«Η στάση της χώρας μας και πριν από 50 χρόνια παρέμενε αναλλοίωτη», αναφέρει σε άρθρο του στον «Φιλελεύθερο» ο Ρώσος Πρέσβης στην Κύπρο, Στανισλάβ Οσάτσι, και προσθέτει πως «οι απόπειρες για επιβολή έτοιμων λύσεων του κυπριακού προβλήματος έξωθεν είναι καταστροφικές και μοιραίες για τους Κυπρίους».
Το κυπριακό πρόβλημα και η ρωσική στάση κατά τη διάρκεια πάρα πολλών χρόνων, μέσα από τα λόγια του ίδιου του Πρέσβη:
Η Κύπρος διάγει ένα σημαντικό ιστορικό στάδιο, κατά το οποίο, όπως ποτέ μέχρι τώρα, μπορεί να φανεί πραγματική η επίτευξη διευθέτησης στο νησί. Και αυτό αποτελεί το αποτέλεσμα έντονης από κοινού εργασίας 22 μηνών των ηγετών των δύο κυπριακών κοινοτήτων και των ενεργειών και σχέσεών τους με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές. Στην προσπάθειά τους να βρουν πιθανές απαντήσεις, διάφοροι, όχι μονάχα ντόπιοι, αλλά συχνά και ξένοι πολιτικοί και εμπειρογνώμονες αναλαμβάνουν απόπειρες να αναλύσουν την ιστορική εξέλιξη της διένεξης, η οποία οδήγησε στη διαίρεση της χώρας σε δύο κομμάτια. Κατά τη διάρκεια μιας τέτοιου είδους εργασίας είναι εξαιρετικά σημαντικό να στηρίζεται κάποιος πάνω σε πραγματικά γεγονότα, για να μη βλάψει την παρούσα κατάσταση και πόσο μάλλον να μην επιτρέψει οποιεσδήποτε διαστρεβλώσεις, ή ακόμα χειρότερα, παραποιήσεις.
Η Σοβιετική Ένωση και αργότερα η Ρωσία, ουδέποτε παρέμειναν αμέτοχοι όσον αφορά στις διαδικασίες, οι οποίες ελάμβαναν χώραν στο νησί, με βεβαιότητα επιδείκνυαν τη δέσμευσή τους προς αναζήτηση μιας δίκαιης, σταθερής, μακροπρόθεσμης και ειρηνικής διευθέτησης στην Κύπρο, στη βάση εκείνης της επιλογής, την οποία θα κάνουν οι ίδιες οι κυπριακές κοινότητες από μόνες τους. Σε αντίθεση με άλλα κράτη, η χώρα μας πάντα ακολουθούσε μια σταθερή και συνεπή στάση, η οποία δεν επιδεχόταν οιεσδήποτε ευκαιριακές διαφοροποιήσεις και αλλαγές.
Αποκτώντας την ανεξαρτησία της το 1960, η Κυπριακή Δημοκρατία βρέθηκε αντιμέτωπη με σειρά προβλημάτων όσον αφορά στις διακοινοτικές αλληλοσχέσεις. Και πρώτα απ’ όλα αυτό φάνηκε με τις δυσκολίες που προέκυψαν κατά την προσπάθεια εξεύρεσης ενός ισοζυγίου για μια αποτελεσματική λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας, των δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και του προγραμματισμού σε σχέση με τον προϋπολογισμό και τα οικονομικά. Ήδη από τότε σειρά δυτικών χωρών προσπάθησαν να επιβάλουν στην Κύπρο την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, καθώς και την εγκατάσταση στο νησί ειρηνευτικής δύναμης του Συνασπισμού, με τη μορφή δήθεν του μοναδικού τρόπου διασφάλισης της ασφάλειας αμφοτέρων των κοινοτήτων κατά την περίοδο της παραμονής της. Με την υποστήριξη της Σοβιετικής Ένωσης, η ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας κατάφερε να πετύχει τη λήψη μιας σημαντικής απόφασης, της εγκαθίδρυσης Ειρηνευτικής Δύναμης στο νησί (Απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αρ. 186 του 1964).
