Ευθύμιος Λάζος
Στα 204 περίπου χιλιόμετρα του μετώπου του Έβρου έχει συγκεντρωθεί, τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία, ένας τεράστιος όγκος πυρός. Πώς όμως διαμορφώνεται ο συσχετισμός ισχύος στον Έβρο; Πώς επηρεάζει το γεωφυσικό περιβάλλον της περιοχής;
Το μέτωπο του Έβρου (Μέρος Α’): Διάταξη δυνάμεων
Από ελληνικής πλευράς την άμυνα του Έβρου έχει αναλάβει το Δ’ Σώμα Στρατού (Δ’ ΣΣ) της 1ηςΣτρατιάς. Μετά τις αποφάσεις του ΚΥΣΕΑ της 30ης Μαΐου 2013 περί της «Δομής Διοίκησης και Δομής Δυνάμεων των Ενόπλων Δυνάμεων 2013-2027», το Δ’ ΣΣ συγκροτείται από τους εξής σχηματισμούς:
- 16η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού (16η Μ/Κ ΜΠ) με Ζώνη Ευθύνης (ΖΕ) το βόρειο τμήμα του Έβρου (από το τριεθνές έως το Διδυμότειχο περίπου). Συγκροτείται από την Τακτική Διοίκηση/21ο Σύνταγμα Πεζικού (ΤΔ/21ο ΣΠ) με ΖΕ το «Τρίγωνο του Έβρου» (Ελληνο-βουλγαρική και Ελληνο-τουρκική μεθόριος, μέχρι τον ποταμό Άρδα), την 3η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (3η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ) με ΖΕ το προγεφύρωμα της Αδριανούπολης, την 30η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ με ΖΕ την περιοχή νότια της Αδριανούπολης έως το Διδυμότειχο περίπου και την 21η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία (21η ΤΘΤ). Η δύναμη της 16ης Μ/Κ ΜΠ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε εννέα Μηχανοκίνητα Τάγματα Πεζικού (Μ/Κ ΤΠΖ), πέντε Επιλαρχίες Μέσων Αρμάτων (ΕΜΑ) και πέντε Αυτοκινούμενες Μοίρες Πυροβολικού (Α/Κ ΜΠΒ), εκ των οποίων μια υπάγεται στη Διοίκηση Πυροβολικού (Δ/ΠΒ) της Μεραρχίας. Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 439 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 205 άρματα μάχης και 84 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- 50η ΤΑΞ ΠΖ με ΖΕ τον κεντρικό τμήμα του Έβρου, μεταξύ Ερυθροπόταμου και Ποτιστικού Ρέματος με δύναμη (κατά προσέγγιση) τέσσερα Μ/Κ ΤΠΖ, μια ΕΜΑ και μια Α/Κ ΜΠΒ ή περί τα 189 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 41 άρματα μάχης και 18 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- 12η Μ/Κ ΜΠ με Ζώνη Ευθύνης (ΖΕ) το νότιο τμήμα του Έβρου (περίπου από το Σουφλί έως το Δέλτα του Έβρου). Αποτελείται από την 7η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, την 31η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ με ΖΕ της περιοχή του Δέλτα του Έβρου, την ΤΔ/41ο ΣΠ με ΖΕ τη Σαμοθράκη και τη βραχονησίδα Ζουράφα και την 23η ΤΘΤ. Η δύναμη της 12ης Μ/Κ ΜΠ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε εννέα Μ/Κ ΤΠΖ (το ένα στη Σαμοθράκη), τέσσερις ΕΜΑ και τέσσερις Α/Κ ΜΠΒ (η μια στη Δ/ΠΒ της Μεραρχίας). Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 434 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 164 άρματα μάχης και 66 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- 20η Τεθωρακισμένη Μεραρχία (20η ΤΘΜ). Αποτελείται από την 24η ΤΘΤ και την 25η ΤΘΤ. Η δύναμη της 20ης ΤΘΜ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε δύο Μ/Κ ΤΠΖ, τέσσερις ΕΜΑ και τρείς Α/Κ ΜΠΒ (η μια στη Δ/ΠΒ της Μεραρχίας). Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 112 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 164 άρματα μάχης και 48 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- 29η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ με κύρια αποστολή την εσωτερική ασφάλεια της ΖΕ του Δ’ ΣΣ (αντιμετώπιση επάκτιων προγεφυρωμάτων και αεροπρογεφυρωμάτων επί χέρσου, πεδινού ή ορεινού, εδάφους).
