Ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας μειώνονται ταχέως, τα αποθέματα χρυσού αυξήθηκαν κατά 50 τόνους από την αρχή του έτους. Ένα εντυπωσιακό, επαναλαμβανόμενο μοτίβο, εν τω μεταξύ, εμφανίστηκε στο εμπόριο χρυσού της Τουρκίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, φέρνοντας στο μυαλό το concept “πετρελαίο για χρυσό” με το Ιράν που εξακολουθεί να στοιχειώνει την Άγκυρα.
Ο Τούρκο-Ιρανός επιχειρηματίας Reza Zarrab, ο οποίος κατηγορείται ως ο βασικός υπεύθυνος που διαχειρίζεται το σχέδιο παράκαμψης των κυρώσεων των ΗΠΑ έναντι της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συνελήφθη πέρυσι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Μάρτιο, ένας άλλος υψηλόβαθμος αριθμός, ο Mehmet Hakan Atilla, αναπληρωτής πρόεδρος της δημόσιας τράπεζας της Τουρκίας Halkbank, είδε τα κάγκελα της φυλακής, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στη Νέα Υόρκη, με την κατηγορία της συνωμοσίας με τον Zarrab και διευκόλυνσης των οικονομικών του συναλλαγών.
Τώρα η περί χρυσού διαμάχη είναι και πάλι πίσω στην οικονομική ατζέντα της Τουρκίας. Η κυκλοφορία χρυσού μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΑΕ είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, και οι δείκτες εξαγωγών και εισαγωγών δημιουργούν πολλά ερωτηματικά.
Σε περιόδους οικονομικής στενότητας, μία από τις πρώτες λύσεις που προτείνουν οι τουρκικές κυβερνήσεις είναι να προσελκύσουν το χρυσό που οι πολίτες κρατούν “κάτω από το στρώμα”, ούτως ώστε να “πέσει” στην οικονομία. Ο χρυσός, μαζί με το ξένο συνάλλαγμα, είναι μια δημοφιλής μορφή αποταμίευσης στην Τουρκία, και θεωρείται ως ασπίδα έναντι του πληθωρισμού και της υποτίμησης του εθνικού νομίσματος.
Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Mehmet Simsek, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την οικονομία, οι Τούρκοι πολίτες σήμερα υπολογίζεται ότι έχουν αποθέματα χρυσού στο σπίτι, αξίας περίπου 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Στις αρχές Απριλίου, ο Simsek ανακοίνωσε σχέδια για έκδοση χρεογράφων σε χρυσό για να τραβήξει αυτές τις αποταμιεύσεις στην οικονομία.
Ορισμένοι ειδικοί, ωστόσο, πιστεύουν ότι οι Τούρκοι δεν είναι πλέον πρόθυμοι να αποχωριστούν το χρυσό τους. Ο Nasrullah Ayan, ένας βετεράνος των χρηματοπιστωτικών αγορών της Τουρκίας που βοήθησε στη δημιουργία του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης, υποστηρίζει ότι οι αποταμιεύσεις χρυσού “κάτω από το στρώμα” έχουν επανειλημμένα γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης με υποσχέσεις υψηλών αποδόσεων στο παρελθόν και οι άνθρωποι πλέον δυσπιστούν πάνω σ´αυτό το θέμα.
Τον Δεκέμβριο, όταν η τουρκική λίρα εισήλθε σε ελεύθερη πτώση έναντι του δολαρίου, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προέτρεψε τους πολίτες να υποστηρίξουν το εθνικό νόμισμα μετατρέποντας τις αποταμιεύσεις τους σε τουρκικές λίρες ή χρυσό, κατηγορώντας για την αναταραχή κακόβουλες ξένες δυνάμεις. Ωστόσο, λίγοι φάνηκαν να ανταποκρίνονται στην έκκληση του, καθώς δεν παρατηρήθηκε καμία μείωση στις καταθέσεις συναλλάγματος στις τράπεζες. Επιπλέον, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κεντρικής Τράπεζας μειώθηκαν στα 102,7 δισ. δολάρια στα τέλη Απριλίου, από 122 δισ. δολάρια τον Αύγουστο του 2016.
Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, τα συναλλαγματικά αποθέματα μιας χώρας πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον τέσσερις έως έξι μήνες εισαγωγών. Εάν η κάλυψη μειωθεί στους τρεις μήνες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο το θεωρεί αυτό ως σοβαρό οικονομικό κίνδυνο ή κόκκινο συναγερμό. Δεδομένου ότι οι ετήσιες εισαγωγές της Τουρκίας ανέρχονται σε περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια, τα συνολικά αποθεματικά της, αξίας 102 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δεν σημάνουν ακόμα κόκκινο συναγερμό, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν προειδοποιητικό σήμα.
Η πτώση των συναλλαγματικών διαθεσίμων έρχεται σε μια εποχή κατά την οποία το χρυσό εμπόριο έχει ανακάμψει, κυρίως με τα ΗΑΕ.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, που κυκλοφόρησαν στις 2 Μαΐου, τα επίσημα αποθέματα χρυσού της Τουρκίας ανήλθαν σε 427,8 τόνους, από 377,1 τόνους στο τέλος του 2016. Ως εκ τούτου, η Τουρκία σκαρφάλωσε από την 15η στην 13η θέση στην παγκόσμια σειρά κατάταξης αποθεματικών χρυσού.
