ΡΩΣΙΑ: ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ (ΜΕΡΟΣ Α’)
Στο πρώτο μέρος της ανάλυσης μας σχετικά με τα διδάγματα από τη σύγκρουση Ρωσίας και Ουκρανίας εξετάσαμε τα διδάγματα σε στρατηγικό επίπεδο. Σ’ αυτό το μέρος θα αναλύσουμε τα στρατιωτικά διδάγματα.
Ηλεκτρονικός πόλεμος
Στην Ουκρανία η Ρωσία χρησιμοποίησε τακτικές και πρακτικές ηλεκτρονικού πολέμου με τέσσερις βασικούς στόχους: (α) Απαγόρευση επικοινωνιών του εχθρού. Σήμερα, σε περιοχές στην Ανατολική Ουκρανία, δεν υπάρχουν υπηρεσίες επικοινωνιών (ραδιοφωνικών, κινητών και τηλεοπτικών) (β) Καταστολή και αντιμετώπιση μη-επανδρωμένων εναέριων συστημάτων (UAV). Ο ηλεκτρονικός πόλεμος είναι ίσως ο μοναδικός πραγματικός «δολοφόνος» των UAV, μέσω της παρεμπόδισης του επίγειο σταθμού ελέγχου ή μέσω της διαταραχής του σήματος GPS (γ) Αντιμετώπιση πυρών πυροβολικού και όλμων. Στην Ουκρανία η Ρωσία εφάρμοσε νέες μεθόδους πρόκλησης έκρηξης βλημάτων πυροβολικού εφοδιασμένων με ηλεκτρονικούς πυροσωλήνες, ενώ αυτά βρίσκονται στον αέρα! (δ) Παρεμβολές σε κέντρα διοίκησης και ελέγχου. Τα ρωσικά μέσα ηλεκτρονικού πολέμου αποδείχτηκαν αποτελεσματικά στο να ανιχνεύουν ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές, από ραδιόφωνα, «Blue Force Tracker» (συστήματα εντοπισμού φίλιων δυνάμεων), Wi-Fi και κινητά τηλέφωνα, τα οποία στη συνέχεια εντοπίζονταν από UAV, στοχοποιούνταν και προσβάλλονταν με πυρά πυροβολικού.
Χρήση UAV
Στην Ουκρανία συστήματα UAV ήταν διαθέσιμα και συμμετείχαν στις επιχειρήσεις και από τις δύο πλευρές σε μεγάλους αριθμού. Η Ρωσία διαθέτει UAV κυρίως σε ρόλο συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, πρόσκτησης στόχων και διαβίβασης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο για χρήση από το πυροβολικό. Ωστόσο, στην Ουκρανία χρησιμοποίησε UAV σε ρόλο «μίνι βομβαρδιστικών» κατά αποθηκών πυρομαχικών, καυσίμων και άλλων εφοδίων. Η Ουκρανία έχει αναφέρει, σε πολλές περιπτώσεις, τουλάχιστον οκτώ υπερπτήσεις ρωσικών UAV ημερησίως κάτι που εμποδίζει, εκ των πραγμάτων, τις κινήσεις των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της ημέρας, από τον φόβο μιας αιφνίδιας προσβολής.
Χρήση μαζικών και συγκεντρωτικών πυρών
Η αυξημένη ικανότητα επιτήρησης της εναέριας κυκλοφορίας πάνω από την Ανατολική Ουκρανία, σε συνδυασμό με τα μαζικά πυρά πυροβολικού (κυρίως από συστήματα Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων) έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα στο σύγχρονο πεδίο μάχης. Τα στοιχεία από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία δείχνουν ότι το πυροβολικό ευθύνεται για το 80% περίπου των θυμάτων: (α) Η Ρωσία χρησιμοποίησε έναν συνδυασμό βελτιωμένων συμβατικών πυρομαχικών διπλού ρόλου και πυρομαχικών με θερμοβαρικές κεφαλές που έχουν καταστροφικές συνέπειες όταν χρησιμοποιούνται σε προσχεδιασμένες μαζικές προσβολές (β) Η Ουκρανία και η Ρωσία χρησιμοποιούσαν το πυροβολικό τους από αποστάσεις 1-6 χιλιομέτρων από το μέτωπο ως μέσο καταστολής της εχθρικής αντιαρματικής άμυνας και ως αντιαρματικά όπλα (γ) Η επιδίωξη της αύξησης της εμβέλειας του πυροβολικού είναι μια καίρια τάση, λόγω της μεγαλύτερης διασποράς του πεδίου μάχης. Η αύξηση του βεληνεκούς πυροβολικού κατέστη δυνατή, στην Ουκρανία, από το συνδυασμό χρήσης UAV και αυξημένης ικανότητας των ραντάρ αντί-πυροβολικού. Πράγματι, η εντατική χρήση των ραντάρ αντί-πυροβολικού μείωσε τη χρήση του ουκρανικού πυροβολικού καθώς το ανάγκασε να κινείται συνεχώς.
