Γ. Μοτσάκος Ειδικός σε Θέματα Άμυνας
Η Ελλάδα δεν είναι μόνο το «κλειδί» των εξελίξεων στην Α.Μεσόγειο και ΝΑ Ευρώπη, αλλά και ο μοναδικός σταθερός πυλώνας του ΝΑΤΟ απέναντι στην ευρασιαστική στρατιωτική ένωση και την επικείμενη σύγκρουση συμφερόντων (ΗΠΑ-Ρωσίας) σε Μ.Ανατολή, Στενά, Μαύρη Θάλασσα, Σουέζ και Ερυθρά Θάλασσα.
Σύμφωνα με το γνωστό περιοδικό Newweek, η Ελλάδα αποτελεί το «κλειδί» όλων των γεωπολιτικών, ενεργειακών και στρατιωτικών εξελίξεων στην ΝΑ Ευρώπη και Α.Μεσόγειο, ενώ η Τουρκία με την καιροσκοπική στάση της, αυτό-εξοβελίζεται στο «πυρ το εξώτερο», με τις όποιες πραγματικά σοβαρές συνέπειες να είναι πλέον τεράστιες.
Μιλάμε για αληθινά τεκτονικές μετατοπίσεις, οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο. Ορισμένοι (Τουρκία) δημιουργούν αυξανόμενες απειλές για τα αμερικανικά συμφέροντα και συμμάχους, ενώ άλλοι ( Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος) προσφέρουν νέες προοπτικές σταθερότητας και ευημερίας, τονίζει το περιοδικό.
Η Ουάσινγκτον πρέπει τώρα να αναπτύξει μια συνεκτική περιφερειακή στρατηγική που θα αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις και θα αξιοποιεί τις ευκαιρίες αυτές.
Ο πρωταρχικός παράγοντας αλλαγής στην περιοχή αυτή, είναι η επιθετική στρατηγική στάση της Τουρκίας.
Ο σύμμαχος των Η.Π.Α., (Τουρκία υπό τον Πρόεδρο Ερντογάν), αποκλίνει όλο και περισσότερο από τα αμερικανικά συμφέροντα και συχνά αντιτίθεται άμεσα.
Αυτή η στάση δεν περιορίζεται σε καμία περίπτωση στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά είναι ιδιαίτερα πιο έντονη ακριβώς εδώ.
Ιδεολογικά ευθυγραμμισμένος με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ο Ερντογάν προσπάθησε ανεπιτυχώς κατά τη διάρκεια της αραβικής άνοιξης το 2011, να οικοδομήσει μια σφαίρα επιρροής, μουσουλμανικών ενώσεων στην Αίγυπτο και αλλού.
Ο ίδιος επέτρεψε στους τζιχαντιστές να πλημμυρίσουν τη Συρία και τους πρόσφυγες να καταφύγουν στην Ευρώπη.
Επιτέθηκε στους Κούρδους συμμάχους των ΗΠΑ στη Συρία και μάλιστα απείλησε τη ζωή Αμερικανών στρατιωτών που πολεμούσαν μαζί τους εναντίον του ISIS.
Επίσης, η Τουρκία έχει διαρρήξει καίρια την μακροχρόνια στρατηγική της σύνδεση με το Ισραήλ, η οποία αποτελούε μέχρι τότε το θεμέλιο της περιφερειακής σταθερότητας.
Η Άγκυρα υπονομεύει συνεχώς την ασφάλεια του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ριζοσπαστικές ισλαμιστικές ομάδες στη Συρία, τη Γάζα, την Αίγυπτο και Λιβύη.
Μετακινείται επίσης συνεχώς πιο κοντά στη Μόσχα -συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας για την αγορά προηγμένων ρωσικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας S-400 και της Τεχεράνης, ενώ γίνεται πιο ανταγωνιστική έναντι της Ελλάδας στο Αιγαίο, της Αιγύπτου και της Κύπρου στη Μεσόγειο.
Ταυτόχρονα, ρωσικά και ιρανικά συμφέροντα επιφέρουν μεγάλο ανταγωνισμό εξουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Σοβιετική Ένωση δεν αμφισβήτησε στη περιοχή αυτή της Α.Μεσογείου, την ναυτική ανωτερότητα της Αμερικής.
Αλλά τώρα ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν χρησιμοποιεί τη μόνιμη ρωσική ναυτική βάση στην Ταρτούς της Συρίας, για να πράξει ακριβώς αυτό, καθώς έχει δημιουργήσει μια ζώνη αποκλεισμού άρνησης πρόσβασης περιοχής A2AD/ απαγόρευσης εναέριων κινήσεων, οι οποίες καλύπτουν μεγάλο μέρος της.
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί το πλέον αμφισβητούμενο περιβάλλον λειτουργίας για τον στρατό των Η.Π.Α.
