Του Κώστα Βενιζέλου
Οι μακρές συζητήσεις για τη διαμόρφωση της ατζέντας, οι δυσκολίες στην οριστικοποίηση του προγράμματος, μπορούν να θεωρηθούν ως προάγγελος των όσων θα διαδραματιστούν κατά την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στην ελληνική πρωτεύουσα αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες και τα πολλά εμπόδια που υπάρχουν, είναι προφανές πως η Αθήνα έχει στόχο να προκύψει αποτέλεσμα από την επίσκεψη αυτή αν και γνωρίζει τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες του επίσημου επισκέπτη. Παρόλα αυτά η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζεται αποφασισμένη να διατηρήσει κανάλια επικοινωνίας με την Τουρκία καθώς θεωρεί πως μόνο έτσι μπορούν να συζητούνται τα προβλήματα και οι διαφορές. Η επίσκεψη Ερντογάν, που χρονικά τοποθετείται στις 7 και 8 Δεκεμβρίου, θεωρείται από πολλούς διεθνείς παίκτες ως πρόκριμα για την παραπέρα πορεία τόσο του Κυπριακού όσο και των ελληνοτουρκικών.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος, Νίκος Κοτζιάς, δίνοντας το πλαίσιο της ελληνικής προσέγγισης σημειώνει πως είναι αντίθετος στην αντίληψη μιας πολιτικής απομονωτισμού, όταν υπάρχουν προβλήματα με την Τουρκία και μάλιστα σε μια εποχή ανοιχτών οριζόντων και παγκοσμιοποίησης. Στο θέμα της επίσκεψης Ερντογάν στη Θράκη, ο κ. Κοτζιάς αφήνει να εννοηθεί πως η Αθήνα έθεσε το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να κινηθεί ο Τούρκος Πρόεδρος.
Είναι ξεκάθαρο πως η ελληνική κυβέρνηση, που βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή επικοινωνίας με τη Λευκωσία, αναμένεται ότι θα θέσει κατά τις συνομιλίες με την τουρκική πλευρά μια σειρά από ζητήματα:
Πρώτο, θα τεθεί το θέμα της Ασφάλειας, των Εγγυήσεων. Η ελληνική πλευρά θα προσπαθήσει να ανιχνεύσει ενδεχόμενη διαφοροποίηση της τουρκικής πλευράς στο κεφάλαιο αυτό. Η θέση που εξέφρασε η Τουρκία στα ζητήματα αυτά στην τελευταία Πενταμερή Διάσκεψη, στον Κραν Μοντάνα, τον περασμένο Ιούνιο-Ιούλιο, δεν άφησε κανένα περιθώριο συνεννόησης.
Δεύτερο, θα θέσει το ζήτημα της προετοιμασίας πριν από μια νέα Διάσκεψη για το Κυπριακό. Η Αθήνα ευνοεί την έναρξη προκαταρκτικών συζητήσεων σε πολιτικό επίπεδο. Στο επίπεδο, όπως προκύπτει από πληροφορίες, των υπουργών Εξωτερικών. Η θέση αυτή της ελληνικής κυβέρνησης είναι διαχρονική και είχε ζητήσει από την Τουρκία να υπάρξουν συναντήσεις πριν από τη Γενεύη και το Κραν Μοντάνα, πλην όμως η Άγκυρα δεν είχε ανταποκριθεί. Στο μεταξύ, όμως, είχε δεσμευθεί και η Λευκωσία στην πραγματοποίηση των Πενταμερών, γεγονός που δεν άφηνε περιθώρια κινήσεων στην ελληνική πλευρά, που βρέθηκε προ τετελεσμένων.
Τρίτο, είναι προφανές πως η ελληνική πλευρά θα θέσει το ζήτημα των συνεχών τουρκικών παραβιάσεων από αέρος και θαλάσσης. Ενδιαφέρον θα έχει η καταγραφή της τουρκικής κινητικότητας στο Αιγαίο, στη διάρκεια της επίσκεψης Ερντογάν στην Αθήνα. Δεν αποκλείεται η ελληνική πλευρά να εγείρει το θέμα της αποφυγής προκλήσεων από τους Τούρκους στην κυπριακή ΑΟΖ ενόψει και των ερευνητικών δραστηριοτήτων.
Τέταρτο, θα συζητηθούν και οι ευρωτουρκικές σχέσεις, που έχουν παγώσει λόγω της συμπεριφοράς της Άγκυρας.