Σε ρόλο στρατηγικής εφεδρείας υφίσταται η 2η Μ/Κ ΜΠ (υπάγεται απευθείας στην 1η Στρατιά), η οποία αποτελείται από την 33η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ και την 34η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ. Η δύναμη της ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε τέσσερα Μ/Κ ΤΠΖ, δύο ΕΜΑ και τρείς Α/Κ ΜΠΒ, εκ των οποίων η μια στη Δ/ΠΒ της Μεραρχίας. Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 184 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 82 άρματα μάχης και 48 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- Το Β’ ΣΣ συγκροτείται από την 4η, την 8η και την 18η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, την 95η ΤΘΤ και το 102ο Σύνταγμα Πεζικού (102 ΣΠΒ), ενώ ενισχύεται με το 2ο Σύνταγμα Μηχανικού (2ο ΣΜΧ) και το 5ο Σύνταγμα Καταδρομών (5ο ΣΚΔ). Η δύναμη του Β’ ΣΣ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε δέκα Μ/Κ ΤΠΖ, έξι ΕΜΑ και επτά Α/Κ ΜΠΒ. Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 460 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, 246 άρματα μάχης και 168 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- Το Γ’ ΣΣ συγκροτείται από δύο σχηματισμούς επιπέδου Μεραρχίας: Την 23η Τακτική Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού, η οποία συγκροτείται από το 6ο, το 23ο και το 47ο Μηχανοκίνητο Σύνταγμα Πεζικού (έχει ως κύρια αποστολή την ασφάλεια της ΖΕ της 1ης Στρατιάς) και την 52η Τακτική Τεθωρακισμένη Μεραρχία, η οποία συγκροτείται από την 2η και την 3η ΤΘΤ και την 66η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ (αποτελεί εφεδρεία της 1ης Στρατιάς). Η δύναμη του Γ’ ΣΣ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε 14 Μ/Κ ΤΠΖ, επτά ΕΜΑ και έξι Α/Κ ΜΠΒ. Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 644 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, 287 άρματα μάχης και 144 αυτοκινούμενα πυροβόλα.
- Το Ε’ ΣΣ συγκροτείται από την 54η, την 55η και την 65η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, την 1η και την 3η ΤΘΤ και το 105ο ΣΠΒ, ενώ ενισχύεται με μια Επιλαρχία Αναγνωρίσεων (ΕΑΝ), το 5ο ΣΜΧ και το 4ο ΣΚΔ. Η δύναμη του Ε’ ΣΣ ανέρχεται (κατά προσέγγιση) σε 11 Μ/Κ ΤΠΖ, εννέα ΕΜΑ και οκτώ Α/Κ ΜΠΒ. Σε επίπεδο κύριων οπλικών συστημάτων διαθέτει περί τα 506 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, 369 άρματα μάχης και 192 αυτοκινούμενα πυροβόλα. Πρόκειται για τον ισχυρότερο σχηματισμό της 1ης Στρατιάς, ο οποίος αναμένεται να εκτελέσει την κύρια τουρκική επίθεση.
- Την 15η Μεραρχία Πεζικού (15 ΜΠ) σε ρόλο εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων και υποδοχής επιστρατευμένων, εάν και εφόσον κηρυχθεί επιστράτευση.
- Το 4ο Σύνταγμα Αεροπορίας Στρατού (4 ΣΑΣ).
Είναι δεδομένο ότι σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης με την Ελλάδα η Τουρκία θα προωθήσει στην περιοχή της Ανατολικής Θράκης επιπλέον δυνάμεις από τη 2η και την 3η Στρατιά. Το σίγουρο είναι ότι η 58η Ταξιαρχία Πυροβολικού (58η ΤΑΞ ΠΒ), η οποία εδρεύει κοντά στην Άγκυρα και είναι εξοπλισμένη με 36 εκτοξευτές T-300 Kasirga (12 x 300mm) και αριθμό πυραύλων Εδάφους-Εδάφους J-600T Yildirim (βεληνεκούς 150-300 χιλιόμετρα), θα υποστηρίξει την τουρκική επίθεση στον Έβρο. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι πολλάκις ο συγκεκριμένος σχηματισμός έχει συμμετάσχει σε κοινές ασκήσεις με σχηματισμούς και μονάδες της 1ης Στρατιάς στην Ανατολική Θράκη (εκτός των παραπάνω πυροβολικών συστημάτων δεν θα πρέπει να ξεχνάμε και τον μεγάλο αριθμό συστημάτων πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων που διαθέτει η Τουρκία).
