Γράφει ο Γεώργιος Ασημακόπουλος – Γυναικολόγος
Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μια από τις πιο κοινές γυναίκιες ενδοκρινικές διαταραχές. Είναι μια γενετική διαταραχή που μπορεί να κληρονομηθεί από τους δύο γονείς.
PCOS προκαλεί συμπτώματα σε περίπου 5-10% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας (12-45 ετών) και πιστεύεται ότι είναι μία από τις κύριες αιτίες της γυναικείας υπογονιμότητας.
Τα κύρια χαρακτηριστικά είναι ανωορρηξία, με αποτέλεσμα την ακανόνιστη έμμηνο ρύση, αμηνόρροια. Υπερβολικές ποσότητες ανδρογόνων έχουν σαν αποτέλεσμα την ακμή και υπερτρίχωση, και αντίσταση στην ινσουλίνη, που συχνά συνδέονται με την παχυσαρκία, τύπου 2 διαβήτη και υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, προκαλούν διάφορα συμπτώματα που η σοβαρότητα τους ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των πληττομένων γυναικών.
Τα σημεία και συμπτώματα
Τα συνήθη συμπτώματα του συνδρόμου περιλαμβάνουν :
Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως: ως επί το πλείστον ολιγομηνόρροια (λίγα έμμηνο ρύση) ή αμηνόρροια (απουσία εμμήνου ρύσης), αλλά και άλλα είδη διαταραχές της εμμήνου ρύσεως μπορούν επίσης να προκύψουν.
Υπογονιμότητα: γενικά που προκύπτουν από χρόνια ανωορρηξία (απουσία ωορρηξίας).
Τα υψηλά επίπεδατων ανδρογόνων ορμονών. Πλείστον ακμή και υπερτρίχωση (υπερβολική τρίχα), αλλά μπορεί να προκαλέσει μηνορραγία (πολύ συχνές έμμηνο ρύση) ή άλλα συμπτώματα .Περίπου τα τρία τέταρτα των ασθενών με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (από τα διαγνωστικά κριτήρια του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας / NICHD 1990 ) έχουν ενδείξεις υπερανδρογοναιμίας
Το μεταβολικό σύνδρομο: Αυτό εμφανίζεται ως μια τάση προς την κεντρική παχυσαρκία και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με την αντίσταση στην ινσουλίνη. Ινσουλίνη ορού, αντίσταση στην ινσουλίνη και τα επίπεδα ομοκυστεΐνης είναι σημαντικά υψηλότερη σε άτομα που έχουν σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών .
Διάγνωση
Λεπτομερές ιστορικό , ειδικά για τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την παχυσαρκία, υπερτρίχωση, και η απουσία της ανάπτυξης του μαστού.
Γυναικολογική υπερηχογραφία, ειδικά ψάχνει για μικρά ωοθυλάκια των ωοθηκών. Αυτά είναι που πιστεύεται ότι είναι το αποτέλεσμα της διατάραξης της λειτουργίας των ωοθηκών με αποτυχημένες ωορρηξίες , η οποία αντικατοπτρίζεται από τη σπάνια ή απούσια έμμηνου ρύσης που είναι χαρακτηριστικό της κατάστασης. Σε ένα κανονικό εμμηνορρυσιακό κύκλο, ένα ωάριο απελευθερώνεται από ένα κυρίαρχο ωοθυλάκιο – ουσιαστικά μια κύστη που εκρήγνυται για να απελευθερώσει το ωάριο. Μετά την ωορρηξία το υπόλοιπο ωοθυλάκιο μετατρέπεται σε ωχρό σωμάτιο, το οποίο συρρικνώνεται και εξαφανίζεται μετά από περίπου 12-14 ημέρες. Σύμφωνα με τα κριτήρια του Ρότερνταμ, 12 ή περισσότερα μικρά ωοθυλάκια θα πρέπει να εξετάζονται σε μια ωοθήκη σε υπερηχογραφικό έλεγχο. Τα θυλάκια μπορεί να είναι προσανατολισμένα στην περιφέρεια, δίνοντας την εντύπωση σαν «σειρά από μαργαριτάρια». Τα πολυάριθμα θυλάκια συμβάλλουν στην αύξηση του μεγέθους των ωοθηκών, δηλαδή, 1,5 και 3 φορές μεγαλύτερο από το κανονικό.
