Ο πολιτισμός είναι τρόπος και στάση ζωής. Η κυρίαρχη πολιτιστική κοσμοθεωρία στις ημέρες μας έχει τόπο προέλευσης την Δύση. Προτεραιότητα του συγκεκριμένου τρόπου σκέψης είναι, όπως όλοι αντιλαμβάνονται, η ιδιωτική κατανάλωση στα πλαίσια της τεχνολογικής προόδου. Με μία λέξη ο
καταναλωτισμός.
Ωστόσο, η οικονομική ύφεση που μαστίζει τον πλανήτη σε συνδυασμό με την αλματώδη αύξηση της φτώχειας και τον συγκεντρωτισμό του πλούτου σε λίγα χέρια, έχει καταστήσει την εν λόγω προτεραιότητα σε είδος προς εξαφάνιση.
Διαχρονικά, η μόνη πρόταση που έβγαζε από το πολιτιστικό αδιέξοδο τον πλανήτη, ήταν η πρόταση του Ελληνισμού.Το γεγονός αυτό δεν οφείλεται σε συμπάθεια για την εθνική καταγωγή των Ελλήνων, αφού στις διεθνείς σχέσεις παίζουν ρόλο τα συμφέροντα.
Απλά ενδιέφερε και ενδιαφέρει η πρόταση πολιτισμού που μετέφερε κάποτε ο Ελληνισμός και η διαχρονική επιρροή του υπάρχει ακόμα και στις μέρες μας. Με λίγα λόγια υιοθετείται προαιρετικά και δεν επιβάλλεται.
Ποιο είναι, όμως, το μεγαλύτερο χαρακτηριστικό, η προτεραιότητα, δηλαδή, του ελληνικού τρόπου σκέψης και γιατί θα μπορούσε να αποτελέσει αντίβαρο στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση;
Η ελευθερία του «σκέπτεσθαι και πράττειν», η οποία σέβεται την άποψη του διπλανού. Οι Έλληνες δεν υπήρξαν ποτέ ανελεύθερος λαός, δεν δέχονταν την τυραννία και προτιμούσαν τον θάνατο από την σκλαβιά πάσης φύσεως. Ενδεχομένη αναβίωση, λοιπόν, της πολιτιστικής πρότασης του Ελληνισμού,θα «έβλαπτε» τα σχέδια των παγκοσμιοποιητών, αφού θα αφύπνιζε το πνεύμα, όπως συνέβη κατά την Αναγέννηση.
Πληροί, αυτή την στιγμή η Ελλάδα τις προϋποθέσεις για να μεταδώσει πολιτιστική πρόταση στον υπόλοιπο κόσμο, που τόσο την χρειάζεται;
Αν και έχουμε διατηρήσει σε κάποιο βαθμό την εθνική μας ταυτότητα, δυστυχώς έχει δεχθεί τον άμεσο και μονόπλευρο επηρεασμό από την δυτική κοσμοθεωρία, με τον καταναλωτισμό, απαραίτητη προϋπόθεση για την ατομική ευημερία. Η όποια αναφορά στις ρίζες μας περιορίζεται σε folkloreστοιχεία ή εθνικιστικές κορώνες. Ως εναλλακτική πρόταση αυτοσυστήνεται μια διεθνιστική ερμηνεία των πραγμάτων, στις περισσότερες εκφάνσεις της εθνομηδενιστική.
Σε ό,τι αφορά στους πολιτικούς, χρησιμοποιούν απλά μια «ξερή» επίκληση του «ένδοξου παρελθόντος», κυρίως για προπαγανδιστικούς λόγους και προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών, με το βλέμμα πάντα στραμμένο στην Δύση και μάλιστα με κάθε τίμημα.
Ο Ελληνισμός έχει, εντούτοις, οικουμενικό χαρακτήρα. Για να κατανοήσουμε την προαναφερθείσα πραγματικότητα, οφείλουμε, αφού πρώτα «ξεπλύνουμε» το μυαλό μας από την ιδεολογική σύγχυση, ν’ αλλάξουμε τις προτεραιότητές μας, νοηματοδοτώντας αλλιώς την καθημερινότητά μας. Πρέπει να είμαστε ξανά σε θέση να διακρίνουμε τα δικά μας ξεχωριστά χαρακτηριστικά, ώστε στα πλαίσια πολιτιστικών αλληλεπιδράσεων, να προσφέρουμε το κάτι διαφορετικό στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, κρατώντας ότι θετικό, απ’ όπου κι αν προέρχεται, απορρίπτοντας κάθε τι ελαττωματικό και ζημιογόνο.
Ο Έλληνας, ενεργεί επιτυχώς όταν βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο και απ’ ότι φαίνεται φτάσαμε σ’ αυτήν την κρίσιμη στιγμή. Ήρθε η ώρα που η επίγνωση του μακραίωνου παρελθόντος μας και άρα του ιδανικού της ελευθερίας θα φουντώσει μέσα μας την φλόγα, η οποία θα μας καταστήσει ενεργούς μετόχους στα παγκόσμια πολιτιστικά δρώμενα.Έτσι ο ελληνικός πολιτισμός, που πάντα ήταν συλλογικό επίτευγμα, θα λειτουργήσει ως πανανθρώπινη πρόταση ελευθερίας.
Λίγοι θα κάνουν την αρχή, όπως, πάντα.
Κίμων Γεωργακάκης, Πολιτικός Επιστήμων
