραννία17.

Ποιό εἶναι τό δεύτερο βάπτισμα;

Ὁ ἅγιος Συμεών (ὁ Νέος Θεολόγος), ὅταν κάνει λόγο γιά τό δεύτερο βάπτισμα, ἐν-νοεῖ ὅτι, πραγματικά μετανοοῦμε, ὅταν κλάψουμε, πονέσουμε γιατί πληγώσαμε τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, νά βάλουμε ἀρχή νά ποῦμε ἀντίο στόν ἑαυτό μας καί στά σπουδαῖα τοῦ ἑαυτοῦ μας, δηλαδή στόν παλαιό ἄνθρωπο τῆς ἁμαρτίας– πού ὁ καθένας μας κρατάει ζηλότυπα – τότε θά λάβουμε Πνεῦμα Ἅγιο18.

Ἡ Μετάνοια ὡς φῶς. Ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος προβάλλει μία δυνατή εἰκόνα τῆς μετάνοιας. Συνδέει τήν μετάνοια μέ τό φῶς τήν ὀνομάζει θύρα τοῦ φωτός πού ὑψώνει τόν ἁμαρτωλό ἄνθρωπο ἀπό τό σκοτάδι τοῦ Ἅδη στό φῶς τοῦ Θεοῦ. Στό αὐτό τό ἔργο συνεργίας Θεοῦ καί ἀνθρώπου ὁ ἄνθρωπος προσφέρει τό «ἤμαρτον», τήν ταπεινή δέηση, κρούει τήν πόρτα τῆς εὐσπλαχνίας τοῦ Θεοῦ καί δίνει τη συγχώ-ρηση. Ζητᾶ ἔλεος, μέχρι νά εἰσέλθει, νά λάβει καί ἑνωθεῖ μέ τό φῶς, μέχρι τό φῶς νά μορφωθεῖ ὡς «ἔμβρυο» καί «ἀσώματος» μέσα του. Πιστεύοντας ὁλόψυχα καί μετα-νοώντας θερμά συλλαμβάνει στήν καρδιά του τόν Λόγο τοῦ Θεοῦ πνευματικῶς, Αὐτόν πού ἡ Παρθένος συνέλαβε σωματικῶς, μέ τό νά διατηρεῖ τήν ψυχή της παρθενική καί ἁγνή. Μόνο τότε δέν θά τόν φλέξει τό πῦρ τῆς θεότητας. Καί πάλι τό φῶς κρατιέται ἄσβεστο μέσα στήν καρδιά διά μετανοίας. Μέ αὐτήν τό φῶς εἰσδύει στίς ψυχές καί πρῶτα τίς καθαρίζει καί μετά πρός ἔρωτα Θεοῦ ἐξάπτει, τίς ἀναγεννᾶ καί μέ τό φῶς ἐπενδύει. Εἶναι ἡ ἀρχή, ἡ μεσότητα καί τό τέλος τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, ἀπαραίτητη ὄχι μόνο γιά τήν ἀποδοχή τῆς θείας Χάρης, ἀλλά καί γιά τήν διατήρηση καί τήν ἀνά-κτηση αὐτῆς19.

17 Πρίσκα Κων/νου Ἡ ἀσκητική διδασκαλία στήν βίβλο Βαρσανουφίου καί Ἰωάννου, πτυχιακή ἐργασία, Ἐκκλη-σιαστική Ἀκαδημίας Βελλᾶς, Ἰωάννινα, 2015, σελ. 15 κ. ἑξῆς… 18 π. Συμεών Κραγιοπούλου, “Συνάξεις Δωδεκαημέρου”, Πανόραμα Θεσ/νίκης, β’ έκδ. 2016, σελ. 275. 19 Ζaκlina Kovacevic, Μετάνοια καί μακάριο πένθος κατά τον ἅγιο Συμεών τον Νέον Θεολόγο, μεταπτυχιακή ἐργασία, Θεσ-σαλονίκη 2008, σελ. 10

Ποιά εἶναι τά ἔργα τῆς μετανοίας;

Φρόνημα ταπεινό, κατάνυξη καί πνευματικό πένθος, καρδιά γεμάτη πραότητα καί νά διψᾶ τήν δικαιοσύνη, νά οἰκειοποιεῖται τήν καθαρότητα, νά εἶναι εἰρηνική καί εἰ-ρηνοποιός, νά ὑπομένει τά δεινά, εὐχαριστεῖται μέ τούς κατά χάρη τῆς ἀλήθειας καί τῆς δικαιοσύνης διωγμούς, ζημίες ὕβρεις, συκοφαντίες καί παθήματα. (Πρόκειται γιά τούς μακαρισμούς (Ματθ. 5, 3 – 11). Γιατί ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἤ μᾶλλον ὁ Βα-σιλιάς τῶν οὐρανῶν – ὧ ἀνέκφραστη μεγάλη δωρεά! – εἶναι μέσα μας, (Λουκ. 17, 21).

Σ’ Αὐτόν ὀφείλομε νά προσκολλόμαστε πάντοτε μέ τά ἔργα τῆς μετανοίας, ἀγα-πώντας μέ ὅλη μας τήν δύναμη Αὐτόν πού τόσο μᾶς ἀγάπησε20.