Τακτική χρήση αρμάτων μάχης
Τα άρματα μάχης παραμένουν σημαντικά στο σύγχρονο πεδίο μάχης, αν και εφόσον είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ή να απορροφήσουν αντιαρματικά πλήγματα. Τα σύγχρονα ρωσικά άρματα μάχης (T-72B3 και T-90) διαθέτουν αναβαθμισμένη προστασία (θωράκιση), νέο πυροβόλο των 125mm, βελτιωμένο Σύστημα Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ), νέο και ικανότερο σύστημα πυρασφάλειας, προηγμένη ικανότητα μάχης κατά τη νύχτα και σύστημα ενεργητικής προστασίας, το οποίο χρησιμοποιεί ραντάρ για την ανίχνευση της εισερχόμενου απειλής, την οποία εξουδετερώνει με ένα «σπρέι» σφαιριδίων που καταστρέφει το σύστημα καθοδήγησης του κατευθυνόμενου αντιαρματικού βλήματος εν πτήση.
Η αξία της διασπορά και του ελιγμού των δυνάμεων
Η συγκέντρωση ισχυρών δυνάμεων σ’ ένα μικρό πεδίο μάχης, όπως αυτό της Ανατολικής Ουκρανίας, και η αυξημένη φονικότητα των σύγχρονων όπλων απαιτούν ευρύτερη διασπορά δυνάμεων. Η ευρεία διασπορά δημιουργεί ευκαιρίες για ελιγμούς, ειδικά για «τεθωρακισμένες επιδρομές» πίσω από τις εχθρικές γραμμές και κατά μήκος των γραμμών επικοινωνίας του εχθρού.
Τον Αύγουστο του 2014, μια ουκρανική Αερομεταφερόμενη Ταξιαρχία διεξήγαγε, με επιτυχία, μια «θωρακισμένη επιδρομή» πίσω από τις ρωσικές γραμμές με στόχο να ανακουφίσει απομονωμένες ουκρανικές φρουρές (θύλακες), να σταματήσεις ή να περιορίσει την προώθηση επιπλέων ρωσικών στρατευμάτων και να προσβάλει ρωσικές τεθωρακισμένες και δυνάμεις πυροβολικού.
Η αντίδραση της Ρωσίας ήρθε με μια καινοτομία: Οργάνωσε και ανέπτυξε στην Ανατολική Ουκρανία Τακτικές Ομάδες αποτελούμενες από μια Ίλη Αρμάτων Μάχης, τρεις Μηχανοκίνητους Λόχους Πεζικού, έναν Λόχο Αντιαρματικής Άμυνας, δύο ή τρεις Πυροβολαρχίες Αυτοκινούμενου Πυροβολικού με αυτοκινούμενα πυροβόλα ή Πολλαπλούς Εκτοξευτές Πυραύλων και μία ή δύο Πυροβολαρχίες Αντιαεροπορικής Άμυνας (σύμφωνα με τους Ρώσους οι ομάδες αυτές ήταν «κάτι λιγότερο από Σύνταγμα, κάτι περισσότερο από Τάγμα»). Αυτές οι Τακτικές Ομάδες αποδείχτηκαν ιδιαίτερα αποτελεσματικές στο πεδίο της μάχης διότι παρείχαν στον διοικητή (Αντισυνταγματάρχης ή Συνταγματάρχης) ικανό όγκο πυρός, ευελιξία και προστασία. Η χρήση τους απέδειξε ότι μπορούν να επιχειρούν είτε συγκεντρωτικά (σε γραμμική άμυνα μετώπου, όπως ο Έβρος) είτε διασκορπισμένα στο πεδίο μάχης σε αποστολές άμυνας σημείου.
Η αξία της αντιαεροπορικής υπεροχής
Η Ρωσία εκμεταλλεύτηκε το μεγάλο και πυκνό δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας που διαθέτει. Ο συνδυασμός των αυτοκινούμενων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας μικρού και μέσου βεληνεκούς, και των φορητών αντιαεροπορικών συστημάτων πολύ μικρού βεληνεκούς ουσιαστικά καθήλωσε την ουκρανική αεροπορία, κυρίως την Αεροπορία Στρατού. Τα ουκρανικά επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα, για παράδειγμα, αναγκάζονταν να πετούν 3-5 μέτρα πάνω από το έδαφος ή στο επίπεδο των δέντρων για να αποφύγουν τους ρωσικούς αντιαεροπορικούς πυραύλους. Ωστόσο ομάδες «αντιαεροπορικής ενέδρας» αποτελούμενες από 2-5 φορητά αντιαεροπορικά συστήματα τα εντόπιζαν και τα κατέρριπταν. Χωρίς τη δυνατότητα καταστολής της ρωσικής αντιαεροπορικής άμυνας, η Ουκρανία είχε απολέσει τον έλεγχο του αέρα.
Μεγάλες απώλειες
Τον Ιούλιο του 2014, η Ρωσία πραγματοποίησε σφοδρό βομβαρδισμό, με τη χρήση συστημάτων Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων, κατά δύο Μηχανοκίνητων Ταγμάτων Πεζικού της Ουκρανίας. Ο βομβαρδισμός διήρκεσε μερικά μόνο λεπτά, αλλά προκάλεσε πολλά θύματα και κατέστρεψε τα περισσότερα τεθωρακισμένα οχήματα, καθιστώντας τα δύο ουκρανικά τάγματα ανίκανα προς μάχη. Στη μάχη, όταν το 30% περίπου της μονάδας εξουδετερωθεί, τότε η διοίκηση και ο έλεγχος καταρρέουν και η μονάδα δεν μπορεί να συνεχίσει την αποστολή της.