Ο καβγατζής Ταγίπ και διεθνής επιρροή
Το γεγονός ότι οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας διανύουν τη χειρότερή τους φάση, τούτο περιορίζει τις όποιες πιθανότητες επιρροής της Ουάσινγκτον στην Άγκυρα. Τούτο παραδέχονται και οι ίδιοι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχία για την εν γένει συμπεριφορά του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογάν. Όπως σημειώνουν υπάρχει δυσκολία συνεννόησης ενώ η εξέλιξη με τη δίκη στη Νέα Υόρκη, για την παραβίαση του αμερικανικού εμπάργκο εναντίον του Ιράν, που φέρεται εμπλεκόμενος, οδηγεί βαθμηδόν σε ρήξη.
Την ίδια ώρα, ανοικτά μέτωπα έχει δημιουργήσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και με άλλα κράτη, όπως η Γερμανία. Το γεγονός ότι η Γερμανία ενδέχεται να εισέλθει σε μια νέα προεκλογική περίοδο, τούτο σημαίνει πως θα διατηρηθεί το ψυχρό κλίμα μεταξύ των δύο χωρών. Οι σχέσεις είχαν διαρρηχθεί πριν τις εκλογές στην Τουρκία και συνέχισαν και προ των γερμανικών εκλογών.
ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ, Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΤΑΓΙΠ
Το προσφυγικό είναι ένα θέμα που θα απασχολήσει τις συνομιλίες Ερντογάν στην Αθήνα. Σε αυτό ενδεχομένως να υπάρξει αποτέλεσμα καθώς η Τουρκία λαμβάνει οικονομική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση και σε μεγάλο βαθμό τούτο μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για συμμόρφωση της Άγκυρας. Θα συζητηθούν, επίσης, ζητήματα που βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη για αρκετό καιρό. Αυτό της ατμοπλοϊκής σύνδεσης της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη καθώς και της σιδηροδρομικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης με την Κωνσταντινούπολη.
Κλειδί, πάντως, παραμένει η συμπεριφορά του Ερντογάν κατά την επίσκεψή του στη Ελλάδα και κυρίως στη Θράκη. Αυτό το ζήτημα, της συμπεριφοράς Ερντογάν, προφανώς και δεν περνά μέσα από συμφωνίες ή σεβασμό του επισκέπτη στα διπλωματικά θέσμια καθώς ο συγκεκριμένος λειτουργεί πάνω και πέραν από αυτά. Αυτό το απέδειξε και κατά την επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες με πρωταγωνιστές και τους μπράβους του.
Δεν κλείνει την πόρτα η Τουρκία αλλά…
Η προσοχή των ΗΠΑ είναι επικεντρωμένη στις περιφερειακές εξελίξεις, ενώ εκφράζουν παράλληλα ενδιαφέρον για το Κυπριακό, αν και δεν προβλέπουν εξελίξεις στο προσεχές μέλλον. Αυτό προκύπτει από τις επαφές του Αμερικανού βοηθού υφυπουργού Εξωτερικών, Τζόναθαν Κόεν, στη Λευκωσία, που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη Παρασκευή.
Όπως συναφώς πληροφορούμαστε, ο Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος προ μηνός είχε επισκεφθεί διαδοχικά την Αθήνα και την Άγκυρα, άφησε να εννοηθεί πως η τουρκική ηγεσία δεν κλείνει πλήρως την πόρτα για συζητήσεις στο Κυπριακό. Χωρίς ωστόσο, όπως το συνηθίζουν άλλωστε οι Τούρκοι, να είναι συγκεκριμένοι. Το ενδιαφέρον, πάντως, από αμερικανικής πλευράς είναι οι περιφερειακές εξελίξεις και ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος στην περιοχή. Προκύπτει, από τα όσα συζήτησε στη Λευκωσία ο κ. Κοέν, ότι οι Αμερικανοί ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις στον Λίβανο και ασφαλώς στη Συρία και στην εικόνα εντάσσουν και την Κύπρο.
Την ίδια αίσθηση αποκόμισε και ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Λακκοτρύπης, ο οποίος είχε προ ημερών (28 Νοεμβρίου) συνάντηση στην Ουάσινγκτον με την αρμόδια στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για θέματα Ενέργειας, Sue Saarnio. Η τελευταία σε ανάρτησή της στο twitter αναφέρθηκε στη συνάντησή της με τον Κύπριο υπουργό σημειώνοντας πως διεξήχθη μια ευρεία συζήτηση για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Κύπρου και των επενδυτικών ευκαιριών των ΗΠΑ στο νησί.