Την ίδια στιγμή το Ιράν θα αποκτήσει τώρα πρόσβαση στην Μεσόγειο. Οι ιρανικές δυνάμεις, σύμμαχοι και πληρεξούσιοι, ελέγχουν μεγάλο μέρος της συριακής ενδοχώρας, ενώ μισθώνουν ένα στρατηγικής σημασίας ζωτικό λιμάνι στην Λατάκεια.
Μέσω της Χεζμπολάχ, το Ιράν κυριαρχεί και στην κυβέρνηση του Λιβάνου και δύναται να απειλήσει παρακείμενες ισραηλινές θαλάσσιες λωρίδες και ενεργειακές πλατφόρμες με αντιπυραυλικά βλήματα.
Ενώ τα συμφέροντα του Ιράν, της Τουρκίας και της Ρωσίας δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως, εμφανίζονται ολοένα και πιο ενοποιημένα στην αντι-αμερικανική τους προσέγγιση στην περιοχή.
Υπάρχουν ωστόσο ορισμένες αξιοσημείωτες θετικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η περιοχή μπορεί να υπερηφανεύεται για τις μεγάλες νέες υπεράκτιες ανακαλύψεις φυσικού αερίου, τις οποίες ήδη αναπτύσσουν το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Αίγυπτος.
Αυτές, επιτρέπουν στενότερες σχέσεις μεταξύ Ισραήλ, Αιγύπτου και Ιορδανίας ενώ θα μπορούσαν ενδεχομένως να μειώσουν την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Επιπλέον, οι παραπάνω απειλές προκάλεσαν ταχείες επανευθυγραμμίσεις των κρατών που παραδοσιακά δεν είχαν κοινά συμφέροντα.
Η Ελλάδα υπήρξε η κινητήρια δύναμη, ουσιαστικά ίσως εκπληκτική, καθώς η πρόσφατη ιστορία της εμπεριείχε μια οικονομική κατάρρευση και εντάσεις με το ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια.
Αλλά η Ελλάδα εκμεταλλεύθηκε αυτές τις σεισμικές αλλαγές, όπως έγινε γνωστό από πρόσφατη συνάντηση με υψηλόβαθμα στελέχη της χώρας αυτής με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.
Η Αθήνα αναπτύσσεται ως νέο νοτιοανατολικό προπύργιο του ΝΑΤΟ, φιλοξενώντας με ενθουσιασμό μεγάλες ασκήσεις της συμμαχίας, και διαθέτοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες τη ναυτική βάση στην Κρήτη.
Η Ελλάδα έχει επίσης το διπλωματικό προβάδισμα για τη δημιουργία νέων φόρουμ για την εμβάθυνση της περιφερειακής συνεργασίας με την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ.
Οι δεσμοί με το Ισραήλ έχουν αυξηθεί ταχύτατα, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική αντιπάθεια των Ελλήνων προς το εβραϊκό κράτος. Η στρατηγική της αξία για τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αυξηθεί αναλογικά και έχει ανέλθει σε υψηλά επίπεδα.
Ωστόσο, η Αμερική δεν φαίνεται να διαθέτει συνεκτική στρατηγική για την Ανατολική Μεσόγειο. Βεβαίως, η δημόσια υποστήριξη του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μ.Πομπέο πρόσφατα σε ένα τριμερές Ελληνικό Φόρουμ μεταξύ των ηγετών της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, σηματοδότησε την αναγνώριση της συμβολής της Ελλάδος στις νέες γεωπολιτικές και ενεργειακές εξελίξεις της περιοχής από τις ΗΠΑ.
Αλλά αυτό πρέπει να ακολουθηθεί από συντονισμένες προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν μια στρατηγική η οποία θα ακυρώνει με σκληρά μέτρα τις υπερβολές του Ερντογάν, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Τουρκία, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα αποκατάστασης της στρατηγικής σχέσης ΗΠΑ-Τουρκίας, αν η κάποια στιγμή η Άγκυρα επιστρέψει σε έναν πιο κοσμικό, δημοκρατικό και δυτικό προσανατολισμό.
Θα χρειαστεί επίσης πιο ισχυρή αμερικανική αεροπορική και ναυτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένης της βαθύτερης συνεργασίας με την Ελλάδα, καταλήγει το περιοδικό.
Νεότερες πληροφορίες φέρουν «άγνωστο» στο ευρύ κοινό, επενδυτικό όμιλο να σχεδιάζει να ελέγξει ολόκληρη την περιοχή της Α.Μεσογείου για την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου, σε μια προσπάθεια να ξεκλειδωθούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια πωλήσεων, που ως τώρα εμποδίζονται από τις πολιτικές και βιομηχανικές επιπλοκές .
Στο όλο σχέδιο εμπλέκονται η ΒΡ, η Glencore και η J.P Morgan, αυτό μεταφράζεται όμως σε ένα ειλημμένο σχέδιο κατασκευής του αγωγού East Med μέσω Κύπρου και Ελλάδος, ενώ η Τουρκία έχει εισέλθει πλέον στο κάδρο, των αιφνιδιαστικών εξελίξεων και κυρίως κυρώσεων, από τις ΗΠΑ.
