συνόψιση των αποτελεσμάτων της προσφοράς, το ινδικό συναρπαστικό έπος που καλείται MMRCA φθάνει πιθανόν προς το τέλος του.
Υπενθυμίζεται ότι η ιστορία ξεκίνησε το 1999 με την ιδέα της άμεσης προμήθειας των γαλλικών μαχητικών Mirage 2000, τα οποία έχουν αποδείξει στους Ινδούς τις ικανότητές τους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Πακιστάν. Αργότερα η άμεση αγορά μετατράπηκε σε διαγωνισμό, στον οποίο συμμετείχαν όλα τα εμπορικά διαθέσιμα ελαφρά και μεσαία τέταρτης γενιάς μαχητικά. Το 2005, η Ινδική Πολεμική Αεροπορία (IAF) απέστειλε αίτηση παροχής πληροφοριών (RFI), και δύο χρόνια αργότερα – τον Αύγουστο του 2007 – αίτηση για την κατάθεση προτάσεων (RFP).
Τέσσερα χρόνια πέρασαν πριν η IAF αποφασίσει για την τελική λίστα, η οποία είχε χώρο για το μαχητικό Eurofighter Typhoon και το γαλλικό Dassault Rafale. Με την ευκαιρία, η παραγωγή των Mirage 2000, με την ιδέα της αγοράς αυτής ξεκίνησε το πρόγραμμα, έχει διακοπεί. Οι Ρώσοι που ελέγχουν την αγορά της Ινδίας στα βαρέα μαχητικά, καθώς και την εφαρμογή ενός κοινού προγράμματος με τους Ινδούς για ένα μαχητικό πέμπτης γενιάς – FGFA, δεν αναμενόταν ιδιαίτερα ότι θα κερδίσουν τον διαγωνισμό, ενώ η απομάκρυνση από τον διαγωνισμό των αμερικανικών μαχητικών, τα οποία είχαν θεωρηθεί από καιρό φαβορί, είχε προκαλέσει αίσθηση.
Ακόμα και τότε, το 2011, οι παρατηρητές επισήμαναν ότι στην μικρή λίστα ήταν τα πιο ακριβά αεροσκάφη, και ότι ακόμη και με την αύξηση των πιστώσεων σε $10,5 δισεκατομμύρια η χρηματοδότηση θα είναι ανεπαρκής για την αγορά των 18, και την οργάνωση της παραγωγής 108 αεροσκαφών στην Ινδία. Τέλος, τον Ιανουάριο του 2012 ανακηρύχθηκε το Rafale ως ο νικητής, και οι Ινδοί έχουν ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις για τη σύμβαση με την εταιρεία Dassault.
Ο διάσημος Ινδός στρατιωτικός αναλυτής Ajai Shukla δημοσίευσε την 1η Ιανουαρίου 2015 στην ινδική εφημερίδα Business Standard ένα άρθρο με τίτλο “Rafale in storm clouds”, στο οποίο αναφέρει ότι ο υπουργός Άμυνας της Ινδίας Μανιχάρ Παρικάρ λέει ότι η IAF μπορεί να προμηθευτεί περισσότερα ρωσικά μαχητικά Sukhoi-30 αντί του γαλλικού μαχητικού Rafale.
Tα μαχητικά Su-30MKI τα οποία προμηθεύτεαι η IAF από την Ρωσία, κατασκευάζονται με σε ένα εργοστάσιο στην πόλη της Νασίκ της Ινδίας, που ανήκει στην εταιρεία HAL.
Απευθυνόμενος το βράδυ της 30ης Δεκεμβρίου στα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Ινδίας ο υπουργός Άμυνας ο Μανιχάρ Παρικάρ αξίωσε «δυσκολίες» στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες δεν μπορούν να εξαλειφθούν για σχεδόν τρία χρόνια, και την απροθυμία της γαλλικής πλευράς να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από την IAF στο πλαίσιο της προσφοράς.
Ο Παρικάρ δεν έχει υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σε αυτές τις δηλώσεις τους. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την προηγούμενη έκδοση της εφημερίδας Business Standard για το θέμα αυτό, η εταιρεία Dassault δεν είναι πρόθυμη να αναλάβει την πλήρη ευθύνη για την παραγωγή του Rafale στις εγκαταστάσεις της HAL, όπως προβλέπεται από τους όρους του διαγωνισμού. Σε αυτούς τους όρους περιλαμβάνεεται η κατασκευή 108 Rafale στην Ινδία μετά από την σχετική μεταφορά της τεχνολογίας από την Dassault και τους συνεργάτες της
Επιπλέον, ο Παρικάρ είπε επίσης ότι αυτό δεν υπόσχεται τίποτα καλό για την Dassault – η απόφαση της εγκατάλειψης της αγορά του Rafale σημαίνει ότι η ινδική πλευρά θα κινηθεί να αποκτήσει περισσότερα μαχητικά ρωσικής προέλευσης Su-30MKI. Το σημερινό πρόγραμμα της IAF που είναι σε εξέλιξη μέχρι το 2018 προβλέπει την απόκτηση συνολικά 272 Su-30MKI. Το κόστος ενός τέτοιου αεροσκάφους στο εργοστάσιο στη Νασίκ είναι 3.580.000.000 ρουπίες, λιγότερο από το ήμισυ του εκτιμώμενου κόστους του Rafale.
Σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχων του υπουργείου Άμυνας της Ινδίας, την 1η Δεκεμβρίου 2014 κατά την επίσκεψη του Γάλλου υπουργού Άμυνας Jean-Yves Le Drian στην ινδική πρωτεύουσα, ο Parrikar διαβεβαίωσε τον Γάλλο ομόλογό του ότι οι διαπραγματεύσεις για το Rafale θα ολοκληρωθούν το συντομότερο δυνατό.
Την ίδια στιγμή, ο Γάλλος κυβερνητικός αξιωματούχος, “υποσχέθηκε μετά τις γιορτές της Πρωτοχρονιάς να στείλει εξουσιοδοτημένο αντιπροσώπό του στην Ινδία για να ολοκληρώσει τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.”
Σύμφωνα με τους όρους που είχαν ανακοινωθεί προηγουμένως στο πλαίσιο του προγράμματος MMRCA, από τα συνολικά 126 μαχητικά τα πρώτα 18 θα συναρμολογηθούν στις εγκαταστάσεις παραγωγής στο εξωτερικό και τα υπόλοιπα 108 στην ινδική κρατική εταιρεία HAL. Αρχικά ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός του προγράμματος ήταν 420 δισεκατομμύρια ρουπίες, σήμερα έχει ήδη υπερβεί το 1 τρισεκατομμύριο ρουπίες.
Οικονομικά θέματα του προγράμματος
Φαίνεται ότι και μετά τη νίκη για τη σύμβαση με τους Ινδούς, οι Γάλλοι δεν είναι σε σε θέση να υπερβούν τις μεγάλες δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις. Κάποιος μπορεί να υποθέσει ότι το κύριο πρόβλημα είναι το κόστος του προγράμματος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Dassault έχει εξαντληθεί με την αρχική εκτίμηση για 10,5 δισεκατομμύρια δολάρια: Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, η γαλλική πρόταση στην πραγματικότητα θα μπορούσε να είναι διπλάσιο ποσό. Τον τελευταίο καιρό στην ινδική οικονομία τα πράγματα έγιναν χειρότερα: Η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται, η ρουπία έχει αποδυναμωθει. Εν τω μεταξύ, ο στρατιωτικός προϋπολογισμός, συμπεριλαμβανομένων των αγορών των όπλων στο εξωτερικό, εκφράζεται σε ρουπίες.
Νέα κυβέρνηση
Εκτός από το οικονομικό πλαίσιο, οι εγχώριες πολιτικές συνθήκες έχουν γίνει περισσότερο πολύπλοκες. Σε μια δυσμενή κατεύθυνση, για τους Γάλλους, εξελίσσεται και το στρατιωτικο-πολιτικό περιβάλλον. Η Ινδία, με μια νέα κυβέρνηση, εκμεταλλεύεται ενεργά το θέμα της διαφθοράς στις προμήθειες των όπλων της προηγούμενης κυβέρνησης.
Τεχνολογικά μη συμβατό με τις μελλοντικές απαιτήσεις
Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι αυτό το νέο μαχητικό θα πρέπει να παραμείνει μέρος της IAF για 30-40 χρόνια, η κατάσταση αρχίζει να μοιάζει με παρωδία της κοινής λογικής. Η ιδέα της αγοράς Mirage 2000 ήταν εξαιρετική, το 2000 η αγορά του Rafale ή οποιουδήποτε άλλου αεροσκάφος τέταρτης γενιάς θα ήταν μια αξιοπρεπής επιλογή για το μεγαλύτερο μέρος της περασμένης δεκαετίας, αλλά όσο πλησιάζουμε προς το 2020, το μαχητικό πέμπτης γενιάς φαίνεται η πιο ιδανική επιλογή για την Ινδία.