Λαπαροσκοπική εξέταση μπορεί να αποκαλύψει μια παχιά, ομαλή, -λευκή εξωτερική επιφάνεια της ωοθήκης. (Αυτό θα αποτελεί συνήθως τυχαία εύρεση αν λαπαροσκόπηση έγιναν για κάποιο άλλο λόγο, δεδομένου ότι δεν θα είναι ρουτίνα για να εξετάσει τις ωοθήκες με αυτόν τον τρόπο για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση του PCOS).
Ορός(αίμα) τα επίπεδα των ανδρογόνων (ανδρικές ορμόνες), συμπεριλαμβανομένων των ανδροστενεδιόνη και η τεστοστερόνη μπορεί να είναι αυξημένα. Επίπεδα της θειικής Δεϋδροεπιανδροστερόνης παραπάνω 700mcg/dL αποτελεί σημαντική ένδειξη δυσλειτουργίας των επινεφριδίων, λόγω του ότι η DHEA-S, γίνεται αποκλειστικά από τα επινεφρίδια. Η ελεύθερη τεστοστερόνη πιστεύεται ότι είναι το καλύτερο μέτρο, με ~ 60% του PCOS ασθενείς να έχουν αυξημένα επίπεδα.
Μερικές άλλες εξετάσεις αίματος είναι ενδεικτικές αλλά όχι διαγνωστικές. Η αναλογία της LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη) προς FSH (ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης) είναι μεγαλύτερη από 1:1, όπως δοκιμάστηκε την Ημέρα 3 του έμμηνου κύκλου. Η τάση δεν είναι πολύ συγκεκριμένη και ήταν παρούσα σε λιγότερο από 50% σε μία μελέτη. Υπάρχουν συχνά τα χαμηλά επίπεδα της Δεσμευτική σφαιρίνη ορμονών φύλου (SHBG), ιδιαίτερα μεταξύ των παχύσαρκων ή υπέρβαρων γυναικών.
Βιοχημικές εξετάσεις νηστείας και λιπιδαιμικό προφίλ.
Δοκιμασία ανοχής γλυκόζης(GTt) σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου (παχυσαρκία, το οικογενειακό ιστορικό, την ιστορία του διαβήτη της κύησης) και μπορεί να δείξει διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης (αντίσταση στην ινσουλίνη) σε 15-30% των γυναικών με PCOS. Αληθής διαβήτης μπορεί να δει κανείς στο 65-68% των γυναικών. Η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να παρατηρηθεί και στις φυσιολογικού βάρους και στις υπέρβαρες ασθενείς.
GTTμε τα επίπεδα ινσουλίνης (ονομάζεται επίσης IGTT). Τα αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης έχουν βοηθήσει να προβλέψει την απόκριση σε φαρμακευτική αγωγή και μπορεί να δείξει τις γυναίκες που θα χρειαστούν υψηλότερες δόσεις της μετφορμίνης ή η χρήση ενός δεύτερου φαρμάκου σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ινσουλίνης.
Διαφορική διάγνωση
Άλλες αιτίες των μη κανονικών ή απουσία έμμηνου ρύσεως και η υπερτρίχωση, είναι ο υποθυρεοειδισμός, η συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων (ανεπάρκεια 21-υδροξυλάση), σύνδρομο Cushing, υπερπρολακτιναιμία, νεοπλάσματα που εκκρίνουν ανδρογόνα, και άλλες διαταραχές της υπόφυσης ή των επινεφριδίων , θα πρέπει να διερευνηθούν. Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχει αναφερθεί σε μια άλλη ινσουλίνη-ανθεκτική καταστάση, όπως η ακρομεγαλία