Το μεγάλο μειονέκτημα για την Τουρκία είναι ότι η μετακίνηση οποιουδήποτε σχηματισμού από την τουρκική ενδοχώρα προς την Ανατολική Θράκη περνά αναγκαστικά από τη μόνη διαδρομή που είναι διαθέσιμη, δηλαδή τον άξονα Άγκυρα-Κωνσταντινούπολη-Έβρος. Συνεπώς η μετακίνηση των όποιων τουρκικών στρατευμάτων περνά από την ακεραιότητα των δύο γεφυρών που ενώνουν την ασιατική με την ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου. Πιθανή έγκαιρη καταστροφή αυτών των δύο γεφυρών θα απαγορεύσει τη μετακίνηση τουρκικών στρατευμάτων προς την Ανατολική Θράκη, τουλάχιστον για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Συνοπτικά το Δ’ ΣΣ διαθέτει (κατά προσέγγιση και χωρίς την προσθήκη ενισχύσεων) 24 Μ/Κ ΤΠΖ, 14 ΕΜΑ και 13 Α/Κ ΜΠΒ ή 1.174 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 574 άρματα μάχης και 216 αυτοκινούμενα πυροβόλα. Από την άλλη πλευρά του Έβρου η 1η Στρατιά διαθέτει (κατά προσέγγιση και χωρίς την προσθήκη ενισχύσεων) 35 Μ/Κ ΤΠΖ, 22 ΕΜΑ και 21 ΜΠΒ ή 1.760 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, 902 άρματα μάχης και 504 αυτοκινούμενα πυροβόλα. Η αναλογία σε τεθωρακισμένα οχήματα είναι 1 : 1,50 υπέρ της Τουρκίας, σε άρματα μάχης 1 : 1,57 υπέρ της Τουρκίας και στα αυτοκινούμενα πυροβόλα 1 : 2,33 υπέρ της Τουρκίας (σημαντική αυτή η ανισορροπία δυνάμεων στον τομέα του Πυροβολικού για την άμυνα).
Είναι προφανές ότι η 1η Στρατιά είναι ένας αμιγώς επιθετικός σχηματισμός. Η Τουρκία έχει επιλέξει την υιοθέτηση του τετραδικού συστήματος σύνθεσης. Δηλαδή μια τυπική τουρκική Ταξιαρχία διαθέτει τέσσερις μονάδες ελιγμού και μια μονάδα πυροβολικού. Για παράδειγμα, μια τουρκική Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ διαθέτει τρία Μ/Κ ΤΠΖ, μία ΕΜΑ και μια Α/Κ ΜΠΒ των 24 συστημάτων. Ομοίως μια τουρκική ΤΘΤ διαθέτει ένα Μ/Κ ΤΠΖ, τρείς ΕΜΑ και μια Α/Κ ΜΠΒ των 24 συστημάτων. Σε αντιδιαστολή ο Ελληνικός Στρατός έχει επιλέξει ένα μικτό σύστημα σύνθεσης.
Μια τυπική ελληνική Ταξιαρχία διαθέτει τρείς ή τέσσερις μονάδες ελιγμού και μια μονάδα πυροβολικού, ανάλογα με τις ανάγκες της εκάστοτε ΖΕ, με εξαίρεση την 50η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, η οποία διαθέτει πέντε μονάδες ελιγμού, λόγω της στρατηγικής σημασίας της ΖΕ που έχει αναλάβει να προασπίσει. Στο Πυροβολικό η Ελλάδα έχει υιοθετήσει Μοίρες με 18 συστήματα. Εξαίρεση αποτελούν η 163η και η 156η Αυτοκινούμενη Μοίρα Μέσου Πυροβολικού, οι οποίες διατίθενται στην 16η Μ/Κ ΜΠ και στην 12η Μ/Κ ΜΠ αντίστοιχα σε ρόλο γενικής υποστήριξης, και διαθέτουν από 12 πυροβόλα PzH-2000.
Επιπλέον, κάθε τουρκικό ΣΣ της 1ης Στρατιάς (εκτός από το 3ο) διαθέτει από ένα ΣΜΧ και ένα ΣΚΔ. Το κάθε ΣΜΧ διαθέτει ένα Τάγμα Μηχανικού (μάχης) και ένα Τάγμα Μηχανικού (γεφυροποιίας) με δύο Λόχους Γεφυροποιίας εξοπλισμένους με ένα σύστημα Samur των 12 οχημάτων έκαστο. Από την άλλη το κάθε ΣΚΔ έχει συγκεκριμένη ΖΕ όπου αναμένεται να αναλάβει αποστολές αναγνώρισης, πάσης φύσεως δολιοφθορές, διεισδύσεις και καταδρομικές ενέργειες στα μετόπισθεν, έρευνα και διάσωση μάχης, οργάνωση και εκπαίδευση εχθρικών προς την Ελλάδα πολιτών της ελληνικής επικράτειας προς εκδήλωσης κινήματος αντίστασης κατά της Ελλάδας κ.ά.