Τα αρνητικά γεγονότα που είχαν σημειωθεί στο νησί δεν μπορούσαν να μην προκαλέσουν την ανησυχία της Μόσχας. Στις 7 Φεβρουαρίου 1964 η Σοβιετική Ένωση εξέφρασε την πολιτική υποστήριξή της στην Κυβέρνηση Μακαρίου, όπως επίσης και την ετοιμότητά της να παραδώσει όπλα και στρατιωτικά μέσα, κατηγορώντας ταυτόχρονα τη Δύση ότι υπονομεύει την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και το ουδέτερο καθεστώς της Κύπρου. Η Σοβιετική Κυβέρνηση δεν απέκρυψε την ανησυχία της για την παρέμβαση των Αθηνών στο νησί και την εκκόλαψη και προετοιμασία νέων σχεδίων για «ένωση».
Τα διάφορα γεγονότα που έλαβαν χώραν μέχρι το στρατιωτικό πραξικόπημα και την εισβολή της Τουρκίας το 1974 ακολούθησαν μετά τις ανεπιτυχείς προσπάθειες επίλυσης του κυπριακού προβλήματος τόσο με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ μέσα στα πλαίσια των διακοινοτικών συνομιλιών, όσο και μέσω του ανεπιτυχούς διαλόγου μεταξύ της Άγκυρας και των Αθηνών, ο οποίος διεξήχθη με τη μεσολάβηση των δυτικών δυνάμεων. Ως αρνητικοί παράγοντες για τη διαδικασία διευθέτησης στο νησί ενήργησαν η κατάληψη της εξουσίας στην Ελλάδα το 1967 από τη «χούντα των μαύρων συνταγματαρχών», όπως επίσης και το στρατιωτικό πραξικόπημα στην Τουρκία το 1971. Είναι ενδεικτικό το γεγονός, η εξαιρετικά ήπια αντίδραση και στα δύο αυτά συμβάντα από μέρους των χωρών–μελών του ΝΑΤΟ. Μέσα σε εκείνες τις πολύπλοκες συνθήκες, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Προέδρου Μακαρίου στη Μόσχα (2 – 9 Ιουνίου 1971), η ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης και πάλιν τον διαβεβαίωσε για την υποστήριξη της κυριαρχίας, και εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς επίσης και της ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής της γραμμής. Μετά την ανατροπή της Κυβέρνησης Μακαρίου στις 15 Ιουλίου 1974 η Σοβιετική Κυβέρνηση καταδίκασε χωρίς καμιά καθυστέρηση τους οργανωτές του πραξικοπήματος. Στις 17 Ιουλίου 1974, μιλώντας στην έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Σοβιετικός αντιπρόσωπος Β. Σαφροντσιούκ δήλωσε ότι η Σοβιετική Ένωση καταδικάζει αποφασιστικά το στρατιωτικό πραξικόπημα και εκφράζεται ευθέως υπέρ της υποστήριξης της νόμιμης Κυβέρνησης Μακαρίου. Οι αντιπρόσωποι της Αγγλίας και των ΗΠΑ τότε περιορίστηκαν στις παρεμβάσεις τους σε εκκλήσεις προς τις πλευρές «να τηρήσουν την αυτοσυγκράτησή τους» και με το πρόσχημα ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν έχει στη διάθεσή του ικανοποιητική πληροφόρηση για την κατάσταση στην Κύπρο, εκφράστηκαν υπέρ της αναβολής της περαιτέρω συζήτησης του θέματος. Αμέσως μετά από αυτό με Ανακοινωθέν στις 18 Ιουλίου 1974 η Σοβιετική Κυβέρνηση κατέκρινε τη στάση των «αντίστοιχων χωρών του ΝΑΤΟ», η οποία έκανε αδύνατη την έγκριση αποτελεσματικών μέτρων για τερματισμό των ενεργειών κατά της Κύπρου. Η Μόσχα υποστήριξε την έγκριση από μέρους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ του Ψηφίσματος αρ. 353 (20 Ιουλίου 1974), το οποίο απαιτούσε τον τερματισμό της ξένης επέμβασης και την απομάκρυνση από το έδαφος της Κύπρου όλων των ξένων στρατευμάτων.
