Δημήτρης Μανακανάτας
Η διεξαγωγή επιχειρήσεων επί των ποταμίων γραμμών με μηχανοκίνητα μέσα αποτελεί πάντα μια πολύπλοκη αποστολή όπου πριν την διεξαγωγή της πρέπει να αξιολογηθούν σειρά παραμέτρων, οι οποίες όμως μπορεί να αλλάξουν άρδην κατά τη διάρκεια της κίνησης των μέσων. Είναι αυτονόητο ότι οι επιχειρήσεις ποτάμιων γραμμών είναι ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας, λόγο της ύπαρξης σημαντικού αριθμού ποταμών, όπως οι Έβρος, Νέστος, Αξιός, Αλιάκμονας, Άρδας κ.ά.
Ειδικότερα, ο όρος ποτάμια γραμμή αφορά ένα σημαντικό υδάτινο κώλυμα, του οποίου το πλάτος, το βάθος, η ταχύτητα ρεύματος καθώς και η φύση των εκατέρωθεν οχθών και του πυθμένα δεν επιτρέπουν τη διάβαση πεζών ή συνήθων οχημάτων, παρά μόνο μέσω κατάλληλων πόρων. Με το όρο πόροι στη συγκεκριμένη περίπτωση εννοούνται: οι πόροι πλεύσεως (ΠΠ), οι γενικοί πόροι (ΓΠ), οι πόροι σημείων ζεύξεως (ΣΖ), γέφυρες, αμφίβια μέσα. Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις διαφοροποιούνται σε σχέση με τα φυσικά χαρακτηριστικά, τον τύπο και το μέγεθος του κωλύματος και ιδιαίτερα τον τρόπο προπαρασκευής.
Σε κάθε περίπτωση, οι ποτάμιες γραμμές λαμβάνονται σοβαρά υπόψη στη σχεδίαση και διεξαγωγή επιχειρήσεων, ειδικά στην περιοχή του Έβρου, διότι δημιουργούν ιδιαίτερες δυσκολίες που απαιτούν άριστο συντονισμό μεταξύ των εμπλεκομένων, ειδικό εξοπλισμό, άρτια εκπαίδευση, λεπτομερή αναγνώριση και μελέτη των χαρακτηριστικών τους. Η αξία μιας ποτάμιας γραμμής ως κωλύματος εξαρτάται από τις δυνατότητες σε μέσα διάβασης του αντιπάλου, τις φίλιες δυνατότητες, τα υδρογραφικά δεδομένα σε συνάρτηση με τους υπάρχοντες πόρους και τις γέφυρες, τα φυσικά και τεχνικά εμπόδια, την τακτική επίδραση του εδάφους και από τις δύο πλευρές του ποταμού, το οδικό δίκτυο της περιοχής, τους επιτόπιους πόρους και τις καιρικές συνθήκες.
Ρεαλιστικά σενάρια…
Σύμφωνα με ένα τυπικό σενάριο που ασκούνται με μεγάλη συχνότητα οι σχηματισμοί στον Έβρο, αφορά διάβαση ποτάμιας γραμμής με το ρόλο των δυνάμεων του αντιπάλου να διαδραματίζει ένα τακτικό συγκρότημα μηχανοκίνητου τάγματος πεζικού, το οποίο είχε δημιουργήσει προγεφύρωμα. Οι φίλιες δυνάμεις με τακτικό συγκρότημα επιτυγχάνουν επιτυχή αντεπίθεση, εξαλείφουν το προγεφύρωμα και αποκαθιστούν το εθνικό έδαφος.
Συνήθως η έναρξη της φάση που αφορά την κίνηση της δύναμης εφόδου ξενικά με εκρήξεις από την αντίπερα όχθη και απάντηση με πυρά από την δύναμη εφόδου ενώ κατά την διάρκεια της ανταλλαγής των πυρών καταστολής εκτοξεύει πυρά κατά των εχθρικών θέσεων ώστε να αποσυντονιστεί ο εχθρός και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για να πραγματοποιήσει την ενέργειά του το τμήμα εφόδου που αποτελείται στο πλαίσιο ασκήσεων συνήθως από έναν ουλαμό μέσων αρμάτων και μια Μ/Κ διμοιρία που ακολουθεί.
Ο αντίπαλος των μηχανοκίνητων μέσων από την στιγμή που ξεκινά η κίνηση, είναι ο χρόνος, και πάντα το μεγάλο στοίχημα της ασκούμενης δύναμης και ειδικότερα για το κάθε πλήρωμα είναι να πραγματοποιήσει τη διάβαση της ποτάμιας γραμμής στον προβλεπόμενο ώστε να μην διαταραχθεί η ροή της κίνησης των μέσων που έπονται.
Με την εκτέλεση της διάβασης τα άρματα και τα ΤΟΜΠ κινούνταν για την κατάληψη των ΑΝΣΚ. Με την αποβίβαση του πεζικού από τα ΤΟΜΠ και την τακτική κίνηση και τη λήψη θέσεων έχει επιτευχθεί ο αντικειμενικός σκοπός, αλλά εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι μετά την κατάληψη του αντικειμενικού σκοπού, το πεζικό αναλαμβάνει το μεγαλύτερο και δυσκολότερο έργο της σταθεροποίησης, δηλαδή να οργανώσει την άμυνα ώστε ο εχθρός να μην κατορθώσει να ανακαταλάβει το χαμένο γι’ αυτόν έδαφος. Φυσικά στα περίπλοκα σενάρια που «διαδραματίστηκαν» φέτος στο Έβρο θα ήταν παράληψη να μην αναφερθεί ο ρόλος του Μηχανικού που απαιτείται για όλες σχεδόν τις διαβάσεις και είναι επομένως ζωτικής σημασίας.