Το αυξανόμενο εμπόριο χρυσού επικαλείται τα χρόνια του εμπορίου “πετρέλαιο για χρυσό” με το Ιράν. Το 2013, οι εισαγωγές χρυσού στην Τουρκία είχαν σημειώσει ιστορικό υψηλό, ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων 2,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων το πρώτο τρίμηνο. Φέτος, το Τουρκικό Στατιστικό Ινστιτούτο (TUIK) εισάγει χρυσό αξίας 2,7 δισ. δολαρίων το πρώτο τρίμηνο, σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με την αντίστοιχη περίοδο του 2013. Περίπου οι μισές από αυτές τις εισαγωγές, ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προέρχονταν από τα ΗΑΕ. Αυτό που είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον, είναι ότι η ίδια η Τουρκία εξήγαγε χρυσό αξίας 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα ΗΑΕ την ίδια περίοδο.
Σύμφωνα με την τουρκική ένωση ανθρακωρύχων χρυσού , οι ιστορικά υψηλές εισαγωγές χρυσού της χώρας το 2013 ανήλθαν σε 302 τόνους.
Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, έρευνες διαφθοράς και δωροδοκίας συγκλόνισαν την κυβέρνηση, εμπλέκοντας τον Zarrab καθώς και πολλούς υπουργούς, οι οποίοι υποτίθεται ότι βοήθησαν τον επιχειρηματία έναντι αμοιβής. Η κυβέρνηση απάντησε με μαζικές εκκαθαρίσεις στην αστυνομία και τη δικαιοσύνη, αποτρέποντας έτσι τις έρευνες. Στον απόηχο του σκανδάλου, το εμπορικό καθεστώς με το Ιράν επιβραδύνθηκε, όπως επίσης και το εμπόριο χρυσού της Τουρκίας γενικότερα. Οι εισαγωγές χρυσού μειώθηκαν σε 131 τόνους το 2014 και έπειτα σε 49 τόνους το 2015. Πέρυσι, ωστόσο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν εκ νέου, φθάνοντας τους 106 τόνους. Τώρα, με το αξιοπερίεργο εμπόριο με τα ΗΑΕ, οι εισαγωγές χρυσού θα μπορούσαν να ανέβουν στο επίπεδο του 2013 στο τέλος του έτους.
Οι συνολικές εξαγωγές χρυσού της Τουρκίας ανήλθαν σε 531 εκατ. δολάρια τον Ιανουάριο, 619 εκατ. δολάρια το Φεβρουάριο και 740 εκατ. δολάρια το Μάρτιο, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία εξωτερικού εμπορίου. Από αυτόν τον όγκο των εξαγωγών, προς τα ΗΑΕ κατευθύνθηκαν 400 εκατομμύρια δολάρια τον Ιανουάριο, 581 εκατομμύρια δολάρια το Φεβρουάριο και 678 εκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο. Κατά το ίδιο τρίμηνο, οι εισαγωγές χρυσού της Τουρκίας από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανήλθαν σε 507 εκατομμύρια δολάρια το Φεβρουάριο και 692 εκατομμύρια σε Μάρτιο. Η σχεδόν ταύτιση των αριθμών εισαγωγών και εξαγωγών δύσκολα διαλανθάνει της προσοχής, κάτι που μοιάζει ως ο ίδιος χρυσός να “πηγαίνει και να έρχεται” ανάμεσα στις δύο χώρες.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και ιδιαίτερα το Ντουμπάι, αποτέλεσαν βασικό άξονα στο εμπόριο “πετρελαίου για χρυσό” μεταξύ Τουρκίας και Ιράν, δρώντας ως σύνδεσμος μέσω του οποίου ο χρυσός ταξίδευε ως την Ισλαμική Δημοκρατία, μετά τις κυρώσεις που την άφησαν εκτός διεθνούς τραπεζικού συστήματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του TUIK από τον Μάρτιο, τα ΗΑΕ κατέστησαν ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής των τουρκικών εξαγωγών μετά τη Γερμανία. Ωστόσο, το γιατί τέτοιες συναλλαγές χρυσού διαμείβονται μεταξύ των δύο χωρών και ποιος κερδίζει από αυτές, είναι κάτι που χρήζει εξήγησης. Δεν μπορεί κανείς παρά να αναρωτηθεί, εάν αυτή η περίεργη μορφή εμπορίου μπορεί να οδηγήσει σε μια άλλη “υπόθεση Zarrab” ή σε ένα σκάνδαλο διαφθοράς παρόμοιο με εκείνο του 2013.
Ο Zülfikar Doğan ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη δημοσιογραφία το 1976 στο περιοδικό ειδήσεων Yanki στην Άγκυρα. Έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος, συντάκτης ειδήσεων, εκπρόσωπος και αρθρογράφος στις Milliyet, Posta, Aksam, Finansal Forum, Star και Karsi, και ως τηλεοπτικός σχολιαστής για την οικονομία και την πολιτική για τα TRT-1, Star, NTV και CNBC-e. Είναι επί του παρόντος αρχισυντάκτης και αρθρογράφος στο site ειδήσεων Korhaber.
http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/05/turkey-uae-curious-gold-traffic.html#ixzz4h3sXXpDv
- Ποιοι Τούρκοι αξιωματούχοι αμείβονται τελικά από αυτές τις συναλλαγές;
- Ποιες δυνάμεις χρηματοδοτούνται με αυτόν τον τρόπο;
- Δεδομένης της σχέσης της Τουρκίας και των ΗΑΕ με συγκεκριμένες ομάδες στη Συρία, ποια η εμπλοκή των ΗΠΑ στην υπόθεση με τη σύλληψη του Zarrab;
- Και σε τι ενδεχομένως θα υποχρεωθεί ο Ερντογάν να συναινέσει κατά την επίσκεψη του στην Ουάσιγκτον στις 16 Μαΐου;
- Τι ανταλλάγματα ενδεχομένως θα λάβει;
Μετάφραση – σχόλιο : Στέργιος Φαρσαντιάν