Τρικλοποδιά του Πούτιν;
Η ρωσο-σινική συμφωνία για μαι δυνητική προμήθεια του ρωσικού μαχητικού Su-35 αλλάζει ριζικά όλη την στρατιωτικο-τεχνολογική κατάσταση μεταξύ Κίνας και Ινδίας. Αν η σύμβαση για το Su-35 υπογραφεί το προσεχές διάστημα, στη συνέχεια, μέχρι το τέλος του 2016, η Πολεμική Αεροπορία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού θα παραλάβει ένα αεροπορικό σύνταγμα αυτών των μαχητικών. Η Ινδία με το πιο αισιόδοξο σενάριο θα φτάσει σε αυτό το χρονικό διάστημα να έχει μόνο 18 Rafale άμεσα παραδοτέα. Ταυτόχρονα, το κινεζικό Su-35 θα είναι εξοπλισμένο με το ραντάρ Irbis με μια εμβέλεια από 400 χιλιόμετρα και μπορεί να μεταφέρει οκτώ πυραύλους αέρος-αέρος μεγάλου βεληνεκούς – εγγυημένη υπερβολή για τα γαλλικά μαχητικά.
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Κίνα θα συνεχίσει να διατηρεί ηγετική θέση στην ποσοτικοποίηση του αγώνα. Ενώ η Dassault και η ινδική HAL θα ασχολούνται με αργούς ρυθμούς με την παραγωγή του Rafale στην Ινδία, οι Κινέζοι θα αντιγράψουν το Su-35, ή θα το αγοράσουν σε μεγάλες ποσότητες με άδεια κατασκευής. Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα βιομηχανική ικανότητα της Κίνας θα παρέχει ένα πλεονέκτημα στην παραγωγή των (νόμιμων ή πειρατικών) Su-35 πριν από την ενδεχόμενη άδεια συναρμολόγησης του Rafale στην Ινδία.
Η αγορά του Rafale απαιτεί σπατάλη χρημάτων. Για να αντιμετωπίσουν το κινεζικό Su-35 οι Ινδοί έχουν διάφορες άλλες επιλογές. Πρώτον, η επιτάχυνση του προγράμματος FGFA και η προγραμματισμένη αύξηση στην προμήθεια αυτών των αεροσκαφών. Εν αναμονή του FGFA για μαζική παραγωγή καθίσταται προφανής η ανάγκη εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου Su-30MKI. Οι επιλογές αναβάθμισης μπορεί να κυμαίνονται από σχετικά φθηνά ραντάρ έως μια εγκατάσταση ραντάρ AESA. Επιπλέον, για να διατηρηθεί ο μέσος όρος κρίσιμων μαχητικών του ινδικού στόλου, μπορούν να αγοραστούν 20-40 MiG-29UPG νέας παραγωγής. Η δεύτερη επιλογή – η αγορά και αναβάθμιση μεταχειρισμένων αεροσκαφών ή η αγορά περισσότερων μαχητικών Su-30MKI.
FGFA Vs. Rafale
Το πρόγραμμα FGFA επικρίθηκε το προηγούμενο σε πολλές σελίδες των ινδικών εφημερίδων, στην πραγματικότητα άνευ αντικειμενικού λόγου για το στάδιο που βρίσκεται, με πιθανό στόχο της απόσπασης της προσοχής από τα οικονομικά προβλήματα που θα αντιμετωπίσει η IAF στην περίπτωση της υπογραφής της σύμβασης για την αγορά του Rafale.
Υπό τις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες, το σχέδιο για την αγορά του γαλλικού μαχητικού δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς μείωση των δαπανών σε άλλα προγράμματα. Η συνέχιση αυτού του προγράμματος απειλεί να καταβροχθίσει όλα τα κονδύλια για την IAF, αλλά και να αφήσει την Ινδία χωρίς την τόσο απαραίτητη τεχνολογία της 5ης γενιάς μαχητικών.
Τα ινδικά μέσα ενημέρωσης είχαν κατηγορήσει τους Ρώσους ως απρόθυμους να μοιραστούν πληροφορίες για το σχεδιασμό – απολύτως αναληθές λένε οι Ρώσοι, και καλούν προκατειλημμένη την κριτική για την υποτιθέμενη ακαταλληλότητα του κινητήρα στο PAK FA (στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα FGFA). Οι τρέχουσες προδιαγραφές του κινητήρα AL-41F1 δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις. Επιπλέον, οι ισχυρισμοί για τα χαρακητριστικά μείωσης ίχνους (stealth), για το ραντάρ N036 και τα συστήματα των βραχιόνων ανάρτησης.
Οι Ρώσοι αντιτείνουν ότι η τελική μορφή αυτή της πολύπλοκςη τεχνολογία του κινητήρα θα επέρθει στην δεύτερη φάση, όπου ο κινητήρας θα ανταποκρίνεται πλήρως στα κριτήρια 5ης γενιάς. Οι κύκλοι της δημιουργίας των κινητήρων για τα σύγχρονα αεροσκάφη είναι διαφορετικής μακράς διάρκειας – που υπερβαίνει τη διάρκεια της ανάπτυξης του ίδιου του αεροσκάφους.