Έντονο και φωτεινό παράδειγμα του γεγονότος ότι η ΕΣΣΔ δεν παρέμεινε αμέτοχη έναντι της κυπριακής τραγωδίας του 1974 αποτελούν οι τίτλοι μερικών κυπριακών εφημερίδων εκείνης της εποχής: «Εντυπωσιακή Ρωσική παρέμβασις» («Αγών», 8 Αυγούστου 1974), «Διάσκεψιν στον ΟΗΕ προτείνει η Μόσχα – τη συμμετοχή των «5» του Σ. Ασφαλείας» («Φιλελεύθερος», 23 Αυγούστου 1974), «Ο Σοβιετικός Ερυθρός Σταυρός αποστέλλει βοήθεια» («Χαραυγή», 24 Αυγούστου 1974), «Πράβδα: Όχι λύσις πίσω από την πλάτην του λαού της Κύπρου» (εφημερίδα «Θάρρος», 26 Αυγούστου 1974), «Διά το συμφέρον του κυπριακού λαού η Σοβιετική Ένωση επείγειται την ριζικήν λύσιν του Κυπριακού», («Μάχη», 20 Σεπτεμβρίου 1974), «Δεν θα αφήση μόνην της την Κύπρον. Ιλιτσώφ: Δεν θα μείνη θεατής η Ρωσσία», («Αγών», 21 Σεπτεμβρίου 1974), «Μπρέζνεφ: Το Κυπριακό να λυθεί στα πλαίσια του ΟΗΕ με διεθνείς εγγυήσεις», («Χαραυγή», 26 Σεπτεμβρίου 1974).
Δήλωση της Σοβιετικής Κυβέρνησης στις 29 Ιουλίου 1974 αναφέρει ευθέως: «Ορισμένοι κύκλοι του ΝΑΤΟ κάνουν την ανεξάρτητη κρατική οντότητα και την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου αντικείμενο κυνικού παζαριού χάριν της ενίσχυσης των δικών τους στρατιωτικο – στρατηγικών του θέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Ταυτόχρονα δεν σταματούν ούτε ενώπιον του αυθαίρετου καθορισμού του μέλλοντος του κυπριακού λαού, πίσω από τις πλάτες του και σε βάρος тων επιτόπιων ζωτικών συμφερόντων».
Άλλη Δήλωση της 23ης Αυγούστου 1974 αναφερόταν στην αποτυχία των προσπαθειών διευθέτησης του κυπριακού προβλήματος εντός στενού κύκλου κρατών – μελών του ΝΑΤΟ και προωθούσε την πρόταση για σύγκληση μέσα στα πλαίσια του ΟΗΕ Διεθνούς Διάσκεψης για διευθέτηση της διένεξης με τη συμμετοχή της Κύπρου, της Ελλάδας, της Τουρκίας και όλων των χωρών – μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ήδη από τότε είχε γεννηθεί η ιδέα για τη διασφάλιση αποτελεσματικών διεθνών εγγυήσεων της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως φαίνεται από τα ανωτέρω, ήταν αρκετές οι φορές που οι απλοί Κύπριοι μετατρέπονταν σε θύματα των παρασκηνιακών παιγνιδίων τρίτων χωρών, τις οποίες η Μόσχα πάντοτε καταδίκαζε. Η στάση της χώρας μας και πριν από 50 χρόνια παρέμενε αναλλοίωτη: οι απόπειρες για επιβολή έτοιμων λύσεων του κυπριακού προβλήματος έξωθεν είναι καταστροφικές και μοιραίες για τους Κυπρίους.
Στανισλάβ Οσάτσι, Πρέσβης της Ρωσίας στην Κύπρο
hellasforce.com
