Κείμενο: Όμηρος Ταχμαζίδης
Κατά τη διάρκεια της (χθεσινής) Παγκόσμιας Ημέρας του Βιβλίου ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βορείου Ελλάδος διοργάνωσε ένα είδος διευρυμένης συνέντευξης τύπου-εκδήλωσης στην οποία προσεκλήθησαν και οι υποψήφιοι δήμαρχοι Θεσσαλονίκης. Την πρόσκληση του Μπάμπη Μπαρμπουνάκη, προέδρου του Συνδέσμου, τίμησαν μόνο δύο: στην εκδήλωση εμφανίστηκαν οι πανεπιστημιακοί Σπύρος Βούγιας και Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, οι υπόλοιποι
«έλαμψαν δια της απουσίας τους». Το γεγονός σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως από τους διοργανωτές και με εξαιρετική αιχμηρότητα από τον πρόεδρο της Εταιρείας Λογοτεχνών Ηλία Κουτσούκο, συγγραφέα.
Δεν είναι μόνο η έλλειψη σχέσης με το βιβλίο και η γενικότερη απαιδευσία των υποψηφίων δημάρχων που τους κάνει να απέχουν από τέτοιες εκδηλώσεις. Οι περισσότεροι είναι γνωστοί για την κακή τους σχέση με τα γράμματα και τις τέχνες. Ο κ. Ψωμιάδης δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, είναι η προσωποποίηση της «υποκουλτούρας», ο κ. Ταχιάος μας υπενθυμίζει συχνάκις την εμπειρία του στη διοίκηση του δήμου Θεσσαλονίκης με τους κ.κ. Κοσμόπουλο και Παπαγεωργόπουλο, αλλά αποφεύγει να αναφέρει ότι η μεγαλύτερη καταστροφή στο αρχειακό απόθεμα των εφημερίδων της κεντρικής βιβλιοθήκης και η γενικότερη υποβάθμισή της συντελέστηκε εκείνη την περίοδο (και του κ. Γάκη, ο οποίος είναι τώρα υποψήφιος του συνδυασμού του και από τους στενούς συνεργάτες του), ο κ. Ορφανός πολιτεύτηκε στην κεντρική πολιτική σκηνή με τον γνωστό πολιτικάντικο τρόπο τάζοντας λαγούς με πετραχήλια σε αθλητικούς και ποδοσφαιρικούς συλλόγους (θα πούμε κατά τη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα κάποια πράγματα και για αυτά τα μαζικά ρουσφέτια, πολλά ευτυχώς απέτυχαν και διασώθηκαν κάποιοι δημόσιοι χώροι), η κ. Νοτοπούλου προφανώς και δεν έχει η ίδια καλούς ανοικτούς λογαριασμούς με το βιβλίο και το ίδιο ισχύει και για τους υπόλοιπους υποψηφίους.
Θα μου ήταν αδιάφορη η σχέση με το βιβλίο των συγκεκριμένων υποψηφίων. Αλλά το βιβλίο εκτός από όλα τα άλλα που συνήθως αναφέρουν οι «φίλοι» του μπορεί να αποτελέσει μέρος της «δημιουργικής οικονομίας» στην Θεσσαλονίκη και να συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Επειδή έχω συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός μέρους του προγράμματος της ΔΚΘ «Υψίπολις», με υποψήφιο δήμαρχο Θεσσαλονίκης τον Γρηγόρη Ζαρωτιάδη, Κοσμήτορα της σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, θεωρώ ότι θα είναι μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές η ( εκλογική) μετακύλιση της ευθύνης της διοίκησης του δήμου στις «δεξιές υποψηφιότητες». Η Θεσσαλονίκη θα περιπέσει σε μια ύφεση σε ένα από τα πιο νευραλγικά σημεία της «δημιουργικής οικονομίας» (η ύπαρξη των πανεπιστημίων καθιστούν το βιβλίο σημαντικό όχημα ανάπτυξης στην πόλη, ούτως ή άλλως τα πανεπιστήμια συμβάλλουν περισσότερο από τον τουρισμό και άλλους κλάδους μαζί στην οικονομία της πόλης).