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, η σύμβαση του τελικού σχεδιασμού και R&D για το FGFA έχει πληγεί από καθυστέρηση, με τη Ρωσία να ανεβάζει στα ύψη το κόστος για το φουτουριστικό σχέδιο. Η Ινδία τελικά θα καταβάλει κάπου 35 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες για να αποκτήσει πάνω από 200 τέτοια μαχητικά.
Το οριστικό συμβόλαιο σχεδιασμού για το FGFA ήταν να υπογραφεί το 2012, σύμφωνα με το τότε αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, μετά την ολοκλήρωση της προκαταρκτικής σύμβασης σχεδιασμού (PDC), αλλά οι διαφορές για το μερίδιο έχουν καθυστερήσει την οριστικοποίηση της σύμβασης. Το 18-μηνης διάρκειας PDC αξίζει 295 εκατομμύρια δολάρια, και υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2011, σύμφωνα με το οποίο Ινδοί σχεδιαστές και οι επιστήμονες έχουν ταξιδέψει στην Ρωσία για να εργαστούν για το σχέδιο του μαχητικού.
Το σχέδιο ήταν ότι η Ινδία θα αρχίσει με την επαγωγή του FGFA από το 2022 και μετά, με την IAF να λαμβάνει τρία πρωτότυπα δοκιμών το 2014, 2017 και 2019, για τις δοκιμές στο εργοστάσιο της Hindustan Aeronautics στο Οζάρ, αν και τα χρονοδιαγράμματα θα πρέπει τώρα να αναθεωρηθούν.
Το οριστικό συμβόλαιο σχεδιασμού, τώρα υπό διαπραγμάτευση, ήταν στα 11,0 δισεκατομμύρια δολάρια, με την Ινδία και τη Ρωσία να μοιράζονται με 5.500.000.000 δολάρια αμοιβαία το κόστος του σχεδιασμού, τη δημιουργία υποδομής στο Οζάρ, ανάπτυξη πρωτοτύπων και πτητικές δοκιμές. Κάθε μαχητικό, με τη σειρά του, ήταν να κοστίσει πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια.
Ενώ το ινδικό μαχητικό πολλαπλού ρόλου θα βασίζεται στο ρωσικό μονοθέσιο FGFA που ονομάζεται Sukhoi T-50 (PAK-FA), θα πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις της IAF. Aυτή ήταν αρχικά να λάβει 166 μονοθέσια και 48 διθέσια, αλλά τώρα θα λάβει μόνο μονοθέσια, για να μειωθεί το κόστος καθώς και λόγω των stealth χαρακτηριστικών. Χαρακτηριστικό του κοινού έργου είναι ότι εκτός από την IAF τα μαχητικά αεροσκάφη θα επιτρέπεται να εξάγονται σε τρίτες χώρες.
Η φήμη της Γαλλίας
Η μη αναστρέψιμη διαδικασία της προμήθειας των γαλλικών ελικοπτεροφόρων Mistral στην Ρωσία μπορεί πλέον να προστεθεί ως ένα κύριο επιχείρημα. Όπως η Γαλλία υπέκυψε κάτω από την πίεση των Αμερικανών, όσον αφορά το θέμα της παράδοσης των ελικοπτεροφόρων, ή φήμη της Γαλλίας στην παγκόσμια αγορά όπλων έχει πληγεί.
Έτσι, η γαλλική – δραματική και άτυχη – εξέλιξη με τις πωλήσεις του Rafale στο εξωτερικό, συνεχίζεται. Η Dassault έχασε από τους Αμερικανούς την προσφορά στη Νότια Κορέα και τη Σιγκαπούρη. Μεγαλύτερο πάταγο έκαναν οι αποτυχίες στο Μαρόκο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Βραζιλία. Παντού οι Γάλλοι είχαν φτάσει σχεδόν σε συμφωνία για την πώληση, αλλά εκεί που κάθε φορά η υπόθεση φαινόταν να έχει διευθετηθεί, έληξε με φιάσκο.
Στο Μαρόκο ήταν η τελευταία φορά που οι Αμερικανοί διέσχισαν το δρόμο των Γάλλων, στο τέλος έμεινε το F-16. Στη Βραζιλία, όπου ο πρώην πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα έπαιξε με μια γαλλική αγορά Rafale, αντιστάθηκν οι στρατιωτικοί, ο διαγωνισμός καθυστέρυσε, και τώρα οι Βραζιλιάνοι έχουν υπογράψει με την Σουηδία ένα συμβόλαιο. Δεν είναι σαφές τι συνέβη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά οι Άραβες κλίνουν να αγοράσουν περισσότερα αμερικανικά και βρετανικά μαχητικά. Το Κουβέιτ, το Ομάν, ακόμη και ο Εμίρης του Κατάρ, δεν δείχνουν καμία βιασύνη για να αγοράσουν γαλλικά πολεμικά αεροσκάφη.