Ἅγιος Ἀμφιλόχιος Μακρῆς: Πῶς ἀγοράζεις τόν Παράδεισο;

Ἡ μετάνοια πρέπει νά γίνεται ὄχι γιά τόν φόβο τῆς τιμωρίας ἀλλά διότι ἁμαρτή-σαμε πρός τόν Θεό. Γλύκανε τήν σκέψη σου μέ λογισμούς παραμυθίας καί ἐλπίδας, τά λόγια σου πύρωσέ τα μέ τήν θέρμη τῆς ἀγάπης στόν Νυμφίο σου.

Θυμήσου τά δικά Του παθήματα τά ὁποῖα ὑπέστη γιά σένα γιά νά μείνεις σταθερός, ἀφοσιωμένος καί ταπεινός. Μέ ἕνα καλό λόγο γιά τόν πλησίον σου, ὑπερασπίζοντάς τον, ἀγοράζεις τόν Παράδεισο21.

Ποιοί εἶναι τρόποι μετανοίας;

Α) Νά γνωρίσει ὁ ἄνθρωπος τήν ἁμαρτία πού ἔπραξε, νά ταπεινωθεῖ, νά συντριβεῖ ἡ καρδιά του.

Β) Ὁ ἐσωτερικός ἔλεγχος τῆς συνειδήσεως, πού βασανίζει συνεχῶς τόν ἁμαρτωλό.

Γ) Οἱ ἐξωτερικοί ἔλεγχοι τῶν πνευματικῶν διδασκάλων, (ἱερέων, πνευματικῶν).

Δ) Ἡ ἐγκατάλειψη τῶν κοσμικῶν ἀπολαύσεων καί νά γίνει μοναχός ἤ (μοναχή), γιατί ἡ μοναχική πολιτεία, εἶναι πολιτεία μετανοίας. Καί αὐτός εἶναι ὁ καλύτερος τρό-πος γιά νά μετανοήσει κανείς, γιατί ἀγωνίζεται νά βιώσει τήν ἡσυχαστική ζωή.

Ε) Τρόποι μετανοίας εἶναι οἱ δοκιμασίες, οἱ δυστυχίες, οἱ θλίψεις, οἱ ἀρρώστιες πού παραχωρεῖ ὁ Θεός γιά νά ἔρθει ὁ ἄνθρωπος σέ αἴσθηση τῶν ἁμαρτιῶν του.

Στ) Ἐάν δέν ἐλεήσουμε τόν ἑαυτό μας, αὐτό εἶναι καί τό μέτρο τῆς χορηγίας τοῦ θείου ἐλέους, (γένοιτο Κύριε τό ἔλεός σου ἐφ’ ἡμᾶς καθάπερ ἠλπίσαμε ἐπί σέ» (Ψαλ. 32ος). Ἐλεοῦμε τόν ἑαυτό μας ὅταν ἀγωνιζόμαστε νά τηροῦμε τίς θεῖες ἐντολές.

Ζ) Ἡ πλήρη γνώση τῆς ἁμαρτίας, νά μήν θυμᾶσαι τίς ἀδικίες πού σοῦ ἔκανε ὁ πλη-σίον, νά μήν κρατεῖς τήν ὀργή ἐναντίον τοῦ ἄλλου, νά συγχωρεῖς τόν πλησίον ἀπό τήν καρδιά σου, προσευχή μέ θεῖο ζῆλο, καί ἀκριβής ἐλεημοσύνη καί ταπεινοφροσύνη.

Πότε ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά μετανοήσει;

Ὅταν ὑπερηφανεύεται, ὅταν δέν ἔχει ἀγάπη θυσιαστική, ἐάν κατακρίνει τόν ἄλ-λον καί ἐάν κρατεῖ μῖσος γιά κάποιον καί οὔτε εἰσακούεται ἡ προσευχή του. (Ἰωσήφ Βρυέννιος. (Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Νέα Κλῖμαξ, ἐκδ. Σ. Σχοινᾶ 1956, σελ.78-81.).

20 Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς, 150 κεφάλαια, κεφ. 57, Φιλοκαλία, τόμ. Δ΄, Περιβόλι τῆς Παναγίας, σελ. 315. 21 Ἅγιος Ἀμφιλόχιος Μακρῆς, προσευχή, 8/7/02/https://proseuxi.gr/agios-amfiloxios-makris-pws-agorazeis-paradeiso/.

Loading...

Συμπληρώστε το e-mail σας για να λαμβάνετε τα νέα από το Triklopodia πρώτοι!:

Στείλε μας το άρθρο σου

Οιοσδήποτε θίγεται από άρθρο ή σχόλιο που έχει αναρτηθεί στο “Triklopodia.gr”, μπορεί να μας ενημερώσει, στο “triklopodia@hotmail.gr” ώστε να το αφαιρέσουμε άμεσα. Ομοίως και για φωτογραφίες που υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα.

Στην Τρικλοποδιά ακούγονται όλες οι απόψεις . Αυτό δε σημαίνει ότι τις υιοθετούμε η ότι συμπίπτουν με τις δικές μας .

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ



ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ triklopodia@hotmail.gr

Loading…