Η Δημοτική Κίνηση Θεσσαλονίκης «Υψίπολις» κατέθεσε μια σειρά από υπομνήματα κατά τις επισκέψεις του υποψηφίου της Γρηγόρη Ζαρωτιάδη σε φορείς της πόλης ή εδρεύουν σε αυτήν, όπου υπάρχουν αναρίθμητες προτάσεις, μέρος του ευρύτερου προγράμματος των «βιομηχανιών πολιτισμού» και της «δημιουργικής οικονομίας», οι οποίες θα συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αναφέρω εδώ τη «Βιβλιοθήκη των Θεσσαλονικέων» και το εύρος των εκδοτικών δραστηριοτήτων της, την ψηφιοποίηση αρχείων, τις νέες εκδόσεις συλλογικών τόμων, την μεταφραστική δουλειά έργων της λογοτεχνικής παραγωγής της Θεσσαλονίκης σε ξένες γλώσσες, την προώθηση μιας πολιτικής κριτικής βιβλίου («βιβλιοκρισία») επιθετικού χαρακτήρα, όπου η βιβλιοκρισία γίνεται αντιληπτή ως ένα πεδίο στο οποίο μπορεί να ασχοληθούν πολλοί νέοι άνθρωποι. Αυτό το στοιχείο της κριτικής δε θα περιοριστεί μόνο στη λογοτεχνία, αλλά θα επεκταθεί και σε άλλες εκφάνσεις του πολιτισμού (φυσικά ένα τέτοιο γεγονός συνοδεύεται και με παραπληρωματικές παραγωγικές δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις εργασίας).
Πολιτικός στόχος για τη σύγχρονη Θεσσαλονίκη, την σημαντικότερη αυτή την ιστορική στιγμή πόλη του ελληνισμού, είναι σε μια πρώτη φάση η πλήρης απεξάρτηση στον τομέα του βιβλίου από την Αθήνα και το συγκεντρωτισμό της (μια διαρκής καταστροφή για το ελληνικό βιβλίο με πολλές συνέπειες) με την αξιοποίηση της ντόπιας γραμματολογίας, σε μια δεύτερη φάση, σχεδόν σύγχρονη με την πρώτη, η παραγωγή του βιβλίου στη Θεσσαλονίκη να αποτελέσει μέρος της οικονομικής και πολιτιστικής εξωστρέφειας της πόλης.
Μια τέτοια πολιτική προϋποθέτει καινοτόμα προγράμματα φιλαναγνωσίας, ενίσχυση της εκδοτικής δραστηριότητας στην πόλη της Θεσσαλονίκης, αναβάθμιση των μέσων μαζικής επικοινωνίας και του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και μετατροπή των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας πολιτικής σε αγαθό προς ευρύτερη διάθεση στο πλαίσιο ενός σύγχρονου selling the city.
Έχουμε αρκετές ενδείξεις από άλλα πεδία της πολιτιστικής δραστηριότητας ότι η Θεσσαλονίκη παρά την κρίση αναβαθμίζεται σταθερά στο διεθνές πλαίσιο και ενισχύονται οι «πολιτιστικές βιομηχανίες» της. Αυτό έχει επιπτώσεις και στην παραγωγή του βιβλίου και στην φιλαναγνωσία. Απουσιάζει ωστόσο η επιθετική πολιτική για το βιβλίο από τη δημοτική αρχή.
Κλείνοντας και παρατηρώντας τις εξελίξεις υπό το πρίσμα της συγκέντρωσης βιομηχανιών πολιτισμού μπορούμε να πούμε ότι η Θεσσαλονίκη ανακάμπτει σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο. Αυτή η τάση θα πρέπει να συνεχιστεί. Η πραγματικότητα μας δείχνει το δρόμο για την έξοδο από την οικονομική ύφεση, δυστυχώς όλες οι δημοτικές υποψηφιότητες έχουν στρεβλή αντίληψη των πραγμάτων και προσανατολίζονται, κάτω και από την πίεση του κατασκευαστικού λόμπι, στο παλαιοκομματικό πολιτεύεσθαι του «τσιμενταρίσματος» της πόλης ως μοναδικού μέσου ανάπτυξης. Η αδιαφορία των περισσοτέρων υποψηφίων δημάρχων για το βιβλίο δεν οφείλεται στο γεγονός ότι δεν «διαβάζουν οι ίδιοι», όπως δηκτικά επισήμανε ο πρόεδρος της Εταιρείας Λογοτεχνών Ηλίας Κουτσούκος, και φαίνεται να ισχύει, αλλά ότι δεν αντιλαμβάνονται πως το βιβλίο αποτελεί σημαντικό αγκωνάρι στην «πολιτιστική οικονομία» ως μέρος της «δημιουργικής οικονομίας»: δεν αντιλαμβάνονται δηλαδή ότι μιλάμε για χιλιάδες ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Είναι φανερό ότι με τους Ταχιάο, Ορφανό, Ψωμιάδη θα επιστρέψει η «καφρίλα» στο δημόσιο βίο και ο εκπεσμός του πολιτισμού σε μέσο πολιτικάντικης συναλλαγής. Και θα χαθεί η ευκαιρία για τη δημιουργία χιλιάδων ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Ο Όμηρος Ταχμαζίδης είναι υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με τη ΔΚΘ «Υψίπολις» (www.υψίπολις ) και υποψήφιο δήμαρχο Θεσσαλονίκης τον Γρηγόρη Ζαρωτιάδη
